Adhyaya 82
अध्याय 82 — संस्कारदीक्षाकथनम् (Saṃskāra-Dīkṣā: Consecratory Initiation)
ဤအধ্যာယသည် ယခင် Samaya-dīkṣā ကို အဆုံးသတ်ပြီး Saṃskāra-dīkṣā ကို ချက်ချင်း စတင်ကာ ပိုမိုပြောင်းလဲစေသော သန့်စင်အပ်နှံမှုအဖြစ် ဖော်ပြသည်။ အာဂမပူဇာတရားစနစ်အရ ယဇ္ဈမီးအတွင်း မဟေရှကို ဖိတ်ခေါ်ခြင်း၊ နှလုံးဗဟို nyāsa ပြုခြင်းနှင့် pañcāhuti (အဟုတိ ၅ ကြိမ်) ကို ရေတွက်တိတိကျကျ ဆောင်ရွက်ကာ ဘုရားတည်ရှိမှုကို တည်ငြိမ်စေသည်။ အတွင်းရေးရာတွင် Astra-mantra ဖြင့် သန့်စင်ကာ “ကလေး” ကို နှလုံးတွင် ထိခိုက်သကဲ့သို့ ပြုလုပ်ပြီး ကြယ်ကဲ့သို့ တောက်ပသော အသိဉာဏ်အလင်းကို မြင်ယောင်စေသည်။ အသက်ရှူစည်းကမ်း (recaka, pūraka, kumbhaka) ကို bīja “huṃ” အသံထွက်နှင့် mudrā (Saṃhāra, Udbhava) တို့နှင့် ကိုက်ညီစေကာ မန္တရစွမ်းအားကို ဆုတ်ယူ၊ တပ်ဆင်၊ တံဆိပ်ခတ်ပြီး နောက်ဆုံးတွင် သင်္ခန်း၏ နှလုံးပန်း (karṇikā) ထဲသို့ ထည့်သွင်းတည်စေသည်။ ထို့ပြင် ဟောမအောင်မြင်မှုအတွက် မီးလောင်တောက်ပ၍ မီးခိုးမရှိလျှင် အောင်မြင်၊ အားနည်း၍ မီးခိုးထွက်လျှင် မအောင်မြင်ဟု စမ်းသပ်သတ်မှတ်ပြီး မင်္ဂလာမီးလက္ခဏာများကို စာရင်းပြုသည်။ နောက်တစ်ဆင့်တွင် မပြစ်တင်မစော်ကားခြင်း၊ śāstra နှင့် nirmālya ကို လေးစားခြင်း၊ Śiva–Agni–Guru ကို တစ်သက်တာ ပူဇော်ခြင်းနှင့် စွမ်းအားအလိုက် ကရုဏာဖြင့် ပေးကမ်းခြင်းတို့ကို ကတိကဝတ်အဖြစ် ချမှတ်သည်။ အဆုံးတွင် မီးပူဇော်ပညာအာဂမကို လက်ခံနိုင်စွမ်းရှိစေပြီး သန့်စင်မှုနှင့် အရည်အချင်းကို ချိတ်ဆက်ကာ Vāstu-Pratiṣṭhā နှင့် Īśāna-kalpa လုပ်ငန်းများအတွက် သင်္ခန်းကို သင့်တော်စေသည်။
Shlokas
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये समयदीक्षाकथनं नाम एकाशीतितमो ऽध्यायः अथ द्व्यशीतितमो ऽध्यायः संस्कारदीक्षाकथनं ईश्वर उवाच वक्ष्ये संस्कारदीक्षायां विधानं शृणु षण्मुख आवाहयेन्महेशस्य वह्निस्थस्य शिरो हृदि
ဤသို့ အာဂ္နိ ပုရာဏာ (မူလ မဟာပုရာဏာအတွင်း) တွင် «စမယ-ဒိက္ခာ အကြောင်း» ဟုခေါ်သော အခန်း ၈၁ ပြီးဆုံး၏။ ယခု အခန်း ၈၂ «သံස්ကာရ-ဒိက္ခာ အကြောင်း» စတင်၏။ အရှင်က မိန့်တော်မူသည်— «သံස්ကာရ-ဒိက္ခာ၏ စည်းကမ်းနည်းလမ်းကို ငါဆိုမည်; နားထောင်လော့၊ မျက်နှာခြောက်ပါးရှိသူရေ။ ယဇ္ဉာမီးအတွင်း တည်နေသော မဟေရှကို အာဝါဟန ပြု၍ (နျာသ) ခေါင်းကို နှလုံး၌ တင်ရမည်»။
Verse 2
संश्लिष्टौ तौ समभ्यर्च्य सन्तर्प्य हृदयात्मना तयोः सन्निधये दद्यात्तेनैवाहुतिपञ्चकं
အနီးကပ်ပေါင်းစည်းနေသော ထိုနှစ်ပါးကို သင့်တော်စွာ ပူဇော်၍ နှလုံးသားမှ ထွက်သော ဘက္တိဖြင့် စိတ်တော်တင်စေပြီးနောက်၊ သူတို့၏ ဆက်လက်နီးကပ်တည်ရှိမှုအတွက် ထိုနည်းတူပင် အာဟုတိ ငါးပါးကို တိတိကျကျ ပူဇော်ရမည်။
Verse 3
कुसुमेनास्त्रलिप्तेन ताडयेत्तं हृदा शिशुं प्रस्फुरत्तारकाकारं चैतन्यं तत्र भावयेत्
အက်စတြာ-မန္တရ (လက်နက်မန္တရ) ဖြင့် လိမ်းထားသော ပန်းတစ်ပွင့်ဖြင့် နှလုံးအတွင်းရှိ ထို “ကလေး” ကို «ဟృဒါ» မန္တရဖြင့် ထိုးနှက်ရမည်။ ထို့နောက် ထိုနေရာ၌ ကြယ်ပုံသဏ္ဌာန်ဖြင့် တောက်ပလက်လက် ပေါ်ထွန်းလာသော စိတ်သိမြင်မှု (ချైతန်ယ) ကို သဘောတရားအဖြစ် စူးစမ်းစဉ်းစားရမည်။
Verse 4
शिवात्मनेति ख, ग, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः शिवहस्ते च स्थित्यर्थमिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः कुसुमेनाष्टजप्तेनेति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः प्रविश्य तत्र हुङ्कारमुक्तं रेचकयोगतः संहारिण्या तदाकृष्य पूरकेण हृदि न्यसेत्
ထိုသိမ်မွေ့သော နေရာအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်၍ အသက်ရှူထုတ်ခြင်း (ရေချက) နှင့်အတူ ဘီဇ «ဟုṃ» ကို ထုတ်ဆိုရမည်။ ထို့နောက် «သံဟာရိဏီ» (ပြန်လည်ဆုတ်ယူ/ချုံ့သိမ်းသော အင်အား) ဖြင့် ထိုအရာကို ဆွဲယူပြန်ကာ၊ အသက်ရှူသွင်းခြင်း (ပူရက) ဖြင့် နှလုံး၌ (နျာသ) တင်ထားရမည်။
Verse 5
ततो वागीश्वरीयौनौ मुद्रयोद्भवसञ्ज्ञया हृत्सम्पुटितमन्त्रेण रेचकेन विनिक्षिपेत्
ထို့နောက် ဝါဂီရှ္ဝရီ၏ «ယောနိ» (မူလအာသန) တွင် «ဥဒ္ဘဝ» ဟုခေါ်သော မုဒြာကို အသုံးပြု၍၊ နှလုံးတံဆိပ် «ဟෘတ်-သမ္ပုဋ» ဖြင့်ပိတ်ထားသော မန္တရနှင့်အတူ အသက်ရှူထုတ်ခြင်း (ရေचक) ဖြင့် ထည့်သွင်းတည်စေသင့်သည်။
Verse 6
ॐ हां हां हां आत्मने नमः जाज्वल्यमाने निर्धूमे जुहुयादिष्टसिद्धये अप्रवृद्धे सधूमे तु होमो वह्नौ न सिद्ध्यति
«အိုမ်—ဟာံ ဟာံ ဟာံ—အတ္တမနေ နမಃ»။ မီးသည် တောက်လောင်၍ မီးခိုးမရှိသည့်အခါ လိုအင်ဆန္ဒ ပြည့်စုံစေရန် ဟောမ (မီးပူဇော်) ကို ပူဇော်သင့်သည်။ သို့ရာတွင် မီးအားနည်း၍ မီးခိုးထွက်လျှင် ထိုမီး၌ ပြုသော ဟောမ သည် မအောင်မြင်။
Verse 7
स्निग्धः प्रदक्षिणावर्तः सुगन्धिः शस्यते ऽनलः विपरीतस्फुलिङ्गी च भूमिस्पर्शः प्रशस्यते
မီးသည် တောက်ပြောင်၍ တည်ငြိမ်ကောင်းမွန်ခြင်း၊ မီးလျှံသည် ညာဘက်သို့ လှည့်ကွေ့ခြင်း၊ အနံ့မွှေးခြင်း၊ မီးစက်များသည် ပြန်လှန်သွားခြင်း (ပူဇော်သူဘက်သို့ မပျံခြင်း) နှင့် မြေပြင်ကို ထိကပ်၍ နိမ့်နိမ့်တည်ငြိမ်စွာ လောင်ခြင်းတို့ရှိလျှင် ကောင်းမြတ်သောမီးဟု ချီးမွမ်းအတည်ပြုသည်။
Verse 8
इत्येवमादिभिश्चिह्नैर् हुत्वा शिष्यस्य कल्मषं पापभक्षणहोमेन दहेद्वा तं भवात्मना
ဤသို့သော လက္ခဏာများနှင့် အလားတူ လက္ခဏာများကို တွဲဖက်၍ ဟုတ (ပူဇော်) ပြီးနောက်၊ တပည့်၏ ကလ္မသ (အညစ်အကြေး) ကို မီးဖြင့် လောင်ကျွမ်းပျောက်ကင်းစေသင့်သည်။ သို့မဟုတ် «ပာပ-ဘခ္ရှဏ» ဟောမ (အပြစ်စားဟောမ) ဖြင့် ထိုအညစ်အကြေးကို စားသုံးဖျက်ဆီးစေကာ၊ မိမိကိုယ်ကို ဘဝ (ရှီဝ) ဟု သဘောထားသိမြင်၍ ပြုလုပ်ရမည်။
Verse 9
द्विजत्वापादनार्थाय तथा रुद्रांशभावने आहारवीजसंशुद्धौ गर्भाधानाय संस्थितौ
အမှန်တကယ် «ဒွိဇ» (နှစ်ကြိမ်မွေး) အဆင့်ကို ပေးအပ်ရန်နှင့် သားသမီးတွင် ရုဒြအಂශ (ရုဒြဓာတ်) ကို ပွားမြှင့်ဖွံ့ဖြိုးစေရန်အတွက်လည်း၊ ဇနီးမောင်နှံသည် အာဟာရ (အစားအစာ) နှင့် ဘီဇ (မျိုးစေ့/သန္ဓေ) ကို သန့်စင်ပြီးနောက် «ဂರ್ಭာဓာန» (ကိုယ်ဝန်တင်ပွဲ) ကို ဆောင်ရွက်သင့်သည်။
Verse 10
सीमन्ते जन्मतो नामकरणाय च होमयेत् शतानि पञ्च मूलेन वौषडादिदशांशतः
စီမန္တောန္နယန အခမ်းအနား၊ မွေးဖွားချိန်နှင့် နာမကရဏ (အမည်ပေး) အခမ်းအနားတွင် သတ်မှတ်ထားသော အမြစ်ပစ္စည်းကို အသုံးပြု၍ မီးပူဇော် (ဟောမ) ကို ၅၀၀ ကြိမ် ပြုလုပ်ရမည်။ «ဝေါုෂတ်» နှင့် အခြား မန္တရအဆုံးသတ်များကို စည်းကမ်းအရ တစ်ဆယ်ပုံတစ်ပုံ အချိုးဖြင့် အသုံးချရမည်။
Verse 11
शिथिलीभूतबन्धस्य शक्तावुत्कर्षणं च यत् आत्मनो रुद्रपुत्त्रत्वे गर्भाधानं तदुच्यते
ကိုယ်ခန္ဓာ၏ ချုပ်နှောင်မှုများ ပျော့လျော့သွားပြီး အင်အား/စွမ်းရည် တိုးမြှင့်လာသည့်အခါ၊ ထို့ပြင် မိမိကိုယ်ကို «ရုဒြ၏ သား» ဟူသော အခြေအနေသို့ ရောက်သည်ဟု ဆိုကြသည့်အခါ—ထိုသည်ကို ဂರ್ಭာဓာန (ကိုယ်ဝန်တည်ခြင်း/သန္ဓေတည်ခြင်း) ဟု ခေါ်သည်။
Verse 12
स्वान्तत्र्यात्मगुणव्यक्तिरिह पुंसवनं मतं मायात्मनोर्विवेकेन ज्ञानं सीमन्तवर्धनं
ဤနေရာတွင် «ပုṁသဝန» ဟူသည် မိမိ၏ လွတ်လပ်သော အတွင်းပိုင်း ဂုဏ်သတ္တိများ ပေါ်ထွန်းလာခြင်းဟု ယူဆကြသည်။ «စီမန္တဝර්ဓန» ဟူသည် မာယာနှင့် အတ္တ (Self) ကို ခွဲခြားသိမြင်ခြင်းကြောင့် ဉာဏ်ပညာ ပေါ်ထွန်းလာခြင်း ဖြစ်သည်။
Verse 13
शिवादितत्त्वशुद्धेस्तु स्वीकारो जननं मतं ममन्त्रेणेति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः ॐ हां हां आत्मने नम इति ग, घ, चिह्नितपुस्तकपाठः ॐ हां आत्मने नम इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः पापक्षयेण होमनेति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः वीजसंसिद्धौ इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः बोधनं यच्छिवत्वेन शिवत्वार्हस्य नो मतं
ရှီဝမှ စတင်သော တတ္တဝများကို သန့်စင်ရာတွင် «လက်ခံခြင်း» ကို ဝိညာဉ်ရေးရာ မွေးဖွားခြင်းတစ်မျိုးဟု ယူဆကြသည်—ဤသည်ကို ကျွန်ုပ်၏ မန္တရဖြင့် သင်ကြားထားသည်ဟု စာမူတစ်မျိုးက ဖတ်သည်။ အမှတ်အသားပါ စာမူများတွင် «ॐ हां हां आत्मने नमः» (အိုမ် ဟာံ ဟာံ အာတ်မနေး နမဟ်) ဟု ဖတ်ကြပြီး၊ အခြား စာမူတစ်မျိုးတွင် «ॐ हां आत्मने नमः» (အိုမ် ဟာံ အာတ်မနေး နမဟ်) ဟု ဖတ်သည်။ ထို့ပြင် «အပြစ်ပျက်စီးစေရန် ဟောမဖြင့်» နှင့် «ဘီဇမန္တရ၏ စိဒ္ဓိ (အောင်မြင်မှု) အတွက်» ဟူသော ဖတ်ချက်များလည်း ရှိသည်။ သို့ရာတွင် ရှီဝဖြစ်မှု (Śivahood) အတွက် သင့်လျော်သူကို ထိုသို့သော ဖော်မြူလာတစ်ခုတည်းဖြင့် နိုးကြားစေခြင်းကို ကျွန်ုပ်တို့ မလက်ခံပါ။
Verse 14
संहारमुद्रयात्मानं स्फुरद्वह्निकणोपमं विदधीत समादाय निजे हृदयपङ्कजे
သံဟာရ မုဒြာ (Saṃhāra-mudrā) ကို ခံယူ၍ မိမိကိုယ်ကို မီးလျှံတောက်ပသော မီးစက်ကလေးတစ်စက်ကဲ့သို့ မြင်ယောင်ရမည်။ ထို့နောက် စိတ်/အင်အားကို စုစည်းကာ မိမိ၏ နှလုံးပန်းကြာ (lotus) အတွင်း၌ ထားရမည်။
Verse 15
ततः कुम्भयोगेन मूलमन्त्रमुदीरयेत् कुर्यात् समवशीभावं तदा च शिवयोर्हृदि
ထို့နောက် ကုမ္ဘက-ယောဂ (အသက်ရှုထိန်းခြင်း) ဖြင့် မူလမန္တရကို ရွတ်ဆိုရမည်။ ထို့နောက် အပြည့်အဝ ထိန်းညှိ/ညီညွတ်မှု အခြေအနေကို ဖြစ်စေပြီး၊ ထိုအရာကို ရှိဝနှင့် ရှိဝါ (ဒေဝဒွဲ) ၏ နှလုံး၌ တည်စေရာ၏။
Verse 16
ब्रह्मादिकारणात्यागक्रमाद्रेचकयोगतः नीत्वा शिवान्तमात्मानमादायोद्भवमुद्रया
ဗြဟ္မာမှ စ၍ အကြောင်းကာရဏတत्त्वများကို စွန့်လွှတ်သည့် အစဉ်အတိုင်း၊ ရေချက (အသက်ရှုထုတ်ခြင်း) ယောဂဖြင့် မိမိအတ္တကို ရှိဝ၌ အဆုံးသတ်ရာသို့ ဦးတည်စေပြီး၊ ထို့နောက် ဥဒ္ဘဝ-မုဒြာဖြင့် ထိုအတ္တကို ထူထောင်တည်စေရာ၏။
Verse 17
हृत्सम्पुटितमन्त्रेण रेचकेन विधानवित् शिष्यस्य हृदयाम्भोजकर्णिकायां विनिक्षिपेत्
နည်းလမ်းသတ်မှတ်ချက်ကို သိသူသည် ရေချက (အသက်ရှုထုတ်ခြင်း) ဖြင့်၊ နှလုံး-သံပုဋ္ (hṛt-sampuṭa) အတွင်း ပိတ်သိမ်းထားသော မန္တရကို တပည့်၏ နှလုံးကြာပန်း၏ ကဏ္ဏိကာ (အလယ်ဗဟို) ပေါ်၌ ထည့်သွင်းတည်စေရာ၏။
Verse 18
पूजां शिवस्य वह्नेश् च गुरुः कुर्यात्तदोचितां प्रणतिञ्चात्मने शिष्यं समयान् श्रावयेत्तथा
ဂုရုသည် ရှိဝနှင့် အဂ္နိတို့အား သင့်လျော်သည့် ပူဇာကို ပြုလုပ်ရမည်။ ထို့ပြင် တပည့်ကို မိမိထံ ဦးညွှတ်ကန်တော့စေပြီး၊ သတ်မှတ်ထားသော သမယ (ကတိကဝတ်နှင့် စည်းကမ်း) များကိုလည်း နားထောင်သင်ယူစေရာ၏။
Verse 19
देवं न निन्देच्छास्त्राणि निर्माल्यादि न लङ्घयेत् शिवाग्निगुरुपूजा च कर्तव्या जीवितावधि
ဒေဝတাকে မစော်ကားရ၊ သာသနာကျမ်းများကို မလွန်ကျူးရ၊ နိရ္မာလျ (ပူဇာကျန်ရစ်သော ပန်းကုံး/ပူဇာအကျန်) စသည့် သန့်ရှင်းသော အကျန်အရာများကိုလည်း မလေးစားမခန့်ရ။ ရှိဝ၊ အဂ္နိ နှင့် မိမိဂုရုကို ပူဇာခြင်းကို အသက်ဆုံးတိုင်အောင် ပြုလုပ်ရမည်။
Verse 20
बालबालिशवृद्धस्त्रीभोगभुग्व्याधितात्मनां यथाशक्ति ददीतार्थं समर्थस्य समग्रकान्
ကလေးများ၊ ရိုးရိုးလူ၊ အိုမင်းသူ၊ မိန်းမများ၊ ကာမပျော်ရွှင်မှု၌ မူးယစ်သူများနှင့် ရောဂါခံစားသူများအား မိမိစွမ်းအားအတိုင်း ကူညီပေးရမည်။ သို့ရာတွင် စွမ်းနိုင်သူအား အပြည့်အဝ ထောက်ပံ့ပေးရမည်။
Verse 21
भूताङ्गानि जटाभस्मदण्डकौपीनसंयमान् ईशानाद्यैर् हृदाद्यैर् वा परिजप्य यथाक्रमात्
သူသည် အစဉ်လိုက် ဂျပ (japa) ကို မှန်ကန်စွာ ပြုလုပ်၍ မန္တရဖြင့် bhūta-aṅga များနှင့် ဇဋာ (ဆံပင်ချည်), သန့်ရှင်းသော ပြာ, တံတောင် (staff), ကောပိန် (loincloth), နှင့် ကိုယ်ထိန်းချုပ်မှု စည်းကမ်းများကို သန့်စင်အပ်နှံရမည်။ ၎င်းကို Īśāna စသည့် မန္တရများ သို့မဟုတ် Hṛdaya စသည့် မန္တရများဖြင့် အစဉ်လိုက် ရွတ်ဆိုရမည်။
Verse 22
स्वाहान्तसंहितमन्त्रैः पात्रेष्वारोप्य पूर्ववत् सम्पादितद्रुतं हुत्वा स्थण्डिलेशाय दर्शयेत्
“svāhā” ဟူသော အဆုံးသတ်အသံနှင့် ပေါင်းစပ်ထားသော မန္တရများကို ရွတ်ဆိုကာ အဟုတ (oblation) များကို ပန်းကန်/အိုးများထဲသို့ ထည့်တင်ပြီး၊ ယခင်ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း ပြင်ဆင်ထားသော ပျော်ရည်ဂျီ (melted ghee) ကို မီးထဲသို့ ဟုတ (homa) ပြုလုပ်ရမည်။ ထို့နောက် ၎င်းကို စတဏ္ဍိလေရှ (Sthaṇḍileśa) — ပူဇော်ခုံ၏ အရှင်ထံ တင်ပြပူဇော်ရမည်။
Verse 23
रक्षणाय घटाधस्तादारोप्य क्षणमात्रकं शिवादाज्ञां समादाय ददीत यतिने गुरुः
ကာကွယ်ရန်အတွက် ဂုရုသည် (အိုး/ပန်းကန်) ကို (တပည့်၏ ခေါင်း/ထိုင်ခုံ) အောက်တွင် ခဏသာ ထားရမည်။ ထို့နောက် Śiva ၏ အမိန့်/ခွင့်ပြုချက်ကို လက်ခံပြီး ယတိ (သံဃာ/တရားလမ်းဝင် တပည့်) ထံသို့ ပေးအပ်ရမည်။
Verse 24
एवं समयदीक्षायां विशिष्टायां विशेषतः वर्धनमिति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः ददीतान्नमिति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः वह्निहोमागमज्ञानयोग्यः सञ्जायते शिश्रुः
ဤသို့ အထူးထင်ရှားသော သမယ-ဒိက္ခာ (samaya-dīkṣā) တွင် အထူးသဖြင့်—အမှတ်အသားပြုထားသော လက်ရေးမူဖတ်ချက်များအရ (“vardhanam” နှင့် “dadīt annam”)—တပည့်သည် မီးနှင့် မီးဟောမ (vahni-homa) ဆိုင်ရာ အာဂမ (Āgama) ဗဟုသုတကို ရရှိရန် အရည်အချင်းပြည့်စုံလာသည်။
Frequently Asked Questions
The chapter emphasizes precise ritual-technology: heart-centered mantra-nyāsa sealed by hṛt-sampuṭa, coordinated with prāṇāyāma (recaka/pūraka/kumbhaka) and specific mudrās, along with diagnostic fire-signs that determine homa efficacy.
It frames initiation as purification and reconfiguration of consciousness: karmic defilement is ‘burned’ through homa, mantra is installed in the heart-lotus, and ethical vows stabilize the transformation—uniting ritual competence (Bhukti) with Śiva-oriented inner discipline (Mukti).