Adhyaya 70
Chapter 70 — वृक्षादिप्रतिष्ठाकथनम् (Consecration of Trees and Related Objects)
ဤအဓ್ಯಾಯတွင် ဘဂဝန်သည် သစ်ပင် (vṛkṣa/vanaspati) နှင့် ဥယျာဉ်နေရာများကို သာသနာတော်အဖြစ် သန့်ရှင်းတင်မြှောက်သော pratiṣṭhā-vidhi ကို စနစ်တကျ သင်ကြားပြီး၊ ထိုကဲ့သို့ သက်ရှိအပင်များကို ပူဇော်သန့်ရှင်းခြင်းအားဖြင့် bhukti နှင့် mukti နှစ်မျိုးလုံး ရနိုင်ကြောင်း ထင်ရှားစွာ ကတိပြုသည်။ အစမှာ ဆေးဖက်ဝင်ရေဖြင့် လိမ်းသုတ်ကာ ပန်းကုံး၊ အဝတ်ပတ်ခြင်းတို့ဖြင့် အလှဆင်ပြီး၊ ရွှေချွန်အပ်ဖြင့် “kārṇavedha” (နားဖောက်သင်္ကေတ) ပြုလုပ်ကာ ရွှေကိရိယာဖြင့် añjana လိမ်းသည်။ ဝေဒိကာအစီအစဉ်တွင် သစ်သီး ၇ မျိုး adhivāsa ပြု၍ ghaṭa တစ်လုံးစီအတွက် bali ပူဇော်ပြီး၊ ထို့နောက် အိန္ဒြာနှင့် အခြားဒေဝတာများအတွက် adhivāsa ပြုကာ Vanaspati သို့ homa ဆောင်ရွက်သည်။ ထူးခြားသည့် အလုပ်တစ်ရပ်အဖြစ် သစ်ပင်အလယ်မှ နွားကို လွှတ်ပေးပြီးနောက် သတ်မှတ်ထားသော abhiṣeka-mantra များဖြင့် abhiṣeka ပြုသည်။ Snāpana ကို Ṛg/Yajur/Sāma မန္တရားများ၊ Varuṇa မန္တရားများ၊ မင်္ဂလာသံများနှင့် သစ်သားဝေဒိကာပေါ်တွင် kumbha များစီစဉ်ကာ ဆောင်ရွက်သည်။ ထို့ပြင် yajamāna ထောက်ပံ့မှု၊ dakṣiṇā အဖြစ် နွား၊ မြေ၊ အလှဆင်ပစ္စည်း၊ အဝတ်အစား ပေးအပ်ခြင်း၊ နို့အခြေပြု အစာကျွေး ၄ ရက်၊ နှမ်းနှင့် palāśa မီးဖိုသစ်ဖြင့် homa၊ ācārya အား အခကြေးငွေ နှစ်ဆပေးခြင်းတို့ကို သတ်မှတ်ပြီး၊ သစ်တော/ဥယျာဉ် pratiṣṭhā သည် အပြစ်ဖျက်စီး၍ ဝိညာဉ်ရေး ပြည့်စုံစေကြောင်း အဆုံးသတ်ကာ ဟရီ၏ ပရိဝါရများကို ဆက်လက်တင်မြှောက်မည့် အကြောင်းသို့ ကူးပြောင်းသည်။
Shlokas
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये यज्ञावभृतस्नानं नाम ऊनसप्ततितमो ऽध्यायः अथ सप्ततितमो ऽध्यायः वृक्षादिप्रतिष्ठाकथनं भगवानुवाच प्रतिष्ठां पादपानाञ्च वक्ष्ये ऽहं भुक्तिमुक्तिदां सर्वौषध्युदकैर् लिप्तान् पिष्टातकविभूषितान्
ဤသို့ ပထမမဟာပုရာဏအတွင်းရှိ အဂ္နိပုရာဏ၌ «ယဇ္ဉအဝဘෘထသ్నာန» ဟူသော ခေါင်းစဉ်ပါ ၆၉ မြောက် အခန်းသည် ပြီးဆုံး၏။ ယခု ၇၀ မြောက် အခန်း «သစ်ပင်နှင့် ဆက်စပ်သော အရာတို့၏ ပရတိဋ္ဌာပန (တည်မြဲကိန်းဝပ်စေခြင်း) အကြောင်း» ကို စတင်၏။ ဘဂဝန်က မိန့်တော်မူသည်— «လောကီဘောဂနှင့် မုက္ခကို ပေးစွမ်းသော သစ်ပင်တို့၏ ပရတိဋ္ဌာပနပူဇာကို ငါဆိုမည်။ ဆေးဘက်အပင်အမျိုးမျိုးရောစပ်ထားသော ရေဖြင့် လိမ်းသုတ်ကာ piṣṭātaka ပြင်ဆင်မှုဖြင့် အလှဆင်ရမည်»။
Verse 2
वृक्षान्माल्यैर् अलङ्कृत्य वासोभिरभिवेष्टयेत् सूच्या सौवर्णया कार्यं सर्वेषां कर्णवेधनम्
သစ်ပင်တို့ကို ပန်းကုံးဖြင့် အလှဆင်၍ အဝတ်ဖြင့် ပတ်လည်ဖုံးအုပ်စေပြီးနောက်၊ ရွှေချည်အပ်ဖြင့် အားလုံးအတွက် နားဖောက်ခြင်း (ကဏ္ဏဝေဓန) ကို ပြုလုပ်ရမည်။
Verse 3
हेमशलाकयाञ्जनञ्च वेद्यान्तु फलसप्तकम् अधिवासयेच्च प्रत्येकं घटान् बलिनिवेदनं
ရွှေတံ (hemśalākā) ဖြင့် အဉ္ဇန (collyrium) ကို လိမ်းသုတ်ရမည်။ ဝေဒီပေါ်တွင် သစ်သီး ခုနစ်မျိုးကို အဓိဝါသ (adhivāsa) ဖြင့် သီးသန့်စီ တင်မြှောက်ကာ၊ ဃဋ (ghaṭa) တစ်လုံးချင်းစီအတွက် ဘလိ (bali) ပူဇာအနုမောဒနာကို တင်ပြရမည်။
Verse 4
इन्द्रादेरधिवासो ऽथ होमः कार्यो वनस्पतेः वृक्षमध्यादुत्सृजेद्गां ततो ऽभिषेकमन्त्रतः
ထို့နောက် အိန္ဒြာနှင့် အခြားဒေဝတားတို့၏ အဓိဝါသ (adhivāsa) ကို ပြုလုပ်ပြီး၊ ဝနஸ္ပတိ (वनस्पति) — အပင်အရွက်တို့၏ အရှင် — ထံသို့ ဟိုးမ (homa) ကို ဆောင်ရွက်ရမည်။ သစ်ပင်အလယ်မှ နွားတစ်ကောင်ကို လွှတ်ပေးပြီးနောက်၊ အဘိသေက (abhiṣeka) မန္တရများအတိုင်း အဘိသေကကို ပြုလုပ်ရမည်။
Verse 5
ऋग्यजुःसाममन्त्रैश् च वारुणैर् मङ्गलै रवैः वृक्षवेदिककुम्भकैश् च स्नपनं द्विजपुङ्गवाः
အို ဒွိဇပုင်္ဂဝ (နှစ်ကြိမ်မွေးဖွားသူတို့အနက် အမြတ်ဆုံး) ရေချိုးသန့်စင်၍ အဘိသေကသဘောရှိသော စ္နာပန (snāpana) ကို ဋ္ဌဂ်-ယဇု-သာမ ဝေဒမန်တရများ၊ ဝါရုဏ မန်တရများ၊ မင်္ဂလာသံများနှင့် သစ်သားဝေဒီကပေါ် တင်ထားသော ကုမ္ဘ (kumbha) ရေခွက်များဖြင့် ပြုလုပ်ရမည်။
Verse 6
तरूणां यजमानस्य कुर्युश् च यजमानकः भूषितो दक्षिणां दद्याद्गोभूभूषणवस्त्रकं
ယဇမာနာသည် ငယ်ရွယ်သူဖြစ်လျှင် အကူအညီပူဇော်သူများက ကర్మကို ဆောင်ရွက်ပေးရမည်။ ယဇမာနာသည် သင့်တော်စွာ အလှဆင်ပြီးနောက် ဒက္ခိဏာကို နွား၊ မြေယာ၊ အလှဆင်ပစ္စည်းနှင့် အဝတ်အစားတို့ဖြင့် ပေးလှူရမည်။
Verse 7
वारुणमनुमिर्वररिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः वृक्षवेदीशकुम्भैस्तु इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः क्षीरेण भोजनं दद्याद्यावद्दिनचतुष्टयं होमस्तिलाद्यैः कार्यस्तु पलाशसमिधैस् तथा
«ဝါရုဏ» ဟူသော စာသားသည် အမှတ်အသားပါ မူကွဲစာအုပ်တွင် တွေ့ရသည်။ ထို့အပြင် «သစ်သားဝေဒီနှင့် ကုမ္ဘ (ပူဇော်အိုး) စသည့် ပစ္စည်းများဖြင့်» ဟူသော စာသားလည်း အမှတ်အသားပါ မူကွဲတွင် ရှိသည်။ နို့ဖြင့် ပြင်ဆင်သော အစာကို လေးရက်ပြည့်အောင် ပေးလှူရမည်။ ထို့နောက် နှမ်းစသည်တို့ဖြင့် ဟෝမကို ပြုလုပ်၍ ပလာရှ (palāśa) သစ်တံများကို စမိဓ်အဖြစ် သုံးရမည်။
Verse 8
आचार्ये द्विगुणं दद्यात् पूर्ववन् मण्डपादिकम् पापनाशः परा सिद्धिर्वृक्षारामप्रतिष्ठया
အာစာရျ (ācārya) ဆရာတော်အား ယခင်ကကဲ့သို့ မဏ္ဍပနှင့် ဆိုင်ရာအဆောက်အဦများကို စီစဉ်ကာ ဒက္ခိဏာကို နှစ်ဆပေးလှူရမည်။ သစ်ပင်တောနှင့် ဥယျာဉ်ကို ပရတိဋ္ဌာနာ (တည်ထောင်/သန့်စင်) ပြုခြင်းအားဖြင့် အပြစ်များ ပျက်ကွယ်၍ အမြင့်ဆုံးသော စိတ်ဝိညာဉ်ဆိုင်ရာ အောင်မြင်မှုကို ရရှိသည်။
Verse 9
स्कन्दायेशो यथा प्राह प्रतिष्ठाद्यं तथा शृणु सूर्येशगणशक्त्यादेः परिवारस्य वै हरेः
အီရှ (Īśa) သည် စကန္ဒ (Skanda) ထံသို့ သင်ကြားခဲ့သကဲ့သို့၊ ပရတိဋ္ဌာ (တည်ထောင်/သန့်စင်) မှ စတင်သော အခမ်းအနားများကို ထိုနည်းတူ နားထောင်လော့။ ထိုသည်မှာ ဟရီ (Hari/Viṣṇu) ၏ ပရိဝါရ—စူရျေရှ (Sūryeśa)၊ ဂဏ (Gaṇa)၊ ရှက္တိ (Śakti) စသည့် အဖွဲ့အစည်းတို့နှင့် ဆိုင်သည်။
Frequently Asked Questions
The chapter details a full vṛkṣa-pratiṣṭhā sequence: medicinal-water anointment, ornamentation, symbolic kārṇavedha with a golden needle, añjana application with a golden stick, adhivāsa of seven fruits, bali per ghaṭa, Indrādi adhivāsa, Vanaspati-homa, cow-release, and abhiṣeka/snāpana using Ṛg–Yajus–Sāman and Vāruṇa mantras with kumbha-vedikā arrangements.
By presenting grove and tree consecration as a dharmic act that destroys sin (pāpa-nāśa) and yields supreme attainment (parā siddhi), it turns environmental and civic cultivation into sādhana—uniting prosperity-oriented ritual efficacy (bhukti) with liberation-oriented merit (mukti).