Adhyaya 62
Chapter 62 — Lakṣmīpratiṣṭhāvidhiḥ (The Procedure for Installing Lakṣmī)
အဂ္နိဘုရားသည် ဝသိဋ္ဌအား နတ်တော်တင်သွင်းပူဇော်ခြင်းကို samudāyena အဖြစ် အစဉ်လိုက်သင်ကြားပြီး၊ လက္ရှ္မီမှ စ၍ နတ်မများအစုအဝေးတစ်ခုလုံးသို့ တိုးချဲ့ပြသည်။ မဏ္ဍပပြင်ဆင်ခြင်းနှင့် အဘိသေကအကြိုလုပ်ငန်းများပြီးနောက် Śrī ကို bhadra-အာသနပေါ်တင်၍ kalaśa ၈ လုံးတည်စေသည်။ သန့်စင်ခြင်းမှာ လိမ်းအဘိသေက၊ pañcagavya ဖြင့် ရေချိုးခြင်း၊ netronmīlana (မျက်စိဖွင့်ခြင်း) နှင့် madhuratraya ပူဇော်ခြင်းတို့ဖြင့် ဆက်လက်ပြီး၊ မန္တရစာသားနှင့် တည်နေရာအချို့တွင် မူကွဲဖတ်ချက်များကိုလည်း မှတ်သားထားသည်။ လမ်းညွှန်တစ်ဖက်စီအလိုက် မန္တရကွဲပြားစွာဖြင့် ရေဖျန်းကာ၊ Īśāna ကို အဓိကထားသော ခေါင်းအဘိသေကကို ရေခွက် ၈၁ ခွက်ဖြင့် ပြုလုပ်ပြီး ရေကို မြေသို့ လွှတ်ချသည်။ နောက်တစ်ဆင့်တွင် အနံ့သာနှင့် ပန်းများကို သန့်စင်ကာ tanmayāvaha ဖြင့် အတူတကွတည်မြဲစေပြီး ‘Ānanda’ ṛk ကို ရွတ်ဆိုသည်။ Śāyantīya nyāsa ကို အိပ်ရာပေါ်တွင် ပြုလုပ်၍ Śrī-sūkta ဖြင့် sānnidhya တည်စေကာ Lakṣmī-bīja ဖြင့် cicchakti ကို နိုးထစေပြီး၊ ပန်းကြာ သို့မဟုတ် karavīra ဖြင့် homa ကို သတ်မှတ်အရေအတွက်အတိုင်း ဆောင်ရွက်သည်။ အဆုံးတွင် ကိရိယာများနှင့် ဘုရားကျောင်းကို သန့်စင်တင်မြှောက်၍ piṇḍikā ဖွဲ့စည်းကာ Śrī-sūkta ကို ပုဒ်လိုက်ရွတ်ဆိုပြီး ဂုရု/ဗြာဟ္မဏများသို့ ဒါနပြုကာ ကောင်းကျိုးဖြစ်သည့် ကောင်းကင်စသည့် ဖလများကို သမားတော်စိတ်ဖြင့် တွေးတောစေ၍ မင်္ဂလာနှင့် ဓမ္မကို ထိရောက်စေသော ရိတုအတတ်ပညာအဖြစ် ပြသသည်။
Shlokas
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये ध्वजारोहणं नाम एकषष्टितमो ऽध्यायः अथ द्विषष्टितमो ऽध्यायः लक्ष्मीप्रतिष्ठाविधिः भगवानुवाच समुदायेन देवादेः प्रतिष्ठां प्रवदामि ते लक्ष्म्याः प्रतिष्ठा प्रथमं तथा देवीगणस्य च
ဤသို့ဖြင့် အဂ္နိပုရာဏတွင် အခန်း ၆၁ ကို «ဓွဇာရောဟဏ (အလံတင်ခြင်း)» ဟု ခေါ်သည်။ ယခု အခန်း ၆၂ «လက္ရှ္မီ ပရတိဋ္ဌာနည်း (တည်မြဲအပ်နှံ/သိက္ခာတင်)» စတင်သည်။ ဘဂဝန်က မိန့်တော်မူသည်– «ဒေဝတများနှင့် အခြားအရာတို့၏ ပရတိဋ္ဌာပူဇာကို အစဉ်လိုက် စုပေါင်း၍ သင်အား ငါဟောပြမည်။ ပထမဦးစွာ လက္ရှ္မီ၏ ပရတိဋ္ဌာ၊ ထို့အတူ ဒေဝီအစုအဝေး၏ ပရတိဋ္ဌာကိုလည်း»။
Verse 2
पूर्ववत् सकलं कुर्यान्मण्डपस्नपनादिकं भद्रपीठे श्रियं न्यस्य स्थापयेदष्ट वै घटान्
အရင်က သတ်မှတ်ထားသကဲ့သို့ မဏ္ဍပ (pavilion) ပူဇာများ၊ စနာပန (ရေချိုးသန့်စင်) စသည့် အစဉ်အလာတစ်လျှောက်လုံးကို ဆောင်ရွက်ရမည်။ ဘဒြပီဋ္ဌ (bhadrapīṭha) ပေါ်တွင် သရီ (Śrī) ကို အပ်နှံတည်စေပြီးနောက် ကလသ (kalaśa) ရေထည့်အိုး ၈ လုံးကို တည်ထောင်ရမည်။
Verse 3
घृतेनाभ्यज्य मूलेन स्नपयेत् पञ्चगव्यकैः हिरण्यवर्णा हरिणी नेत्रे चोन्मीलयेच्छ्रियाः
ဂီ (ghee) ဖြင့် အမြစ်ပိုင်းကို လိမ်းပြီးနောက် နွားမှ ထွက်သော အရာငါးမျိုး (pañcagavya) ဖြင့် ရေချိုးစေသင့်သည်။ ထို့နောက် သီရိ (Śrī) အကျိုးအတွက် «မျက်စိဖွင့်ခြင်း» (netronmīlana) ကို ပြုလုပ်ကာ ရွှေရောင်ရှိသော မိခင်သမင် (hariṇī) ကို အာဝါဟန/စိတ်ကူးတည်စေသင့်သည်။
Verse 4
मण्डलस्नपनादिकमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः स्थापयेद्वरुणे घटानिति घ, ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः तन्म आवह इत्य् एवं प्रदद्यान्मधुरत्रयम् अश्वपूर्वेति पूर्वेण तां कुम्भेनाभिषेचयेत्
«မဏ္ဍလရေချိုးနှင့် ဆက်စပ်သော အခမ်းအနားများကို ပြုလုပ်ပါ» ဟု အမှတ်အသားပါ စာမူတွင် ဖတ်ရသည်။ «ဝရုဏအတွက် ရေအိုးများကို တည်ထားရမည်» ဟု gha နှင့် ṅa အမှတ်ပါ စာမူများတွင် ဖတ်ရသည်။ ထို့နောက် «tan ma āvaha» မန္တရကို ထိုသို့ ရွတ်ဆိုကာ “ချိုမြိန်သုံးမျိုး” (madhuratraya) ကို ပူဇော်ရမည်။ ထို့နောက် «aśvapūrva…» ဖြင့် စတင်သော မန္တရမူလအတိုင်း ကုမ္ဘ (ပူဇော်အိုး) ဖြင့် အဘိသေက ရေချိုးကာ သန့်စင်တင်မြှောက်ရမည်။
Verse 5
कामोस्मितेति याम्येन पश्चिमेनाभिषेचयेत् चन्द्रं प्रभासामुच्चार्यादित्यवर्णेति चोत्तरात्
«kāmosmi» မန္တရကို ရွတ်ဆို၍ တောင်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်မှ အဘိသေကရေကို ဖြန်းရမည်။ ထို့ပြင် «candraṃ prabhāsām» နှင့် «ādityavarṇa» ဟု အသံထွက်ကာ မြောက်ဘက်မှ ဖြန်းရမည်။
Verse 6
उपैतु मेति चाग्नेयात् क्षुत्पिपासेति नैरृतात् गन्धद्वारेति वायव्यां मनसः काममाकृतिम्
အဂ္နေယ (တောင်အရှေ့) မှ «upaitu me» ကို ရွတ်ဆိုရမည်။ နိုင်ရృత (တောင်အနောက်) မှ «kṣutpipāse» ကို ရွတ်ဆိုရမည်။ ဝါယဝျ (မြောက်အနောက်) မှ «gandhadvāre» ကို ရွတ်ဆိုရမည်။ ထိုသို့ဖြင့် စိတ်၏ လိုလားသည့် ပုံသဏ္ဍာန်ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
Verse 7
ईशानकलशेनैव शिरः सौवर्णकर्दमात् एकाशीतिघटैः स्नानं मन्त्रेणापः सृजन् क्षितिम्
ဣရှာန (Īśāna) ရေအိုးတစ်လုံးတည်းကို အသုံးပြုပြီး ရွှေရောင်အင်တုံမှ ယူသော ရေကို အိုး ၈၁ လုံးစာအတိုင်း ခေါင်းကို ရေချိုးစေသင့်သည်။ မန္တရကို ရွတ်ဆိုနေစဉ် ရေကို မြေပြင်ပေါ်သို့ လွှတ်ချရမည်။
Verse 8
आर्द्रां पुष्करिणीं गन्धैर् आर्द्रामित्यादिपुष्पकैः तन्मयावह मन्त्रेण य आनन्द ऋचाखिलं
နံ့သာရနံ့များဖြင့် ကြာကန်ကို စိုစွတ်၍ မွှေးကြိုင်စေကာ «ārdrām…» ဟုအစပြုသော မန္တရဖြင့် သန့်စင်ကာ ပန်းများကို ပူဇော်ရမည်။ ထို့နောက် «tanmayāvaha» မန္တရဖြင့် ဘုရားသဘောနှင့် တစ်လုံးတစ်ဝတည်း ဖြစ်စေသော စိတၱလျောကွယ်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး «Ānanda» ဣက္ (ဝေဒဝါကျ) ကို အပြည့်အစုံ ရွတ်ဆိုအသုံးပြုရမည်။
Verse 9
शायन्तीयेन शय्यायां श्रीसूक्तेन च सन्निधिम् लक्ष्मीवीजेन चिच्छक्तिं विन्यस्याभ्यर्चयेत् पुनः
«Śāyantīya» မန္တရဖြင့် အိပ်ရာပေါ်တွင် နျာသ (nyāsa) ပြုရမည်။ «Śrī-sūkta» ဖြင့် ဒေဝီ၏ စန္နိဓိ (အနီးကပ်တည်ရှိမှု) ကို တည်စေပြီး၊ လက္ရှ္မီ၏ ဘီဇမန္တရဖြင့် စိတ်သိမြင်အင်အား «cicchakti» ကို ထည့်သွင်းတည်စေကာ ထို့နောက် ထပ်မံ ပူဇော်ရမည်။
Verse 10
श्रीसूक्तेन मण्डपेथ कुण्डेष्वब्जानि होमयेत् करवीराणि वा हुत्वा सहस्रं शतमेव वा
«Śrī-sūkta» ကို ရွတ်ဆိုကာ မဏ္ဍပအတွင်းရှိ ကုဏ္ဍမီးကန်များတွင် ကြာပန်းများကို ထည့်ပူဇော်၍ ဟောမ (homa) ပြုရမည်။ သို့မဟုတ် ကရဝီရ (oleander) ပန်းများကို ဟုတ (oblations) အဖြစ် ပူဇော်ကာ ၁,၀၀၀ ကြိမ် သို့မဟုတ် အနည်းဆုံး ၁၀၀ ကြိမ် ပြုရမည်။
Verse 11
गृहोपकरणान्तादि श्रीसूक्तेनैव चार्पयेत् ततः प्रासादसंस्कारं सर्वं कृत्वा तु पूर्ववत्
အိမ်သုံး/ဘုရားကျောင်းသုံး ကိရိယာပစ္စည်းများ စသဖြင့် အရာအားလုံးကို «Śrī-sūkta» တစ်ခုတည်းဖြင့်ပင် အပ်နှံပူဇော်ရမည်။ ထို့နောက် ယခင်ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း ပရသာဒ (prāsāda) အဆောက်အဦ၏ သန့်စင်တင်မြှောက်မှု အားလုံးကို ပြုလုပ်ရမည်။
Verse 12
मन्त्रेण पिण्डिकां कृत्वा प्रतिष्ठानं ततः श्रियः श्रीसूक्तेन च सान्निध्यं पूर्ववत् प्रत्यृचं जपेत्
သတ်မှတ်ထားသော မန္တရဖြင့် ပိဏ္ဍိကာ (piṇḍikā) ဟုခေါ်သော အလှူအတန်းလုံးငယ်ကို ပြုလုပ်ပြီးနောက် «Śrī» (လက္ရှ္မီ) ၏ ပရတိဋ္ဌာ (pratiṣṭhā) တင်မြှောက်တည်စေမှုကို ပြုရမည်။ ထို့နောက် စန္နိဓိကို ဖိတ်ခေါ်ရန် «Śrī-sūkta» ကို ယခင်ညွှန်ကြားသကဲ့သို့ ဣက္ (ṛc) တစ်ပုဒ်ချင်းစီ အလိုက် ဂျပ် (japa) ပြုရမည်။
Verse 13
चिच्छक्तिं बोधयित्वा तु मालात् सान्निध्यकं चरेत् तकपाठः मन्त्रेण चासृजत् क्षितिमिति ख, चिह्नतपुस्तकपाठः य आनन्देति वाससमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः मन्त्रेण पिण्डिकां कृत्वा प्रतिमां स्थापयन् श्रिय इति ङ, चिह्न्तपुस्तकपाठः प्रत्यृचं यजेदिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः भूस्वर्णवस्त्रगोन्नादि गुरवे ब्रह्मणेर्पयेत् एवं देव्यो ऽखिलाः स्थाप्यावाह्य स्वर्गादि भावयेत्
စိတ်သိမြင်နိုင်စွမ်း (cicchakti) ကို အရင်နှိုးဆော်ပြီးနောက် မာလာ (ပန်းကုံး) ဖြင့် sānnidhyaka (နီးကပ်တည်ရှိမှု) အခမ်းအနားကို ဆောင်ရွက်ရမည်။ မန္တရ—(စာမူအချို့တွင်) «မြေကို ဖန်ဆင်း၏» ဟု ထပ်တိုးထားပြီး၊ (အမှတ်အသားပါ စာမူအချို့တွင်) အဝတ်အတွက် «ya ānanda…» ကို၊ ထို့ပြင် (အခြားနေရာတွင်) piṇḍikā (လုံးကလေး) ပြုလုပ်၍ pratimā (ရုပ်တု) တည်ထောင်ရာတွင် «śriyaḥ…» ကို၊ (အခြားနေရာတွင်) «ṛc တစ်ပုဒ်ချင်း (pratyṛcam) ပူဇော်ရမည်» ဟု ဆိုထားသည်။ ထို့နောက် ဂုရုနှင့် ဗြာဟ္မဏာတို့အား မြေ၊ ရွှေ၊ အထည်၊ နွား၊ စပါးနှင့် အလားတူ ပစ္စည်းများကို လှူဒါန်းရမည်။ ထိုသို့ နတ်မများအားလုံးကို တည်ထောင်၍ ဖိတ်ခေါ်ပြီးနောက် ကောင်းကင်နှင့် အခြားအကျိုးရလဒ်များကို စိတ်ကူးသဘောတရားဖြင့် ဗာဝနာပြုရမည်။
Frequently Asked Questions
A stepwise Lakṣmī-pratiṣṭhā protocol: maṇḍapa/snāpana preliminaries, bhadrapīṭha placement, kalaśa arrangement, pañcagavya purification, netronmīlana, quarter-wise abhiṣeka mantras, Īśāna-kalaśa head-bath (81 pitchers), Śrī-sūkta-based sānnidhya, and homa with specified floral offerings.
It treats consecration as a dhārmic technology of presence: precise materials, directions, mantra-nyāsa, and homa cultivate auspicious order (bhukti) while aligning mind and intention toward sacrality and higher fruits (mukti-oriented discipline).
Śrī-sūkta for sānnidhya and worship/homa, Lakṣmī-bīja for cicchakti installation, Śāyantīya for bed-nyāsa, and additional abhiṣeka/directional mantras including tanmayāvaha and the ‘Ānanda’ ṛk.
The chapter records marked readings that adjust specific ritual instructions (e.g., phrasing of snāpana lines, attribution of pots to Varuṇa, and placement of ‘ya ānanda…’ for garments), indicating a living ritual tradition with localized recensional differences.