Adhyaya 67
Jīrṇoddhāra-vidhāna (Procedure for Renovation / Replacement of Dilapidated Installations)
စုစည်းပူဇော်အဘိသေကမှ ဆက်လက်၍ အဂ္နိဘုရားသည် ဝသိဋ္ဌမုနိအား jīrṇoddhāra—ပျက်စီးဟောင်းနွမ်း၊ ချို့ယွင်း၊ ကွဲပဲ့သည့် သန့်ရှင်းရုပ်တု/တည်ဆောက်မှုများကို ကိုင်တွယ်သင့်သည့် နည်းလမ်းကို သင်ကြားသည်။ အလှဆင်ထားသော ရုပ်တုကို ပြင်ဆင်၍ ရေချိုးသန့်စင်ကာ တည်ငြိမ်၍ အသုံးဝင်လျှင် ထိန်းသိမ်းထားရန်၊ ပုပ်ပျက်လွန်ကဲလျှင် စွန့်ပစ်ရန် ဆုံးဖြတ်သည်။ အစားထိုးလိုအပ်ပါက အာစာရျာက ယခင်အတိုင်း ရုပ်အသစ်ကို တင်သွင်းတည်ထားပြီး saṃhāra-vidhi ဖြင့် ရုပ်ဟောင်းထဲရှိ tattva များကို မူလရင်းမြစ်သို့ ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းသည်။ စွန့်ပစ်နည်းကို ပစ္စည်းအလိုက် သတ်မှတ်သည်—သစ်သားကို ခွဲ၍ မီးထဲသို့ လောင်ကျွမ်းစေ၊ ကျောက်ကို ရေထဲသို့ ချ၊ သတ္တု သို့မဟုတ် ရတနာကို အဝတ်ဖြင့်ဖုံးကာ ယာဉ်ဖြင့် ဂုဏ်ပြုသယ်ဆောင်စေသည်။ နာရသിംဟမန်တရဖြင့် ဟောမပူဇော်ခြင်း၊ ရေတင်ပူဇော်ရာတွင် တေးဂီတနှင့်အတူ ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ဂုရုအား dakṣiṇā ပေးအပ်ခြင်းတို့ဖြင့် ပြီးစီးကာ အတိုင်းအတာနှင့် ပစ္စည်းများကို တစ်နေ့တည်းတွင် သတ်မှတ်ရမည်ဟု အလေးပေးသည်။ အများပြည်သူသုံး ရေတွင်း၊ ကန်၊ ရေကန်များ ပြုပြင်ခြင်းသည် မဟာပုဏ္ဏားရရှိစေကြောင်း ထူးထူးခြားခြား ချီးမြှောက်၍ လူမှုအခြေခံအဆောက်အအုံကို သာသနာရေးတာဝန်နှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။
Shlokas
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये समुदायप्रतिष्ठाकथनं नाम षट्षष्टितमो ऽध्यायः अथ सप्तषष्टितमो ऽध्यायः जीर्णोद्धारविधानं भगवानुवाच जीर्णाद्धारविधिं वक्ष्ये भूषितां स्नपयेद्गुरुः अचलां विन्यसेद्गेहे अतिजीर्णां परित्यजेत्
ဤသို့ဖြင့် အာဂ္နိပုရာဏ (မဟာပုရာဏ အစ) တွင် “စုစည်းပရတိဋ္ဌာ (Samudāya-pratiṣṭhā) အကြောင်းပြောဆိုခြင်း” ဟု အမည်ရသော အခန်း ၆၆ ပြီးဆုံး၏။ ယခု အခန်း ၆၇ “ဂျီရ္ဏောဒ္ဓာရ (Jīrṇoddhāra) ပြုပြင်ပြန်လည်တည်ဆောက်နည်း” စတင်၏။ ဘဂဝန်က မိန့်တော်မူသည်—“ပြုပြင်ပြန်လည်တည်ဆောက်နည်းကို ငါဟောမည်။ ပူဇော်ရေးဂုရုသည် အလှဆင်ပြီးသော ရုပ်တော်ကို ရေချိုးပေးရမည်; အိမ်/ဗိမာန်အတွင်း မရွေ့မလျား ရုပ်တော်ကို တင်သွင်းတည်ထားရမည်; အလွန်အမင်း ပျက်စီးယိုယွင်းသော ရုပ်တော်ကိုမူ စွန့်ပစ်၍ အစားထိုးရမည်” ဟု။
Verse 2
व्यङ्गां भग्नां च शैलाढ्यां न्यसेदन्यां च पूर्ववत् संहारविधिना तत्र तत्त्वान् संहृत्य देशिकः
ပူဇော်ရေးဆရာ (ဒေသိက) သည် ယခင်ကဲ့သို့ အခြားပုံသဏ္ဍာန်/ယန္တရားကို ထပ်မံတင်ထားရမည်။ ချို့ယွင်း၊ ပျက်စီး၊ သို့မဟုတ် ကျောက်ကဲ့သို့ အလေးအနက်ရှိသော်လည်း ထိုနေရာတွင် သံဟာရ-ဝိဓိ (saṃhāra-vidhi) အတိုင်း တတ္တဝ (tattva) များကို ပြန်လည်သိမ်းယူ၍ မူလသို့ စုပ်ယူရမည်။
Verse 3
सहस्रं नारसिंहेन हुत्वा तामुद्धरेद् गुरुः दारवीं दारयेद्वह्नौ शैलजां प्रक्षिपेज्जले
နာရသိံဟ မန္တရဖြင့် ဟုတ (ဟောမ) တစ်ထောင် ပြုလုပ်ပြီးနောက် ဆရာသည် ထိုအရာကို ထုတ်ယူရမည်။ သစ်သားဖြစ်သောအရာကို မီးထဲတွင် ခွဲဖောက်ရမည်၊ ကျောက်မှ ဖြစ်သောအရာကို ရေထဲသို့ ပစ်ချရမည်။
Verse 4
धातुजां रत्नजां वापि अगाधे वा जले ऽम्बुधौ यानमारोप्य जीर्णाङ्गं छाद्य वस्त्रादिना नयेत्
သတ္တုမှ ဖြစ်စေ၊ ရတနာမှ ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် သမုဒ္ဒရာ၏ အနက်မတိုင်းနိုင်သော ရေထဲတွင် ရှိနေသော်လည်း—ပျက်ယွင်းဟောင်းနွမ်းသော ကိုယ်ထည်ကို ယာဉ်ပေါ်တင်၍ အဝတ်စသည်ဖြင့် ဖုံးအုပ်ကာ သယ်ဆောင်သွားရမည်။
Verse 5
वादित्रैः प्रक्षिपेत्तोये गुरवे दक्षिणां ददेत् यत्प्रमाणा च यद्द्रव्या तन्मानां स्थापयेद्दिने कूपवापीतडागादेर्जीर्णोद्धारे महाफलं
တီးဝိုင်း/ဝါဒိတရများနှင့်အတူ သတ်မှတ်ထားသော ပူဇော်ပစ္စည်းများကို ရေထဲသို့ ပစ်ချရမည်၊ ထို့ပြင် ဂုရုအား ဒက္ခိဏာ (dakṣiṇā) ကို ပေးရမည်။ သတ်မှတ်ထားသော အတိုင်းအတာများနှင့် လိုအပ်သော ပစ္စည်းများ၏ မာနကို ထိုနေ့တင် သေချာသတ်မှတ်ထားရမည်။ အိုယွင်းသွားသော ရေတွင်း၊ အဆင့်ဆင့်ရေတွင်း၊ ကန်နှင့် အလားတူတို့ကို ပြုပြင်တင်မြှောက်ရာတွင် အကျိုးပွား (ပုဏ္ဏ) သည် အလွန်ကြီးမားသည်။
Frequently Asked Questions
The chapter emphasizes saṃhāra-vidhi with tattva-saṃhāra (ritual withdrawal of constitutive principles) before removal, plus material-specific disposal (wood to fire, stone to water, metal/gem carried away respectfully) and the requirement that measurements and materials be fixed on the same day.
It frames renovation as dharmic stewardship: preserving sanctity through correct rites (saṃhāra and re-installation), honoring the guru through dakṣiṇā, and treating civic waterworks renovation as high merit—integrating disciplined action (karma) with purity of worship and social welfare.