Adhyaya 77
Vastu-Pratishtha & Isana-kalpaAdhyaya 7724 Verses

Adhyaya 77

Kapilādipūjāvidhāna — Procedure for Worship Beginning with Kapilā

ဣရှွရသည် အိမ်တွင်းရိုးရာပူဇော်ပွဲအစီအစဉ်ကို အဆင့်လိုက်သင်ကြားပြီး၊ ဝါස්တု-ပရတိဋ္ဌာ၏အိမ်ရာသဘောတရားနှင့် ဣရှာန-ကလ္ပ၏သန့်ရှင်းစည်းကမ်းများကို ပေါင်းစည်းထားသည်။ အခန်းအစမှာ ကပိလာ (သန့်ရှင်းသောနွား) ကို မန္တရများနှင့် အပြစ်ဝန်ခံ-ပရာယဉ္စိတ္တ စကားလုံးများဖြင့် ပူဇော်ကာ နွားကို ကောသမစ်မိခင်၊ အပြစ်ဖယ်ရှားသူအဖြစ် တင်မြှောက်သည်။ ထို့နောက် နေ့လယ်တွင် အဋ္ဌပုဿပိကာ ရိတုအရ (ပီဋ္ဌပုံစံနှင့် ရှိဝ၏အင်္ဂါ/အရပ်များ) ရှိဝဥပာသနာသို့ ကူးပြောင်းပြီး၊ မృတျုဉ္ဇယ မန္တရရွတ်ဆိုကာ ဒရ္ဘဖြင့် သန့်စင်ထားသောရေဖြန်း၍ ချက်ပြီးအစားအစာကို သန့်စင်စေသည်။ ထို့ပြင် ကုလ္လိကာ-ဟိုးမကို အတွင်းမီးသင်္ကေတများ (နာဘိ-အဂ္နိ၊ ရေစက၊ ဝဟ္နိ-ဘီဇ၊ အက္ခရာတည်နေရာရွှေ့ပြောင်းမှု) ဖြင့် ပြုလုပ်ကာ အဟုတိများ၊ ခ္ෂမာ (ခွင့်လွှတ်ခြင်း) နှင့် ဝိသာရ္ဇန (ပယ်လွှတ်ခြင်း) ဖြင့် အဆုံးသတ်သည်။ ထို့နောက် အိမ်တွင်း ဝါස්တု-ဗလိ တင်ရာနေရာများ—တံခါးဝ၊ ကြိတ်ခွဲကိရိယာနေရာ၊ တံမြက်နေရာ၊ အိပ်ခန်း၊ အလယ်တိုင်—ကို ချဲ့ထွင်ဖော်ပြပြီး ဝိဃ္နရာဇ၊ ကာမ၊ စကန္ဒ စသည့် ဒေဝတားများကို ခန့်အပ်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် စည်းကမ်းတကျစားသောက်ခြင်း (သန့်ရှင်းသောပန်းကန်၊ တိတ်ဆိတ်ခြင်း၊ ရှောင်ကြဉ်ရမည့်အရာများ)၊ ပရာဏ-ဥပစာရများနှင့် အထောက်အကူ ဝါယုများသို့ ပူဇော်ခြင်းကို သတ်မှတ်ကာ စားပြီးနောက် ပါးစပ်ဆေးကြောခြင်းနှင့် စာမူကွဲပြားမှုမှတ်စုများဖြင့် အသက်ရှင်နေသော ရိုးရာကို ထိန်းသိမ်းထားသည်။

Shlokas

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये चण्डपूजाकथनं नाम षट्सप्ततितमो ऽध्यायः अथ सप्तसप्ततितमो ऽध्यायः कपिलादिपूजाविधनं ईश्वर उवाच कपिलापूजनं वक्ष्ये एभिर्मन्त्रैर् यजेच्च गां ॐ कपिले नन्दे नमः ॐ कपिले भद्रिके नमः

ဤသို့ အဂ္နိပုရာဏ (Agni Purāṇa) တွင် “ချဏ္ဍာ (Caṇḍā) ပူဇာအကြောင်း” ဟူသော ၇၆ မြောက် အခန်း ပြီးဆုံး၏။ ယခု ၇၇ မြောက် အခန်း “ကပိလာ (Kapilā) မှစ၍ ပူဇာပြုနည်း” စတင်၏။ အရှင်က မိန့်တော်မူသည်—“ကပိလာပူဇာကို ငါရှင်းပြမည်။ ဤမန္တရများဖြင့် နွားကို ပူဇာပြုရမည်—‘အိုံ၊ ကပိလာ နန္ဒာ (Nandā) အား နမස්’၊ ‘အိုံ၊ ကပိလာ ဘဒ္ရိကာ (Bhadrikā) အား နမස්’။”

Verse 2

ॐ कपिले सुशीले नमः कपिले सुरभिप्रभे ॐ कपिले सुमनसे नमः ॐ भुक्तिमुक्तिप्रदे नमः

အိုံ။ သီလကောင်း၍ အကျင့်ကောင်းသော ကပိလာအား နမස්။ အနံ့သင်း၍ တောက်ပရောင်လင်းသော ကပိလာအား နမස්။ အိုံ။ မင်္ဂလာစိတ်ရှိသော ကပိလာအား နမස්။ အိုံ။ လောကီအပျော်အပါး (bhukti) နှင့် မောက္ခ (mukti) ကို ပေးသနားသူအား နမස්။

Verse 3

सौरभेयि जगन्मातर्देवानाममृतप्रदे गृहाण वरदे ग्रासमीप्सितार्थञ्च देहि मे

အို စော်ရဘေယီ (Saurabheyi) လောကမိခင်၊ ဒေဝတားတို့အား အမృతပေးသနားသူ—အို အလိုတော်ပြည့်စုံစေသော ပေးကမ်းရှင်၊ ဤမြက်တစ်ကိုက်ကို လက်ခံတော်မူ၍ ကျွန်ုပ်လိုအင်ဆန္ဒရှိသော အရာကိုလည်း ပေးသနားတော်မူပါ။

Verse 4

वन्दितासि वसिष्ठेन विश्वामित्रेण धीमता कपिले हर मे पापं यन्मया दुष्कृतं कृतं

အို ကပိလာ၊ ဝသိဋ္ဌ (Vasiṣṭha) နှင့် ဉာဏ်ပညာရှိသော ဝိශ්ဝာမိတ္တရ (Viśvāmitra) တို့က သင်ကို ဂုဏ်ပြုဝတ်ပြုကြ၏။ ကျွန်ုပ်ပြုခဲ့သော မကောင်းမှု အားလုံးကြောင့် ဖြစ်သော အပြစ်ကို ဖယ်ရှားပေးတော်မူပါ။

Verse 5

गावो ममाग्रतो नित्यं गावः पृष्ठत एव च गावो मे हृदये चापि गवां मध्ये वसाम्यहं

နွားများသည် အမြဲတမ်း ကျွန်ုပ်၏ရှေ့တွင်ရှိကြသည်။ နွားများသည် ကျွန်ုပ်၏နောက်တွင်လည်း ရှိကြသည်။ နွားများသည် ကျွန်ုပ်၏နှလုံးထဲတွင်လည်း ရှိပြီး၊ ကျွန်ုပ်သည် နွားများအလယ်တွင် နေထိုင်၏။

Verse 6

दत्तं गृह्णन्तु मे ग्रासं जप्त्वा स्यां निर्मलः शिवः प्रार्च्य विद्यापुस्तकानि गुरुपादौ नमेन्नरः

«ကျွန်ုပ်ပေးလှူသော အစာတစ်လုတ်ကို သူတို့ လက်ခံပါစေ။ ဂျပ (japa) ပြုလုပ်ပြီးနောက် ကျွန်ုပ်သည် သန့်ရှင်း၍ မင်္ဂလာရှိသူ ဖြစ်ပါစေ။ ပညာစာအုပ်များကို ထိုက်တန်စွာ ပူဇော်ပြီးနောက် လူသည် ဂုရု၏ခြေတော်၌ ဦးညွှတ်ရမည်»။

Verse 7

यजेत् स्नात्वा तु मध्याह्ने अष्टपुष्पिकया शिवं पीठमूर्तिशिवाङ्गानां पूजा स्यादष्टपुष्पिका

ရေချိုးပြီးနောက် နေ့လယ်တွင် အဋ္ဌပုṣ္ပိကာ (ပန်းရှစ်မျိုးပူဇော်ပွဲ) ဖြင့် သီဝ (Śiva) ကို ပူဇော်ရမည်။ ပီဋ္ဌမူရတိ (pīṭha-mūrti) နှင့် သီဝ၏ အင်္ဂ/အင်္ဂါများကို ပူဇော်ခြင်းကို အဋ္ဌပုṣ္ပိကာ ဟု ခေါ်သည်။

Verse 8

मध्याह्ने भोजनागारे सुलिप्ते पाकमानयेत् ततो मृत्युञ्जयेनैव वौषडन्तेन सप्तधा

နေ့လယ်တွင် သန့်စင်အောင် လိမ်းသုတ်ထားသော စားသောက်ရာနေရာ၌ ချက်ပြီးသော အစာကို ယူဆောင်လာရမည်။ ထို့နောက် မృတျုဉ္ဇယ (Mṛtyuñjaya) မန္တရကိုသာ အသုံးပြုပြီး «ဝေါုෂတ်» (vauṣaṭ) ဟု အဆုံးသတ်ကာ ခုနစ်ကြိမ် ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 9

जप्तैः सदर्भशङ्खस्थैः सिञ्चेत्तं वारिविन्दुभिः सर्वपाकाग्रमुद्धृत्य शिवाय विनिवेदयेत्

မန္တရများကို ဂျပထားသော သန့်ရှင်းသည့် ဒರ್ಭမြက် ပါဝင်သည့် သင်္ခ (conch) ထဲက ရေဖြင့် ထိုပူဇော်ပစ္စည်းကို ရေစက်များဖြင့် ဖြန်းရမည်။ ထို့နောက် ချက်ထားသော အစာအားလုံးထဲမှ အဓိကအပိုင်းကို ထုတ်ယူကာ သီဝ (Śiva) ထံ တရားဝင် ဆက်ကပ်ရမည်။

Verse 10

अथार्धं चुल्लिकाहोमे विधानायोपकल्पयेत् विशोध्य विधिना चुल्लीं तद्वह्निं पूरकाहुतिं

ထို့နောက် cullikā-homa ကိုဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်သော စီစဉ်ပစ္စည်းတို့၏ တစ်ဝက်ကို ပြင်ဆင်ရမည်။ စည်းကမ်းအတိုင်း cullī (မီးဖိုငယ်) ကို သန့်စင်ပြီးနောက် ထိုမီးထဲသို့ pūraka-အာဟုတိ (ဖြည့်တင်းပူဇော်မှု) ကို ထည့်ပူဇော်ရမည်။

Verse 11

हुत्वा नाभ्यग्निना चैकं ततो रेचकवायुना वह्निवीजं समादाय कादिस्थानगतिक्रमात्

နာဘိမီး (နာဘိအဂ္နိ) ထဲသို့ တစ်ကြိမ် ပူဇော်ပြီးနောက်၊ ထွက်သက် (recaka) ဖြင့် မီး၏ မန္တရဘီဇ (vahni-bīja) ကို ယူဆောင်ကာ ‘ka’ မှ စတင်သော အက္ခရာတည်နေရာများအတိုင်း လှုပ်ရှားမှုအစဉ်ကို လိုက်နာရမည်။

Verse 12

शिवाग्निस्त्वमिति ध्यात्वा चुल्लिकाग्नौ निवेशयेत् ॐ हां अग्नये नमो वै हां सोमाय वै नमः

«သင်သည် မင်္ဂလာရှိသော ရှိဝမီးဖြစ်၏» ဟု စိတ်တွင် သာဓကပြု၍ အိမ်မီးဖိုမီး (cullikā-agni) ထဲသို့ (အာဟုတိ/အာဓိဋ္ဌာန်ပြုထားသော ပူဇော်မှု) ကို ထည့်ရမည်။ (ထို့နောက် ရွတ်ဆိုရန်) «Oṃ hāṃ—အဂ္နိအား နမော; hāṃ—ဆိုမအား နမော»။

Verse 13

सूर्याय वृहस्पतये प्रजानां पतये नमः सर्वेभ्यश् चैव देवेभ्यः सर्वविश्वेभ्य एव च

စူရျ (Sūrya) အား နမော၊ ဗြဟ္စပတိ (Bṛhaspati) အား နမော၊ သတ္တဝါတို့၏ အရှင် (ပရာဇာပတိ) အား နမော။ ထို့ပြင် ဒေဝတားအားလုံးနှင့် Viśvedevas အားလုံးကိုလည်း နမောပြု၏။

Verse 14

ठः अन्यार्धमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः अन्त्यार्धमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः निधानायोपकल्पयेदिति च, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः हृदि स्थानमतिक्रमेदिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः कादिस्थानमतिक्रमादिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः हामग्नये खिष्टिकृते पूर्वादावर्चयेदिमान् स्वाहान्तामाहुतिं दत्वा क्षमयित्वा विसर्जयेत्

ṭha သရ (ठः) အတွက် အမှတ်အသားပါ စာမူအချို့တွင် «အခြားတစ်ဝက်» ဟု ဖတ်ကြပြီး၊ အချို့တွင် «နောက်ဆုံးတစ်ဝက်» ဟု ဖတ်ကြသည်။ ထို့ပြင် အမှတ်အသားပါ စာမူနှစ်စောင်တွင် «နိဓာန (nidhāna) အတွက် စီစဉ်ပြင်ဆင်ရမည်» ဟူသော ဖတ်ပုံလည်း တွေ့ရသည်။ စာမူအချို့တွင် «နှလုံး၌ တည်နေရာကို မကျော်လွန်ရ» ဟု ဖတ်ကြသော်လည်း၊ အချို့တွင် «ka မှ စသော တည်နေရာကို ကျော်လွန်ခြင်းဖြင့်» ဟု ဖတ်ကြသည်။ သတ်မှတ်ထားသည့် စီစဉ်မှုကို ပြုလုပ်ပြီးနောက် အရှေ့ဘက်မှ စ၍ ဤ (သရ/တည်နေရာ) များကို ပူဇော်ရမည်။ ထို့နောက် «svāhā» ဖြင့် အဆုံးသတ်သော အာဟုတိကို အဂ္နိအား ပူဇော်ပြီး၊ ခွင့်လွှတ်မှုတောင်းကာ ပူဇော်ပွဲ/ဒေဝတားကို တရားဝင် ပြန်လွှတ်ရမည်။

Verse 15

चुल्ल्या दक्षिणबाहौ च यजेद्धर्माय वै नमः वामबाहावधर्माय काञ्जिकादिकभाण्डके

မီးဖို (cullī) ပေါ်တွင် ညာဘက်/ညာလက်ဘက်၌ «ဓမ္မအား နမော» ဟူသော မန္တရဖြင့် ပူဇော်ရမည်။ ဘယ်ဘက်/ဘယ်လက်ဘက်၌ အဓမ္မကိုလည်း ပူဇော်ရမည်။ ထို့အတူ ချဉ်ရည်အိုး (kāñjikā) စသည့် အိုးခွက်ပန်းကန်များအတွင်း၌လည်း သက်ဆိုင်ရာ အင်အားကို သတ်မှတ်၍ ပူဇော်ရမည်။

Verse 16

रसपरिवर्तमानाय वरुणाय जलाग्नये विघ्नराजो गृहद्वारे पेषण्यां सुभगे नमः

ရေ၏အရှင် ဝရုဏအား နမော၊ အနှစ်သာရတို့ကို ပြောင်းလဲစေသော “ရေမီး” (jalāgni) အားလည်း နမော။ အိမ်တံခါးဝ၌ ဗိဃ္နရာဇ (Vighnarāja) အား နမော၊ နှင့် ကြိတ်ကျောက်/ကြိတ်ခုံ၌ မင်္ဂလာရှိသူအား နမော။

Verse 17

ॐ रौद्रिके नमो गिरिके नमश् चओलूखले यजेत् बलप्रियायायुधाय नमस्ते मुषले यजेत्

«အိုံ။ ရော်ဒြိကာအား နမော၊ ဂိရိကာအား နမော»။ ထို့နောက် အိုလူခလ (olūkhala) ဟူသော ထောင်းအိုး/ထောင်းခွက်အား ယဇ္ဉပူဇော်ရမည်။ «အားခွန်အားကို ချစ်မြတ်နိုးသော လက်နက် (balapriyāyāyudha) အား နမஸ္တေ» ဟုဆို၍ မုရှလ (muṣala) ဟူသော ထောင်းတံ/တုတ်အားလည်း ယဇ္ဉပူဇော်ရမည်။

Verse 18

सम्मार्जन्यां देवतोक्ते कामाय शयनीयके मध्यस्तम्भे च स्कन्दाय दत्वा वास्तुबलिं ततः

ထို့နောက် သန့်ရှင်းရေး/တံမြက်လှည်းရာနေရာ၌ ဒေဝတာအတွက် သတ်မှတ်ထားသည့် အလှူကို ပူဇော်ရမည်—အိပ်ခန်း၌ ကာမအား ပူဇော်၍ အလယ်တိုင်၌ စ္ကန္ဒအား ပူဇော်ရမည်။ ထို့သို့ vāstu-bali (ဝါස්တုဘလိ) ကို ပေးအပ်ပြီးနောက် ဆက်လက် ဆောင်ရွက်ရမည်။

Verse 19

भुञ्जीत पात्रे सौवर्णे पद्मिन्यादिदलादिके आचार्यः साधकःपुत्र समयी मौनमास्थितः

မောန (တိတ်ဆိတ်မှု) ကို ထိန်းသိမ်းလျက် ācārya (အာစာရျ)၊ sādhaka ၏သား၊ နှင့် samayī (ဝတ်ကတိခံယူသူ) တို့သည် ရွှေခွက်မှ သို့မဟုတ် ကြာရွက်နှင့် ဆင်တူသည့် သန့်ရှင်းသော ရွက်ပန်းကန်များမှ အစာစားရမည်။

Verse 20

वटाश्वत्थार्कवाताविसर्जभल्लातकांस्त्यजेत् अपोशानं पुरादाय प्राणाद्यैः प्रणवान्वितैः

ဗညန် (banyan)၊ အရှဝတ္ထ (aśvattha)၊ အာရ္က (arka)၊ ဝါတ (vāta)၊ ဝိသရ္ဇ (visarja) နှင့် ဘ္ဟလ္လာတက (bhallātaka) တို့ကို မသုံးရ။ အရင်ဆုံး အာစမန (ရေစုပ်၍ သန့်စင်ခြင်း) ပြုလုပ်ပြီးနောက်၊ ပရာဏ (အသက်ရှူ) ကို စည်းကမ်းတကျ ထိန်းညှိကာ «အိုမ်» သဒ္ဒါနှင့်အတူ ဆေး/အစာကို ယူသုံးရ။

Verse 21

स्वाहान्तेनाहुतीः पञ्च दत्वादीप्योदरानलं नागः कूर्मो ऽथ कृकरो देवदत्तो धनञ्जयः

«စွဝါဟာ» ဖြင့် အဆုံးသတ်သော အဟုတီ ၅ ကြိမ် ပူဇော်ပြီးနောက် အတွင်းပိုင်း အစာချေမီး (အူဒရအနလ) ကို ထွန်းညှိသည်။ ထိုအရာတို့သည် နာဂ (Nāga)၊ ကူရ္မ (Kūrma)၊ ကೃကရ (Kṛkara)၊ ဒေဝဒတ္တ (Devadatta) နှင့် ဓနဉ္ဇယ (Dhanañjaya) ဟူသော အထောက်အကူပြု ပရာဏ ၅ မျိုးနှင့် ဆက်စပ်သည်။

Verse 22

एतेभ्य उपवायुभ्यः स्वाहापोषानवारिणा भक्तादिकं निवेद्याय पिवेच्छेषोदकं नरः

ဤအထောက်အကူပြု ဝါယုဒေဝတားတို့ထံ «စွဝါဟာ» ဟူသော အဟုတီမန်တရဖြင့် သန့်စင်ထားသော ရေနှင့်အတူ ချက်ပြီးသော အစာစသည်တို့ကို နိဝေဒယ (ပူဇော်တင်ပြ) ပြုလုပ်ရ။ ထို့နောက် လူသည် ကျန်ရေ (śeṣodaka) ကို သောက်ရ။

Verse 23

अमृतोपस्तरणमसि प्राणाहुतीस्ततो ददेत् प्राणाय स्वाहापानाय समानाय ततस् तथा

«သင်သည် အမృత (amṛta) ၏ အုပ်ဖုံးခင်း (upastaraṇa) ဖြစ်သည်» ဟုဆိုပြီးနောက်၊ ပရာဏများသို့ အဟုတီ ပူဇော်ရမည်။ ပရာဏ (Prāṇa) သို့ «စွဝါဟာ»، အပာန (Apāna) သို့ «စွဝါဟာ»، ထို့အတူ စမာန (Samāna) သို့လည်း ပူဇော်ရ။

Verse 24

उदानाय च व्यानाय भुक्त्वा चुल्लकमाचरेत् जलाशये इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः ॐ रौद्रकोटिगिरिके इति ख, ग, घ, ङ, चिह्नितपुस्तकचतुष्टयपाठः अमृतापिश्चानमसीति शरीरे ऽन्नादिवायवः

စားပြီးနောက် ချူလ္လက (cullaka/အာစမန အနည်းငယ်) ကို ပြုလုပ်၍ ဥဒါန (Udāna) နှင့် ဗျာန (Vyāna) ဟူသော ပရာဏများသို့ အပ်နှံရ။ အမှတ်တစ်ခုပါ စာမူတစ်စောင်တွင် «jalāśaye» ဟုဆိုထားပြီး၊ အမှတ်လေးခုပါ စာမူများတွင် «oṃ raudrakoṭigirike» ဟု ရွတ်ဆိုထားသည်။ ဤအကျင့်အားဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်းရှိ အစာနှင့် အခြားအရာများကို ပရာဏများနှင့် ဆက်နွယ်သည်ဟုယူဆကာ «သင်သည် အမృత၊ သင်သည် အနမាសိ» ဟူသော မန်တရဖြင့် သန့်စင်ရ။

Frequently Asked Questions

A stepwise domestic-ritual blueprint: Kapilā-pūjā mantras, midday Aṣṭapuṣpikā Śiva worship, naivedya consecration with Mṛtyuñjaya, cullikā-homa with internal-agni visualization and letter-position sequencing, and Vāstu-bali placements across household loci.

It sacralizes everyday spaces (kitchen, doorway, bedchamber, pillar) and bodily processes (breath, digestion) through mantra and offering, aligning household order (bhukti: protection, purity, auspiciousness) with inner purification and Śiva-orientation (mukti: reduction of pāpa and cultivation of śuddhi).

Vighnarāja at the doorway, Kāma in the sleeping area, Skanda at the central pillar, and additional worship points associated with implements/locations such as mortar (olūkhala), pestle (muṣala), grinding-stone, broom/cleansing space, and vessels—forming a protective and ritually ordered household grid.