
दमनकारोहणविधिः (Dāmanaka-ārohaṇa-vidhi) — Procedure for Raising/Placing the Dāmanaka Garland
ဤအধ্যာယသည် ဝါစ্তু-ပရတိဋ္ဌာ အတွင်း သာသနာတည်မြဲရေး ပူဇော်မှုတွင် ဒာမနက (dāmanaka) ပန်းကုံး/အပူဇော်ကို ဣရှာန (အရှေ့မြောက်) ဦးတည်သည့် ရိတုအဆင့်ဆင့်ဖြင့် စည်းကမ်းတကျ သတ်မှတ်ထားသည်။ ဒဏ္ဍာရီအာဏာပေးချက်အဖြစ် ဟရ၏ ဒေါသမှ မွေးဖွားသော ဘဲရဝက ဒေဝများကို နှိမ်နင်းပြီး ရှိဝ၏ ကြေညာချက်က ဤပူဇော်မှု၏ အကျိုးသည် မလွဲမသွေ ဖြစ်ကြောင်း ထူထောင်သည်။ လုပ်ဆောင်သူသည် ကောင်းမွန်သော တိသီ (၇ ရက် သို့ ၁၃ ရက်) ကို ရွေးကာ သစ်ပင်သန့်ရှင်းကို ရှိုင်ဝ ဝါကျဖြင့် “နိုးကြား” ပူဇော်၍ ဖိတ်ခေါ်ပြီး နေ့လယ်နှောင်းပိုင်းတွင် အဓိဝါသန ပြုလုပ်ရသည်။ ထို့နောက် စူရယ၊ ရှင်ကရ၊ ပာဝက (အဂ္ဂိ) ကို ပူဇော်ပြီး အမြစ်၊ ခေါင်း၊ တံ၊ ရွက်၊ ပန်း၊ အသီးတို့ကို ဘုရားရုပ်ပတ်လည် အရပ်လေးမျက်နှာအလိုက် တိတိကျကျ ထားကာ ဣရှာနတွင် ရှိဝပူဇော်မှုကို အထူးအလေးပေးသည်။ မနက်ပိုင်း ရေချိုးပြီး ဇဂန္နာထ ပူဇော်ကာ ဒာမနက အပူဇော်၊ အည္ဇလိ မန္တရ (အာတ္မဝိဒျာ၊ ရှိဝာတ္မန်၊ မူလမှ ဣရှ္ဝရ မန္တရ) ကို ရွတ်ဆိုပြီး အလွန်အကျွံ/ချို့ယွင်းမှု ပြင်ဆင်ပေးရန်နှင့် ချိုင်တြ လ၏ ကုသိုလ်ဖြင့် ကောင်းကင်ဘုံရောက်စေမည့် အဆုံးသတ် ဆုတောင်းကို ပြုလုပ်သည်။
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये पवित्रारोहणं नाम एकोनाशीतितमो ऽध्यायः अथ अशीतितमो ऽध्यायः दमनकारोहणविधिः ईश्वर उवाच वक्ष्ये दमनकारोहविधिं पूर्ववदाचरेत् हरकोपात् पुरा जातो भैरवो दमिताः सुराः
ဤသို့ အာဂ္နိပုရာဏ (မဟာပုရာဏ) တွင် «ပဝိတြာရောဟဏ» ဟူသော အခန်း (၈၉) သည် ပြီးဆုံး၏။ ယခု အခန်း (၈၀) «ဒမနက ပန်းကွင်းတင်ခြင်းနည်း» ကို စတင်၏။ ဘုရားရှင် မိန့်တော်မူသည်– «ဒမနက တင်ခြင်းနည်းကို ငါရှင်းပြမည်၊ ယခင်က သတ်မှတ်ထားသကဲ့သို့ ဆောင်ရွက်ရမည်။ ဟရ (ရှီဝ) ၏ အမျက်မှ ဘဲရဝ ပေါ်ထွန်းလာ၍ သူက ဒေဝတားတို့ (သုရ) ကို နှိမ်နင်းခဲ့သည်»။
Verse 2
तेनाथ शप्तो विटपो भवेति त्रिपुरारिणा प्रसन्नेनेरितं चेदं पूजयिष्यन्ति ये नराः
ထို့နောက် ထိုသစ်ပင်သည် အမိန့်တော်ကြောင့် ကျိန်စာသင့်သကဲ့သို့ ဖြစ်လာ၏။ ထရီပုရကို သတ်သူ (ရှီဝ) သည် ပျော်ရွှင်တော်မူလျက် ဤသို့ ကြေညာ၏– «ဤအရာ/ဤသန့်ရှင်းသော အာရုံကို ပူဇော်မည့် လူတို့သည်…»
Verse 3
परिपूर्णफलं तेषां नान्यथा ते भविष्यति सप्तम्यां वा त्रयोदश्यां दमनं संहितात्मभिः
သူတို့အတွက် အကျိုးရလဒ်သည် ပြည့်စုံလိမ့်မည်၊ အခြားသို့ မဖြစ်နိုင်။ လဆန်း/လဆုတ် ခုနစ်ရက် (သတ္တမီ) သို့မဟုတ် ဆယ့်သုံးရက် (တြယောဒသီ) တွင် စည်းကမ်းတကျ စိတ်တည်ငြိမ်သောသူတို့က ဒမန (သန့်ရှင်းသော မြက်/ပူဇော်ပစ္စည်း) ကို ပူဇော်ရမည်။
Verse 4
सम्पूज्य बोधयेद्वृक्षं भववाक्येन मन्त्रवित् हरप्रसादसंभूत त्वमत्र सन्निधीभव
ထိုနောက် သေချာစွာ ပူဇော်ပြီး မန္တရ သိသူသည် ရှီဝ၏ အမိန့်စကားဖြင့် သစ်ပင်ကို အာဝါဟန (နိုးထ/ဖိတ်ခေါ်) လုပ်ရမည်– «ဟရ၏ ကျေးဇူးတော်မှ ပေါ်ထွန်းလာသူ၊ ဤနေရာ၌ နီးကပ်စွာ တည်နေပါစေ»။
Verse 5
शिवकार्यं समुद्दिश्य नेतव्यो ऽसि शिवाज्ञया गृहे ऽप्यामन्त्रणं कुर्यात् सायाह्ने चाधिवासनं
«ရှီဝ၏ ကိစ္စ/ပူဇော်ပွဲအတွက် သင်ကို ရှီဝ၏ အမိန့်တော်ဖြင့် ဤသို့ ခေါ်ဆောင်ရမည်။ အိမ်၌ပင် ဖိတ်ခေါ်ခြင်း (အာမန်တရဏ) ကို တရားဝင် ပြုလုပ်ရမည်၊ နေဝင်ချိန်နောက်ပိုင်းတွင် အဓိဝာသန (ကြိုတင်တည်နေရာချ/တင်ထားခြင်း) ကို ဆောင်ရွက်ရမည်»။
Verse 6
यथाविधि समभ्यर्च्य सूर्यशङ्करपावकान् देवस्य पश्चिमे मूलं दद्यात्तस्य मृदा युतं
သတ်မှတ်ထားသောဝိဓိအတိုင်း နေဒေဝ (Surya)၊ ရှင်ကရာ (Shankara) နှင့် ပာဝက (အဂ္ဂိ) ကို စနစ်တကျ ပူဇော်ပြီးနောက်၊ ဒေဝတ၏ အနောက်ဘက်တွင် မူလ (အမြစ်) ကို သန့်စင်ထားသော မြေ/ကလေးနှင့်အတူ ထားရမည်။
Verse 7
वामेन शिरसा वाथ नालं धात्रीं तथोत्तरे दक्षिणे भग्नपत्रञ्च प्राच्यां पुष्पञ्च धारणं
ဘယ်ဘက်ဖြင့် ခေါင်းကို ထား/ကိုင်ရမည်။ ထို့အတူ နာလ (တံတောင်/တံခွန်) နှင့် ဓာထရီကို မြောက်ဘက်သို့ ထား/ကိုင်ရမည်။ ကျိုးနေသော ရွက်ကို တောင်ဘက်တွင် ထား/ကိုင်ရမည်။ ပန်းကို အရှေ့ဘက်တွင် ထား/ကိုင်ရမည်—ဤသည်မှာ သတ်မှတ်ထားသော စီစဉ်မှု (ဓာရဏ) ဖြစ်သည်။
Verse 8
पुटिकास्थं फलं मूलमथैशान्यां यजेच्छिवं पञ्चाङ्गमञ्जलौ कृत्वा आमन्त्र्य शिरसि न्यसेत्
အီရှာန (အရှေ့မြောက်) ဦးတည်ရာတွင် ရှိဝကို ပူဇော်ရမည်။ ပုတိကာ (အိတ်ငယ်) ထဲတွင်ထားသော အသီးနှင့် မူလ (အမြစ်) ကို လက်နှစ်ဖက်ကို ခွက်ပုံစံ (အဉ္ဇလိ) ပြု၍ ထည့်ထားပြီး၊ မန္တရ/ဒေဝတကို ဖိတ်ခေါ်ကာ ခေါင်းပေါ်တွင် တင်ရမည်။
Verse 9
आमन्त्रितो ऽसि देवेश प्रातःकाले मया प्रभो कर्तव्यस्तपसो लाभः पूर्णं सर्वं तवाज्ञया
အို ဒေဝတို့၏ အရှင်၊ အို प्रभု! မနက်အရုဏ်တက်ချိန်၌ ကျွန်ုပ်သည် သင်ကို ဖိတ်ခေါ်ခဲ့ပါသည်။ ယခု တပသ (အတင်းအကျပ်ကျင့်သုံးမှု) ၏ အကျိုးကို ရယူရမည်။ သင်၏ အမိန့်တော်ဖြင့် အရာအားလုံး ပြည့်စုံလေသည်။
Verse 10
मूलेन शेषं पात्रस्थं पिधायाथ पवित्रकं प्रातः स्नात्वा जगन्नाथं गन्धपुष्पादिभिर्यजेत्
မူလမန္တရဖြင့် ပാത്രအတွင်း ကျန်ရှိသမျှကို ဖုံးအုပ်/ပိတ်ထားပြီးနောက်၊ သန့်စင်မြက်ဖြင့် ပြုလုပ်သော ပဝိတ္ရက လက်စွပ်ကို ယူဆောင်ရမည်။ မနက်ပိုင်း ရေချိုးပြီးလျှင်၊ ဂန္ဓ၊ ပန်း စသည့် ပူဇော်ပစ္စည်းများဖြင့် ဇဂန္နာထကို ပူဇော်ရမည်။
Verse 11
नित्यं नैमित्तिकं कृत्वा दमनैः पूजयेत्ततः शेषमञ्जलिमादाय आत्मविद्याशिवात्मभिः
နေ့စဉ်နှင့် အခါအားလျော်စွာ ပြုလုပ်ရသော ကర్మများကို ဆောင်ရွက်ပြီးနောက် ဒမန (damana) ပူဇော်ပစ္စည်းများဖြင့် ပူဇော်ရမည်။ ထို့နောက် ကျန်သောပန်းများကို လက်နှစ်ဖက်ပေါင်း၍ အဉ္ဇလိ (añjali) အဖြစ်ယူကာ အာတ္မဝိဒျာ (Ātmavidyā) နှင့် ရှိဝာတ္မန် (Śivātman) မန္တရများကို ရွတ်ဆို၍ ဆက်ကပ်ရမည်။
Verse 12
मूलाद्यैर् ईश्वरान्तैश् च चतुर्थाञ्जलिना ततः ॐ हौं मखेश्वराय मखं पूरय शूलपाणये नमः देवेश पूजाकाले इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः गन्धपुष्पादिनार्चयेदिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः शिवं वह्निं च सम्पूज्य गुरुं प्रार्च्याथ बोधयेत्
ထို့နောက် မူလမန္တရ (Mūla) မှ စ၍ ဣရှွရ (Īśvara) အထိ မန္တရများနှင့် စတုတ္ထ အဉ္ဇလိ (fourth añjali) ဖြင့်— “အိုṃ ဟောṃ—မခေရှွရ (Makheśvara) အား၊ မခ (makha) ယဇ်ကို ပြည့်စုံစေပါ၊ ရှူလပာဏိ (Śūlapāṇi) အား နမස්ကာရ၊ ဒေဝေရှ (Deveśa) အရှင်၊ ပူဇော်ချိန်၌” ဟု ရွတ်ဆိုရသည် (အမှတ်အသားပါ စာမူတစ်စောင်အရ)။ (အခြားအမှတ်အသားပါ စာမူတစ်စောင်တွင်) “သန္ဒလ်၊ ပန်း စသည်တို့ဖြင့် ပူဇော်ရမည်” ဟု ဆိုသည်။ ရှိဝ (Śiva) နှင့် သန့်ရှင်းသော မီး (Agni) ကို ပြည့်စုံစွာ ပူဇော်ပြီး၊ ဂုရုကို အရင် ပူဇော်ကာ ထို့နောက် နတ်ကို အာဟွာန/နိုးထစေ၍ ပွဲတော်ကို စတင်ရမည်။
Verse 13
भगवन्नतिरिक्तं वा हीनं वा यन्मया कृतं सर्वं तदस्तु सम्पूर्णं यच्च दामनकं मम सकलं चैत्रमासोत्थं फलं प्राप्य दिवं व्रजेत्
အို ဘုရားရှင်၊ ကျွန်ုပ်ပြုလုပ်ခဲ့သမျှသည် အလွန်အကျွံဖြစ်စေ ချို့ယွင်းဖြစ်စေ အားလုံး ပြည့်စုံသွားပါစေ။ ထို့ပြင် ကျွန်ုပ်၏ ဒာမနက (dāmanaka) ပူဇော်မှု အလုံးစုံသည် ချိုင်တြ (Caitra) လမှ ထွက်ပေါ်သော ကုသိုလ်အကျိုးကို ပြည့်ဝစွာ ရရှိစေ၍ ကောင်းကင်/သုခဘုံသို့ ရောက်စေပါစေ။
The rite is prescribed on Saptamī (7th) or Trayodaśī (13th), performed by disciplined practitioners (saṃhita-ātmabhis).
Adhivāsana functions as a pre-consecratory lodging/installation step done in the late afternoon, following formal invitation (āmantraṇa), to stabilize the rite before the morning worship sequence.
It explicitly centers Śiva worship in the north-east (Īśāna) direction and uses directional placement (dik-vinyāsa) of ritual components, expressing sacred space as a mandalic, Śaiva-ordered field.