
Chapter 59 — अधिवासनकथनं (Adhivāsana: The Rite of Inviting and Stabilizing Hari’s Presence)
အဓ್ಯಾಯ ၅၉ တွင် “အဓိဝာသန” ကို ဟရီ (ဗိဿနု) ၏ တည်ရှိမှုကို ဖိတ်ခေါ်၍ တည်ငြိမ်စေကာ ပုံတော်တင်သွင်းပူဇော်ရာတွင် အသုံးချသော ရိတုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အဂ္နိဘုရားသည် အတွင်းရေးသင်္ကာရမှ စတင်၍ ပူဇော်သူက အိုṁ သို့ သတိကို ချည်နှောင်ကာ စိတ်ကို ပြန်လည်တည့်မတ်စေပြီး လယ (ပြန်လည်စုပ်ယူခြင်း) ကို စနစ်တကျ ဆောင်ရွက်သည်—မြေမှ လေသို့၊ လေမှ အာကာသသို့၊ အာကာသမှ မနသို့၊ မနမှ အဟင်္ကာရသို့၊ အဟင်္ကာရမှ မဟတ်သို့၊ မဟတ်မှ အဗျက္တသို့၊ ထိုအဗျက္တကို ဝါစုဒေဝ (သန့်ရှင်းသော ဉာဏ်) ဟု သတ်မှတ်သည်။ ထို့နောက် ဖန်ဆင်းမှုမြေပုံ (ဗျူဟ/ကောစမိုဂျီနီစစ်) ကို ပြန်လှန်ဖော်ပြ၍ တန်မာထရာများ၊ အင်ဒြိယများ၊ လုပ်ဆောင်အင်္ဂါများနှင့် ထူထဲခန္ဓာကို ရေတွက်ကာ ကမ္ဘာကို ပူဇော်သန့်ရှင်းသော ခန္ဓာအဖြစ် “ပြန်တည်ဆောက်” စေသည်။ မန္တရ-ညာသတွင် မျိုးစေ့အသံများကို တတ္တဝများနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာနေရာများတွင် ထားပြီး၊ ထို့နောက် ဝိုင်ရှ္ဏဝ နာမ-ညာသ (ကေရှဝ–ဒါမောဒရ) နှင့် ဆဍင်္ဂ-ညာသကို ဆက်လုပ်သည်။ မဏ္ဍလအစီအစဉ် (၁၂ ချောင်းစက်ဝိုင်း၊ နေ-လ ကလာများ၊ ပရိဝါရပူဇာ) အဆုံးတွင် ဟရီကို မూర్తိထဲသို့ တင်သွင်းကာ ဝိုင်ရှ္ဏဝ မီးကို ထွန်းညှိ၍ ဟောမနှင့် ရှာန္တိကို ဆောင်ရွက်၊ သန့်မြစ်များကို တည်ထောင်၊ ဗြာဟ္မဏများကို ကျွေးမွေး၊ ဒိက္ပတိများသို့ ဘလိပူဇာ ပေးပြီး သီချင်း/ပုဏ္ဏစာဖတ်ခြင်းဖြင့် ညလုံးပတ်လုံး စောင့်ကြပ်ကာ အဓိဝာသနဖြင့် ရိတုအစိတ်အပိုင်းအားလုံးကို သန့်စင်တော်မူစေသည်။
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये स्नपनादिविधानं नाम अष्टपञ्चाशो ऽध्यायः अथोनषष्टितमो ऽध्यायः अधिवासनकथनं भगवानुवाच हरेः सान्निध्यकरणमधिवासनमुच्यते सर्वज्ञं सर्वगं ध्यात्वा आत्मानं पुरुषोत्तमं
ဤသို့ အာဒီမဟာပုရာဏ၊ အဂ္နိပုရာဏ၌ “စနာပန (Snāpana) နှင့် ဆက်စပ်သော ဝိဓိများ” ဟူသော အမည်ရှိ အဋ္ဌပဉ္စာသ (၅၈) အခန်း ပြီးဆုံး၏။ ယခု အဓိဝာသနကထနံ ဟူသော အဉ္စနဝတ္တိ (၅၉) အခန်း စတင်သည်။ ဘဂဝန်က မိန့်တော်မူသည်— “ဟရီ၏ (ပူဇော်ရေး) နီးကပ်တည်ရှိမှုကို ဖြစ်စေသော ရိတုအဖြစ် အဓိဝာသန ဟု ခေါ်သည်။ အလုံးစုံသိ၊ အလုံးစုံပျံ့နှံ့သော ပုရုရှောတ္တမကို သာမဓိဖြင့် ဓ్యာနပြု၍၊ ကိုယ်စိတ်ကို စုစည်းသန့်စင်ကာ ပုရုရှောတ္တမထံသို့ ဆက်လက်ပြုလုပ်ရမည်။”
Verse 2
ओंकारेण समायोज्य चिच्छक्तिमभिमानिनीं निःसार्यात्मैकतां कृत्वा स्वस्मिन् सर्वगते विभौ
အိုံကာရ (Oṃ) သရော်သံဖြင့် စိတ်ကို ချိတ်ဆက်၍၊ ကိုယ်တစ်ဦးတည်းဟု အမှတ်ယူနေသော သိမြင်စွမ်းအား (चित्-शक्ति) ကို အတွင်းသို့ ဆုတ်ယူကာ၊ အတ္တ၏ တစ်ရပ်တည်းဖြစ်မှုကို တည်စေပြီး၊ ကိုယ်တွင်းရှိ အလုံးစုံပျံ့နှံ့သော အရှင်တော်၏ အတ္တတည်းဟူသော ဗိဘုတိ၌ တည်နေစေရာ၏။
Verse 3
योजयेन्मरुतां पृथ्वीं वह्निवीजेन दीपयेत् संहरेद्वायुना चाग्निं वायुमाकाशतो नयेत्
မြေဓာတ်ကို လေဓာတ်ထဲသို့ ပေါင်းစည်းစေ၍၊ မီး၏ ဗီဇမန်တရ (seed) ဖြင့် အတွင်းမီးကို ထွန်းညှိရမည်။ ထို့နောက် လေဖြင့် မီးကို ပြန်လည်သိမ်းယူ၍၊ လေကို အာကာသ (အီသာ/အာကာသ) ထဲသို့ ပို့ဆောင်ရမည်။
Verse 4
मतिशालिनीमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः कृत्वा पुंसीति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः अधिभूतादिदेवैस्तु साध्याख्यैर् विभवैः सह तन्मात्रपात्रकान् कृत्वा संहरेत्तत् क्रमाद् बुधः
အဓိဘူတ (adhibhūta) နှင့် အဓိဒေဝ (presiding deities) တို့ကို စာဓျ (Sādhyas) ဟုခေါ်သော ဗိဘဝ (powers) များနှင့်အတူ စိတ်၌ စီစဉ်တည်ဆောက်ပြီး၊ ထိုတို့ကို တန်မာတရ (tanmātra) ဟူသော သေးငယ်သော အာရုံဓာတ်များ၏ ခွက်/အိုး (receptacles) အဖြစ် ပြုလုပ်ကာ၊ ပညာရှိသည် အစဉ်လိုက် ပြန်လည်သိမ်းဆည်းပေါင်းစည်း (re-absorption) လုပ်ဆောင်ရမည်။
Verse 5
आकाशं मनसाहत्य मनोहङ्करणे कुरु अहङ्कारञ्च महति तञ्चाप्यव्याकृते नयेत्
စိတ်ဖြင့် အာကာသကို ပြန်လည်ပေါင်းစည်း၍ စိတ်ကို အဟင်္ကာရ (ahaṅkāra) ထဲသို့ ထားလော့။ ထို့နောက် အဟင်္ကာရကို မဟတ် (mahat) ထဲသို့ ပေါင်းစည်းကာ ထိုအရာကိုပင် အဗျာကృత (avyākṛta) မဖော်ပြနိုင်သည့် အခြေအနေသို့ ဦးတည်စေလော့။
Verse 6
अव्याकृतं ज्ञानरूपे वासुदेवः स ईरितः स तामव्याकृतिं मायामभ्यष्ट सिसृक्षया
ဝါစုဒေဝ (Vāsudeva) သည် သန့်ရှင်းသော သိမြင်မှု/ပညာ (jñāna) အဖြစ်ရှိသော အဗျာကृत (avyākṛta) ဟု ကြေညာထားသည်။ ဖန်ဆင်းလိုသော ဆန္ဒဖြင့် ထိုမဖော်ပြနိုင်သည့် မာယာ (Māyā) ကို လှုပ်ရှားစေ하였다။
Verse 7
सङ्कर्षणं सं शब्दात्मा स्पर्शाख्यमसृजत् प्रभुः क्षोभ्य मायां स प्रद्युम्नं तेजोरूपं स चासृजत्
အရှင်သည် သံ၏အနှစ်သာရရှိသော သင်္ကර්ရှဏ (Saṅkarṣaṇa) အဖြစ်၊ ထိတွေ့မှုဟုခေါ်သော တတ္တဝါ (sparśa) ကို ဖန်ဆင်း하였다။ ထို့နောက် မာယာ (Māyā) ကို လှုပ်ရှားစေပြီး တေဇ (tejas) အလင်းရောင်ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသော ပရဒျုမ္န (Pradyumna) ကိုလည်း ထုတ်ပေါ်စေ하였다။
Verse 8
अनिरुद्धं रसमात्रं ब्रह्माणं गन्धरूपकं अनिरुद्धः स च ब्रह्मा अप आदौ ससर्ज ह
အနိရုဒ္ဓ (Aniruddha) သည် အရသာတစ်မျိုးတည်း (rasa) ၏ မူလသဘောတရားဟု သတ်မှတ်သည်။ ဘြဟ္မာ (Brahmā) သည် အနံ့ (gandha) ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသော မူလသဘောတရားဟု သတ်မှတ်သည်။ ထိုအနိရုဒ္ဓသည် ဘြဟ္မာနှင့်အတူ အစဦး၌ ရေ (āp) ကို ဖန်ဆင်း하였다။
Verse 9
तस्मिन् हिरण्मयञ्चाण्डं सो ऽसृजत् पञ्चभूतवत् तस्मिन् सङ्क्रामिते जीवे शक्तिरात्मोपसंहृता
ထိုအခြေအနေအတွင်း၌ သူသည် ငါးမဟာဘူတ (pañca-bhūta) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ရွှေရောင် ကောစမစ်ဥ (hiraṇmaya aṇḍa) ကို ဖန်ဆင်း하였다။ ဇီဝ (jīva) သည် ထိုအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်သည့်အခါ ဖန်ဆင်းရေး အင်အား (śakti) သည် အတ္တ (Ātman) ထဲသို့ ပြန်လည် ရုပ်သိမ်းခံရသည်။
Verse 10
प्राणो जीवेन संयुक्तो वृत्तिमानिति शब्द्यते जीवोव्याहृतिसञ्ज्ञस्तु प्राणेष्वाध्यात्मिकः स्मृतः
ပရာဏ (Prāṇa) သည် ဇီဝ (jīva) နှင့် ပေါင်းစည်းသော် «ဝෘတ္တိ (vṛtti) ရှိ၍ လှုပ်ရှားမှုရှိသောအရာ» ဟု ခေါ်သည်။ ဇီဝကို «ဗျာဟෘတိ (vyāhṛti)» ဟု သတ်မှတ်ကြပြီး ပရာဏများအတွင်း တည်နေသော အာဓျာတ္မိက (ādhyātmika) ဝိညာဉ်သဘောတရားဟု မှတ်ယူကြသည်။
Verse 11
प्राणैर् युक्ता ततो बुद्धिः सञ्जाता चाष्टमूर्तिकी अहङ्कारस्ततो जज्ञे मनस्तस्मादजायत
ထို့နောက် ပရာဏများနှင့် ပေါင်းစည်း၍ ဗုဒ္ဓိ (buddhi) သည် အရှ်ဋမူရ္တိက (ရှစ်မျိုးပုံသဏ္ဌာန်) အဖြစ် ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထိုမှ အဟင်္ကာရ (ahaṅkāra) ပေါ်လာပြီး ထိုမှ မနस् (manas) မွေးဖွားလာသည်။
Verse 12
अर्थाः प्रजज्ञिरे पञ्च सङ्कल्पादियुतास्ततः शब्दः स्पर्शश् च रूपञ्च रसो गन्ध इति स्मृता
ထို့နောက် စိတ်ကူးချမှု (saṅkalpa) စသည့်အရာများနှင့်အတူ အာရ္ထ (arthas) အာရုံခံဝတ္ထု ငါးပါး ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ၎င်းတို့မှာ သဗ္ဒ (śabda) အသံ၊ စပရ္ရှ (sparśa) ထိတွေ့မှု၊ ရူပ (rūpa) ရုပ်သဏ္ဌာန်၊ ရသ (rasa) အရသာ၊ ဂန္ဓ (gandha) အနံ့ ဟူ၍ မှတ်ယူကြသည်။
Verse 13
ज्ञानशक्तियुतान्येतैर् आरब्धानीन्द्रियाणि तु र् इति ङ, चिहिनितपुस्तकपाठः मनसाहृत्य मनो ऽहङ्करणे क्षरे इति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः वासुदेवे समाहित इति ङ, इति चिह्नितपुस्तकपाठः सङ्क्रमते जीव इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः चाष्टवृत्तिकीति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः त्वक्श्रोत्रघ्राणचक्षूंषि जिह्वाबुद्धीन्द्रियाणि तु
ဉာဏ်အင်အား (jñāna-śakti) ပါဝင်သဖြင့် ဤအင်္ဒြိယများကို လုပ်ဆောင်စေသည်။ ထို့နောက် ဇီဝသည် မနस् (manas) ဖြင့် ၎င်းတို့ကို ပြန်လည်ဆွဲယူကာ မနस् ထဲသို့ ဝင်ပြီး ပျော်လျက်ရှိသော အဟင်္ကာရ (ahaṅkāra) သို့ ဆက်လက်ကူးပြောင်းသည်။ ဗာစုဒေဝ (Vāsudeva) ထံ၌ စုစည်း၍ အာရုံစိုက်သော် အင်္ဒြိယများသည် ထိန်းချုပ်ခံရသည်။ အင်္ဒြိယများမှာ အရေပြား (ထိတွေ့), နား (ကြား), နှာခေါင်း (နံ့), မျက်စိ (မြင်), လျှာ (အရသာ), နှင့် အတွင်းအင်္ဂါအဖြစ် ဗုဒ္ဓိ (buddhi) တို့ဖြစ်သည်။
Verse 14
पादौ पायुःस् तथा पाणी वागुपस्थश् च पञ्चमः कर्मेन्द्रियाणि चैतानि पञ्चभूतान्यतः शृणु
ခြေထောက်နှစ်ဖက်၊ ပာယု (pāyuḥ) အနူစ၊ လက်နှစ်ဖက်၊ ဝါက် (vāk) စကားပြောခြင်း၊ နှင့် ဥပသ္ထ (upastha) မျိုးပွားအင်္ဂါကို ပဉ္စမအဖြစ်—ဤတို့သည် ကရ္မေန္ဒြိယ (karmendriya) လုပ်ဆောင်ရေးအင်္ဂါ ငါးပါးဖြစ်သည်။ ယခု ထို့ကြောင့် မဟာဘူတ ငါးပါး (pañca-bhūta) အကြောင်းကို နားထောင်လော့။
Verse 15
आकाशवायुतेजांसि सलिलं पृथिवी तथा स्थूलमेभिः शरीरन्तु सर्वाधारं प्रजायते
ဤအရာများ—အာကာသ၊ လေ၊ မီး၊ ရေ နှင့် မြေ—မှ စုစည်း၍ ထူထဲသော ကိုယ်ခန္ဓာ ပေါ်ပေါက်လာပြီး ကိုယ်ရှိသတ္တဝါ၏ လုပ်ဆောင်မှုအားလုံးကို ထောက်ပံ့သော အခြေခံဖြစ်သည်။
Verse 16
एतेषां वाचका मन्त्रा न्यासायोच्यन्त उत्तमाः जीवभूतं मकारन्तु देवस्य व्यापकं न्यसेत्
ဤတတ္တဝါများကို ဖော်ပြသော မန္တရများကို နျာသ (တင်သွင်းခြင်း) အတွက် အထူးကောင်းမွန်သည်ဟု ကြေညာထားသည်။ ‘ma’ ဟူသော အက္ခရာကို—ဇီဝ (jīva) သဘောရှိသော—ဘုရား၏ အလုံးစုံပြန့်နှံ့သော တည်ရှိမှုအဖြစ် တင်သွင်းရမည်။
Verse 17
प्राणतत्त्वं भकारन्तु जीवोपाधिगतं न्यसेत् हृदयस्थं बकारन्तु बुद्धितत्त्वं न्यसेद् बुधः
နျာသဖြင့် ‘bha’ အက္ခရာ၌ ပရాణတတ္တဝါ (အသက်ရှုတတ္တဝါ) ကို ဇီဝ-ဥပါဓိ (jīva-upādhi) နှင့် ဆက်စပ်သကဲ့သို့ တင်သွင်းရမည်။ ပညာရှိသည် နှလုံး၌ ‘ba’ အက္ခရာကို ဗုဒ္ဓိတတ္တဝါ (buddhi-tattva) အဖြစ် တင်သွင်းရမည်။
Verse 18
फकारमपि तत्रैव अहङ्कारमयं न्यसेत् मनस्तत्त्वं पकारन्तु न्यसेत्सङ्कल्पसम्भवं
ထိုနေရာတည်း၌ပင် နျာသဖြင့် ‘pha’ အက္ခရာကို အဟင်္ကာရတတ္တဝါ (ahaṅkāra) အဖြစ် တင်သွင်းရမည်။ ထို့ပြင် ‘pa’ အက္ခရာကို စင်္ကల్ప (saṅkalpa) မှ ပေါ်ပေါက်သော မနတ်တတ္တဝါ (manas-tattva) အဖြစ် တင်သွင်းရမည်။
Verse 19
शब्दतन्मात्रतत्त्वन्तु नकारं मस्तके न्यसेत् स्पर्शात्मकं धकारन्तु वक्त्रदेशे तु विन्यसेत्
အသံ-တန်မာတြာ တတ္တဝါအတွက် ‘na’ အက္ခရာကို ခေါင်းပေါ်၌ နျာသဖြင့် တင်သွင်းရမည်။ ထိတွေ့သဘောရှိသော တတ္တဝါအတွက် ‘dha’ အက္ခရာကို မျက်နှာ/ပါးစပ်ဒေသ၌ တင်သွင်းရမည်။
Verse 20
दकारं रूपतत्त्वन्तु हृद्देशे विनिवेशयेत् थकारं वस्तिदेशे तु रसतन्मात्रकं न्यसेत्
နှလုံးဒေသ၌ ရုပ်တတ္တဝ (rūpa-tattva) ကို ကိုယ်စားပြုသော အက္ခရာ «ဒ» ကို န്യാസဖြင့် တင်သွင်းရမည်။ ထို့နောက် ဆီးအိမ်ဒေသ၌ အရသာ၏ သုက္ခမသိသာသော အနှစ်သာရ (rasa-tanmātra) ကို ကိုယ်စားပြုသော «သ» ကို ထားရမည်။
Verse 21
तकारं गन्धतन्मात्रं जङ्घयोर्विनिवेशयेत् णकारं श्रोत्रयोर् न्यस्य ढकारं विन्यसेत्त्वचि
နိမ့်ခြေထောက်နှစ်ဖက် (ခြေခေါင်းပိုင်း) တွင် အနံ့၏ တန်မာတ်ရ (gandha-tanmātra) ကို ကိုယ်စားပြုသော အက္ခရာ «တ» ကို န്യാസဖြင့် တင်သွင်းရမည်။ နားနှစ်ဖက်တွင် «ဏ» ကို ထားပြီးနောက် အရေပြားပေါ်တွင် «ဍ္ဓ» ကို တင်သွင်းရမည်။
Verse 22
डकारं नेत्रयुग्मे तु रसनायां ठकारकं टकारं नासिकायान्तु ञकारं वाचि विन्यसेत्
မျက်စိနှစ်ဖက်ပေါ်တွင် အက္ခရာ «ဍ» ကို ထားရမည်။ လျှာပေါ်တွင် «ဋ္ဌ» ကို၊ နှာခေါင်းပေါ်တွင် «ဋ» ကို၊ နှုတ်/အသံ၏ ဝါစာဓာတ်၌ «ဉ» ကို န്യാസဖြင့် တင်သွင်းရမည်။
Verse 23
झकारं करयोर् न्यस्य पाणितत्त्वं विचक्षणः जकारं पदयोर् न्यस्य छं पायौ चमुपस्थके
ပညာရှိသော အကျင့်ကျင့်သူသည် လက်နှစ်ဖက်ပေါ်တွင် အက္ခရာ «ဈ» ကို န്യാസဖြင့် ထား၍ လက်တတ္တဝကို တည်စေရာ၏။ ထို့နောက် ခြေထောက်နှစ်ဖက်ပေါ်တွင် «ဇ» ကို ထားပြီး၊ အနောက်ပေါက်၌ «ဆ» ကို၊ လိင်အင်္ဂါ၌ «စ» ကို ထားရမည်။
Verse 24
विन्यसेत् पृथिवीतत्त्वं ङकारं पादयुग्मके वस्तौ घकारं गं तत्त्वं तैजसं हृदि विन्यसेत्
ခြေထောက်နှစ်ဖက်ပေါ်တွင် မြေတတ္တဝ—ဗီဇမန်တရ «င်္ဂ»—ကို န്യാസဖြင့် တင်သွင်းရမည်။ တင်ပါး/ပယ်လ်ဗစ်ဒေသ၌ «ဃ» ကို ထားရမည်။ ထို့ပြင် နှလုံး၌ ဗီဇ «ဂ» နှင့်အတူ တေဇတ်တတ္တဝ (tejas) ကို တင်သွင်းရမည်။
Verse 25
मकारन्तद्देहस्येति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः विनियोजयेदिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः खकारं वायुतत्त्वञ्च नासिकायां निवेशयेत् ककारं विन्यसेन्नित्यं खतत्त्वं मस्तके बुधः
«မကာရ သည် (မန္တရ) အဆုံးဖြစ်၍ ‘ထိုကိုယ်ခန္ဓာအတွက်’» ဟု အမှတ်တင် လက်ရေးမူအရ ဖတ်ရသည်။ ထို့အပြင် «အသုံးချရမည် (ဝိနိယောဇျ)» ဟုလည်း အမှတ်တင် မူရင်းအရ ဖြစ်သည်။ ပညာရှိသော साधक သည် ‘ခ’ အက္ခရာကို လေဓာတ် (ဝါယု-တတ္တဝ) နှင့်အတူ နှာခေါင်း၌ ထားရမည်။ ထို့ပြင် ‘က’ အက္ခရာနှင့် အာကာသ/အီသာ သဘော (ခ-တတ္တဝ) ကို ခေါင်းပေါ်၌ အမြဲတမ်း ထားရမည်။
Verse 26
हृत्पुण्डरीके विन्यस्य यकारं सूर्यदैवतं द्वासप्ततिसहस्राणि हृदयादभिनिःसृताः
နှလုံး၏ ကြာပန်း (ဟෘတ်ပုဏ္ဍရိက) အတွင်း၌ နေမင်းကို အဓိပတိဒေဝတအဖြစ် ထားသော ‘ယ’ အက္ခရာကို နျာသ ပြု၍ ထားလျှင်၊ နှလုံးမှ နာဒီ/စီးဆင်းမှု လျှို့ဝှက်လမ်းကြောင်း ၇၂,၀၀၀ ထွက်ပေါ်လာသည်။
Verse 27
कलाषोडशसंयुक्तं मकारं तत्र विन्यसेत् तन्मध्ये चिन्तयेन्मन्त्री विन्दुं वह्नेस्तु मण्डलं
ထိုနေရာ၌ ကလာ ၁၆ ပါဝင်ပေါင်းစည်းထားသော ‘မ’ အက္ခရာကို နျာသ ပြု၍ ထားရမည်။ ထို၏ အလယ်ဗဟို၌ မန္တရကျင့်သူသည် ဘိန္ဒုကို စိတ်၌ တရားသဘောဖြင့် တွေးမြင်ရမည်—အဂ္နိ (မီး) ၏ မဏ္ဍလ ဖြစ်သည်။
Verse 28
हकारं विन्यसेत्तत्र प्रणवेन सुरोत्तमः ॐ आं परमेष्ठ्यात्मने आं नमः पुरुषात्मने
ထိုနေရာ၌ देवတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသည် ‘ဟ’ အက္ခရာကို ပ္ရဏဝ (Oṃ) နှင့်အတူ ထားရမည်။ ထို့နောက်—«Oṃ, āṃ—ပရမေဋ္ဌင် (အမြင့်ဆုံး အရှင်) အနှစ်သာရရှိသော အတ္တမန်သို့ နမස්; āṃ—ပုရုෂ (ကောစ्मिक ပုရုಷ) အနှစ်သာရရှိသော အတ္တမန်သို့ နမස්» ဟု ရွတ်ဆိုရမည်။
Verse 29
ॐ वां मनोनिवृत्त्यात्मने नाञ्च विश्वात्मने नमः ॐ वं नमः सर्वात्मने इत्य् उक्ताः पञ्च शक्तयः
«Oṃ vāṃ—စိတ်၏ ရပ်စဲခြင်း/ပြန်လည်ဆုတ်ခွာခြင်း (မနောနိဝృတ္တိ) သဘောရှိသော အတ္တမန်သို့ နမස්၊ ထို့ပြင် ဗိශ්ဝာတ္မ (ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အတ္တမန်) သို့ နမස්။ Oṃ vaṃ—သဗ္ဗာတ္မ (အလုံးစုံသော အတ္တမန်) သို့ နမස්» ဟု ဆိုကြသည်။ ဤသို့ပင် ငါးပါးသော ဝက္တိ (စွမ်းအား-မန္တရ) များကို ကြေညာထားသည်။
Verse 30
स्थाने तु प्रथमा योज्या द्वितीया आसने मता तृतीया शयने तद्वच्चतुर्थी पानकर्मणि
ထုံးတမ်းအတွက် သင့်လျော်သောနေရာ၌ ပထမကို သုံးရမည်။ ဒုတိယကို ထိုင်နေစဉ် သတ်မှတ်ထားသည်။ တတိယကို လဲလျောင်းနေစဉ်၊ စတုတ္ထကို သောက်သုံးခြင်းကိစ္စ၌ ထိုနည်းတူ သုံးရမည်။
Verse 31
प्रत्यर्चायां पञ्चमी स्यात्पञ्चोपनिषदः स्मृताः हूङ्कारं विन्यसेन्मध्ये ध्यात्वा मन्त्रमयं हरिं
အထောက်အကူပြု ပူဇော်မှု (pratyarcā) တွင် ပဉ္စမ (အဆင့်/လုပ်ထုံးလုပ်နည်း) ကို သတ်မှတ်ထားပြီး၊ ၎င်းကို «ဥပနိသဒ် ငါးပါး» ဟု မှတ်ယူကြသည်။ မန္တရဖြင့် ဖွဲ့စည်းသော ဟရိကို စိတ်ကူးသတိပြု၍ အလယ်၌ «ဟူံ» သရကို တင်ထားရမည်။
Verse 32
यां मूर्तिं स्थापयेत्तस्मात् मूलमन्त्रं न्यसेत्ततः ॐ नमो भगवते वासुदेवाय मूलकं
ထို့ကြောင့် တည်ထောင်မည့် မည်သည့်မూర్తိ (ရုပ်တော်) မဆို၊ ထို့နောက် မူလမန္တရကို နျာသ (nyāsa) ဖြင့် တင်ထားရမည်။ မူလဝါကျမှာ— «Oṃ—ဘဂဝန် ဝာစုဒေဝအား နမော» ဖြစ်သည်။
Verse 33
शिरोघ्राणललाटेषु मुखकण्ठहृदि क्रमात् भुजयोर्जङ्घयोरङ्घ्य्रोः केशवं शिरसि न्यसेत्
အစဉ်လိုက် ခေါင်း၊ နှာခေါင်း၊ နဖူးပေါ်တွင်လည်းကောင်း၊ မျက်နှာ၊ လည်ချောင်း၊ နှလုံးပေါ်တွင်လည်းကောင်း၊ လက်နှစ်ဖက်၊ ခြေထောက်အောက်ပိုင်းနှစ်ဖက်၊ ခြေဖဝါးနှစ်ဖက်ပေါ်တွင်လည်းကောင်း nyāsa ပြုရမည်။ ကေရှဝ (Keśava) ကို ခေါင်းပေါ်၌ တင်ထားရမည်။
Verse 34
नारायणं न्यसेद्वक्त्रे ग्रीवायां माधवं न्यसेत् अने इत्य् उक्ताः पञ्चशक्तयः इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः दानकर्मणि इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः अभ्यर्चायामिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः क्षकारमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः या मूर्तिः स्थाप्यते तस्यामिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः गोविन्दं भुजयोर्न्यस्य विष्णुं च हृदये न्यसेत्
နာရာယဏ (Nārāyaṇa) ကို ပါးစပ်ပေါ်၌ nyāsa ဖြင့် တင်၍၊ မာဓဝ (Mādhava) ကို လည်ပင်းပေါ်၌ တင်ရမည်။ ဂိုဝိန္ဒ (Govinda) ကို လက်နှစ်ဖက်ပေါ်၌ တင်ပြီး၊ ဗိෂ္ဏု (Viṣṇu) ကိုလည်း နှလုံးပေါ်၌ တင်ရမည်။
Verse 35
मधुसूदनकं पृष्ठे वामनं जठरे न्यसेत् कक्ष्यान्त्रिविक्रमं न्यस्य जङ्घायां श्रीधरं न्यसेत्
န്യാസဖြင့် «မဓုသူဒန» ကို ကျောပေါ်၌ ထားရမည်။ «ဝာမန» ကို ဝမ်းဗိုက်ပေါ်၌ ထားရမည်။ «ထြိဝိက్రమ» ကို ချိုင်း/ဘေးဖက်၌ ထားပြီးနောက် «ရှရီဓရ» ကို ခြေထောက်အောက်ပိုင်း (ရှင်) ပေါ်၌ ထားရမည်။
Verse 36
हृषीकेशं दक्षिणायां पद्मनाभं तु गुल्फके दामोदरं पादयोश् च हृदयादिषडङ्गकं
န്യാസဖြင့် «ဟೃṣīkēśa» ကို ညာဘက်၌ ထားရမည်၊ «ပဒ္မနာဘ» ကို ခြေခလယ် (ankle) တွင် ထားရမည်၊ «ဒါမောဒရ» ကို ခြေဖဝါးများပေါ်၌ ထားရမည်။ ထို့နောက် နှလုံးမှ စတင်သော ခြောက်ပါးအင်္ဂန്യാസ (hṛdaya-ādi ṣaḍ-aṅga) ကို ပြုလုပ်ရမည်။
Verse 37
एतत् साधारणं प्रोक्तमादिर्मूर्तेस्तु सत्तम अथवा यस्य देवस्य प्रारब्धं स्थापनं भवेत्
ဤအရာကို အထွေထွေ (သာမန်) လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဟု ကြေညာထားပြီး၊ မူရတိ (ရုပ်တော်) တည်ထောင်ခြင်းအတွက် အစပြုစည်းကမ်းဖြစ်သည်၊ သီလကောင်းသူတို့အနက် အမြတ်ဆုံးရေ။ သို့မဟုတ် တည်ထောင်မည့် ဘုရား/ဒေဝတား မည်သူမဆို၏ အမှုအရာအလိုက် သီးသန့် အသုံးချရမည်။
Verse 38
तस्यैव मूलमन्त्रेण सजीवकरणं भवेत् यस्या मूर्तेस्तु यन्नाम तस्याद्यं चाक्षरं च यत्
ထိုမူလမန္တရ (mūlamantra) တည်းဟူသော မန္တရဖြင့်ပင် စဇီဝကရဏ (အသက်သွင်းခြင်း) ပူဇော်ပွဲကို ပြုလုပ်ရမည်။ ထို့ပြင် တည်ထောင်မည့် မူရတိ၏ ဒေဝတားအမည်ကို ယူ၍ ထိုအမည်၏ ပထမအက္ခရာ/ပထမသံလုံးကိုလည်း ယူရမည်။
Verse 39
तत् स्वैरैर् द्वादशैर् भेद्य ह्य् अङ्गानि परिकल्पयेत् हृदयादीनि देवेश मूलञ्च दशमाक्षरं
ထို့နောက် မိမိနှစ်သက်သလို နည်းလမ်းအရ ဆယ့်နှစ်ပိုင်း ခွဲခြား၍ အင်္ဂမန္တရများကို စီစဉ်သတ်မှတ်ရမည်—နှလုံးမှ စတင်သည့် အင်္ဂများကို၊ ဒေဝတို့၏ အရှင်ရေ။ ထို့ပြင် မူလ (mūla) ကိုလည်း ဆယ်အက္ခရာ မန္တရအဖြစ် ထည့်သုံးရမည်။
Verse 40
यथा देवे तथा देहे तत्त्वानि विनियोजयेत् चक्राब्जमण्दले विष्णुं यजेद्गन्धादिना तथा
နတ်တော်၌ တတ္တဝများကို ချထားသကဲ့သို့ ကိုယ်ခန္ဓာ၌လည်း တတ္တဝများကို နျာသ (nyāsa) ဖြင့် ထည့်သွင်းထားရမည်။ စက်ဝိုင်းပဒ္မမဏ္ဍလအတွင်း ဗိဿဏုကို နံ့သာနှင့် အခြားပူဇော်ပစ္စည်းများဖြင့် ပူဇော်ရမည်။
Verse 41
पूर्ववच्चासनं ध्यायेत्सगात्रं सपरिच्छदं शुभञ्चक्रं द्वादशारं ह्य् उपरिष्टाद्विचिन्तयेत्
အရင်ကဆိုခဲ့သကဲ့သို့ အာသန (āsana) ကို ကိုယ်အင်္ဂါအစုံနှင့် အလှဆင်ပစ္စည်းများပါအောင် သမาธိဖြင့် စိတ်ကူးရမည်။ ထို့အပေါ်တွင် ကံကောင်းမင်္ဂလာရှိသော ကံတံ ၁၂ ချောင်းပါသော စက် (cakra) ကို ထပ်မံ စဉ်းစားရမည်။
Verse 42
त्रिनाभिचक्रं द्विनेमि स्वरैस्तच्च समन्वितं पृष्ठदेशे ततः प्राज्ञः प्रकृत्यादीन्निवेशयेत्
ထို့နောက် ကျွမ်းကျင်သူသည် မျက်နှာကျက် ၃ ခုနှင့် အဝိုင်း ၂ ထပ်ပါသော စက်ကို သရ (vowel) များဖြင့် ပြည့်စုံအောင် ရေးဆွဲ/စိတ်ကူးရမည်။ ထို့နောက် ကျောဘက်ဒေသ၌ ပညာရှိသည် ပရကృతိ (Prakṛti) နှင့် အခြားတတ္တဝများကို နျာသဖြင့် ထည့်သွင်းထားရမည်။
Verse 43
पूजयेदारकाग्रेषु सूर्यं द्वादशधा पुनः एदाहुतिभिस् तथा इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः ध्यायेत् तन्मात्रमिति ग, चिह्ह्नितपुस्तकपाठः ध्यायेत् समात्रमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः पूजयेद् द्वादशाग्रेषु इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः पूजयेद् द्वादशारेषु इति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः कलाषोडशसंयुक्तं सोमन्तत्र विचिन्तयेत्
အမှတ်/ထိပ် ၁၂ ခုအပေါ်တွင် နေဘုရားကို ၁၂ မျိုးပုံစံဖြင့် ပူဇော်ရမည်၊ ထို့ပြင် ထိုနည်းအတိုင်း အာဟုတိ (oblations) များကို ထပ်မံ ဆက်ကပ်ရမည်။ ထိုနေရာ၌ ကလာ ၁၆ ပါး (လဆန်းလပြည့်အပိုင်းများ) နှင့် ပေါင်းစည်းသော ဆိုမ (Soma) ကို သမาธိဖြင့် စိတ်ကူးရမည်။
Verse 44
सबलं त्रितयं नाभौ चिन्तयेद्देशिकोत्तमः पद्मञ्च द्वादशदलं पद्ममध्ये विचिन्तयेत्
အထူးကောင်းမွန်သော ဆရာကြီးသည် နာဘီ (ချက်) တွင် ထောက်ပံ့အားများနှင့်အတူ တြိတယ (tritaya) ဟူသော သုံးမျိုးသော အင်အားကို သမาธိဖြင့် စိတ်ကူးရမည်။ ထို့အလယ်၌ အရွက် ၁၂ ရွက်ပါသော ပဒ္မ (lotus) ကိုလည်း စဉ်းစားရမည်။
Verse 45
तन्मध्ये पौरुषीं शक्तिं ध्यात्वाभ्यर्च्य च दिशिकः प्रतिमायां हरिं न्यस्य तत्र तं पूजयेत् सुरान्
ထိုပူဇာမဏ္ဍလအတွင်း၌ အခမ်းအနားဆောင်ရွက်သူသည် «ပေါရုရှီ-ရှက္တိ» (ကိုယ်တွင်းတည်သော အင်အား) ကို သာမဏ္ဍိတစွာ ဓ്യာနပြု၍ ပူဇာကန်တော့ရမည်။ ထို့နောက် ဟရီ (ဗိဿဏု) ကို ရုပ်တုအတွင်း ထည့်သွင်းတည်စေပြီး ထိုနေရာ၌ ဘုရားတော်နှင့် တော်ဝင်ဒေဝတားပရိဝါရတို့ကို ပူဇာရမည်။
Verse 46
गन्धपुष्पादिभिः सम्यक् साङ्गं सावरणं क्रमात् द्वादशाक्षरवीजैस्तु केशवादीन् समर्चयेत्
နံ့သာ၊ ပန်းနှင့် အခြားပူဇာပစ္စည်းများဖြင့် အင်္ဂ (aṅga) များနှင့် အာဝရဏ (āvaraṇa) ပရိဝါရတို့ပါဝင်အောင် အစဉ်လိုက် သေချာစွာ ပူဇာရမည်။ ထို့နောက် အက္ခရာ ၁၂ လုံးပါ ဗီဇမန်တရများဖြင့် ကေရှဝ (Keśava) စသည့် နာမတော်များကို ပြည့်စုံစွာ ဆက်ကပ်ပူဇာရမည်။
Verse 47
द्वादशारे मण्डले तु लौकपालादिकं क्रमात् प्रतिमामर्चयेत् पश्चाद्गन्धपुष्पादिभिर्द्विजः
အလှည့် ၁၂ ချောင်းပါ မဏ္ဍလအတွင်း၌ ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) သည် လောကပာလ (Lokapāla) များမှ စ၍ အစဉ်လိုက် ရုပ်တုများကို ပူဇာရမည်။ ထို့နောက် နံ့သာ၊ ပန်း စသည့် ပူဇာပစ္စည်းများဖြင့် ဆက်ကပ်ရမည်။
Verse 48
पौरुषेण तु सूक्तेन श्रियाः सूक्तेन पिण्डिकां जननादिक्रमात् पश्चाज्जनयेद्वैष्णवानलं
ပေါရုရှ စုက္တ (Pauruṣa Sūkta) နှင့် ရှရီ စုက္တ (Śrī Sūkta) ကို အသုံးပြု၍ ပိဏ္ဍိကာ (piṇḍikā) ဟူသော ပူဇာလုံးကို ဖန်တီးရမည်။ ထို့နောက် «ဇနန» (janana) စသည့် သတ်မှတ်ထားသော အစဉ်အတိုင်း လိုက်နာကာ ဝိုင်ရှ္ဏဝ မီး (Vaiṣṇava fire) ကို မီးထွန်းရမည်။
Verse 49
हुत्वाग्निं हुतमिति कुण्डेग्निं प्रणयेद्बुधः अग्निप्रणयने मन्त्रस्त्वमग्ने ह्य् अग्निरुच्यते
«ဟုတမ်» (“ပူဇာအဖြစ် ဆက်ကပ်ပြီးပြီ”) ဟု ဆိုကာ မီးထဲသို့ အာဟုတိ ဆက်ကပ်ပြီးနောက် ပညာရှိသည် မီးကို ကုဏ္ဍ/မီးအိုးထဲသို့ ခေါ်ဆောင်ရမည်။ မီးခေါ်သွင်းခြင်း (agni-praṇayana) အတွက် မန္တရမှာ «tvam agne …» ဖြစ်ပြီး ထိုနေရာ၌ အဂ္နိကို ‘အဂ္နိ’ ဟု တိုက်ရိုက် ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။
Verse 50
दक्षिणेग्निं हुतमिति कुण्डेग्निं प्रणयेद्बुधः अग्निमग्नीति पूर्वे तु कुण्डेग्निं प्रणयेद्बुधः
ပညာရှိသော ယဇ္ဉပူဇာဆောင်ရွက်သူသည် «hutam iti» (ပူဇာပြီးပြီ) ဟုဆိုကာ ကုဏ္ဍမီး (ယဇ္ဉတွင်းမီး) ကို တောင်ဘက်သို့ ခေါ်ယူတည်စေသင့်သည်။ အရှေ့ဘက်တွင်မူ «agnim agnīti» (အဂ္နိသို့၊ အဂ္နိရေ) ဟုဆိုကာ ကုဏ္ဍမီးကို ခေါ်ယူတည်စေသင့်သည်။
Verse 51
उत्तरे प्रणयेदग्निमग्निमग्नी हवामहे अग्निप्रणयने मन्त्रस्त्वमग्ने ह्य् अग्निरुच्यते
မြောက်ဘက်သို့ မီးကို ခေါ်ယူတည်စေရာတွင် «Agni—Agni—မီးရေ၊ ကျွန်ုပ်တို့ ဖိတ်ခေါ်ပါ၏» ဟုရွတ်ဆိုရမည်။ ဤသည်မှာ သန့်ရှင်းသောမီးကို ခေါ်သွင်းတည်စေသော အဂ္နိပရဏယန ပူဇာ၏ မန္တရဖြစ်ပြီး «သင်၊ အဂ္နိရေ၊ အမှန်တကယ် ‘အဂ္နိ’ ဟု ခေါ်ကြသည်» ဟူသော စာသားဖြစ်သည်။
Verse 52
पलाशसमिधानान्तु अष्टोत्तरसहस्रकं कुण्डे कुण्डे होमयेच्च व्रीहीन् वेदादिकैस् तथा
ပလာရှ (palāśa) သစ်တုတ်များကို မီးဖိုသစ်အဖြစ် အသုံးပြုပြီး ပူဇာဟောမကို ၁၀၀၈ ကြိမ် ပြုလုပ်ရမည်။ ထို့ပြင် မီးကွန်ဒ်တစ်ခုချင်းစီတွင်လည်း ဝေဒသုတ်နှင့် ဆက်စပ်သော ပူဇာဖော်မြူလာများနှင့်အတူ ဆန်စေ့များကို ပူဇာတင်ရမည်။
Verse 53
साज्यांस्तिलान् व्याहृतिभिर्मूलमन्त्रेण वै घृतं कुर्यात्ततः शान्तिहोमं मधुरत्रितयेन च
ဗျာဟෘတိ (Vyāhṛti) မန္တရများကို ရွတ်ဆိုကာ ဂျီ (ghee) နှင့်ရောထားသော နှမ်းစေ့များကို ပူဇာတင်ရမည်။ ထို့ပြင် မူလမန္တရ (root-mantra) ဖြင့် ဂျီကိုလည်း ပူဇာတင်ရမည်။ ထို့နောက် သုံးမျိုးသော ချိုမြိန်ပစ္စည်းများကို အသုံးပြု၍ ရှာန္တိဟောမ (śānti-homa) ကို ပြုလုပ်ရမည်။
Verse 54
द्वादशार्णैः स्पृशेत् पादौ नाभिं हृन् मस्तकं ततः घृतं दधि पयो हुत्वा स्पृशेन्मूर्धन्यथो ततः
အက္ခရာ ၁၂ လုံးပါ မန္တရဖြင့် ခြေထောက်နှစ်ဖက်ကို ထိပြီးနောက် နာဘီ၊ နှလုံး၊ ခေါင်းကို ထိရမည်။ ထို့နောက် ဂျီ၊ ဒဿီ (curd) နှင့် နို့ကို မီးထဲသို့ ပူဇာတင်ပြီးလျှင် ခေါင်းထိပ် (crown) ကို ထပ်မံထိရမည်။
Verse 55
ध्यात्वा पश्चात्तु देशिक इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः तत्र तान् पूजयेत् सुरामिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः स्पृष्ट्वा शिरोनाभिपादांश् चतस्रः स्थापयेन्नदीः गङ्गा च यमुना गोदा क्रमान्नाम्ना सरस्वती
ထို့နောက် သမาธိဖြင့် စိတ်ကိုတည်ငြိမ်စေပြီး (မှတ်သားထားသော လက်ရေးမူတွင် “deśika …” နှင့် “surām …” ဟူသော ဖတ်ပုံထည့်သွင်းချက်ရှိသည်) ထိုသူတို့ကို ပူဇော်ရမည်။ ခေါင်း၊ ဗိုက်ခလုတ်၊ ခြေတို့ကို ထိကာ သန့်ရှင်းသော မြစ်လေးစင်း—ဂင်္ဂါ၊ ယမုနာ၊ ဂိုဒာဝရီ၊ နှင့် အမည်အစဉ်အတိုင်း စရஸဝတီ—ကို တည်ထောင်ရမည်။
Verse 56
दहेत्तु विष्णुगायत्र्या गायत्र्या श्रपयेच्चरुं होमयेच्च बलिं दद्यादुत्तरे भोजयेद्द्विजान्
ဗိဿနု-ဂါယတြီဖြင့် မီးကို ထွန်းညှိ၍ (သို့) ပူဇော်ပစ္စည်းကို မီးရှို့ရမည်။ သာမန် ဂါယတြီဖြင့် စရု (ယဇ်ပူဇော် ဆန်ပြုတ်) ကို ချက်ရမည်။ ထို့နောက် ဟိုးမ ပြုလုပ်၍ ဘလိ ပူဇော်ကာ နောက်ဆုံးတွင် ဒွိဇ (ဗြာဟ္မဏ) ဧည့်သည်များကို အစာကျွေးရမည်။
Verse 57
सामाधिपानां तुष्ट्यर्थं हेमगां गुरवे ददेत् दिक्पतिभ्यो बलिं दत्त्वा रात्रौ कुर्याच्च जागरं ब्रह्मगीतादिशब्देन सर्वभागधिवासनात्
သမాధိဟုခေါ်သော သာသနာရေး အခမ်းအနား၏ အုပ်စိုးနတ်များ စိတ်ကျေနပ်စေရန် ဂုရုထံ ရွှေနွားတစ်ကောင် ပူဇော်သင့်သည်။ ဒిశပတိ (ဦးတည်ရာအရှင်များ) ထံ ဘလိ ပူဇော်ပြီးနောက် ညအိပ်မပျော်ဘဲ ဂျာဂရံ (ညလုံးနိုး) ပြုရမည်။ ထို့ပြင် ဘြဟ္မဂီတာ စသည့် သန့်ရှင်းသော သီချင်းမంత్రများကို ရွတ်ဆိုကာ ပူဇော်ပစ္စည်းနှင့် အခမ်းအနား အစိတ်အပိုင်းအားလုံးကို အဓိဝာသန (သန့်စင်-အပ်နှံ) ပြုရမည်။
A highly specific nyāsa taxonomy: seed-syllables are installed onto precise body regions to encode tattvas (tanmātras, indriyas, mahābhūtas) and then overlaid with Vaiṣṇava nāma-nyāsa (Keśava–Dāmodara), forming a ritual ‘subtle-body architecture’ prior to icon installation and homa.
It turns metaphysics into sādhana: by dissolving the elements back to the unmanifest Vāsudeva and then reinstalling them as mantra-structured reality, the practitioner aligns inner consciousness (mukti orientation) with precise consecratory action in space and community (bhukti orientation).