Adhyaya 53

Verse 1

अः स्कन्दगणा दश विनायका इति ख, चिहिनितपुस्तकपाठः अत्र चण्डिकादशहस्तेषु खड्गशूलारिशक्तिधृगिति युक्तः पाठः अस्मल्लब्धपुस्तकपञ्चकेषु नायं पाठः अथ त्रिपञ्चाशत्तमोध्यायः लिङ्गलक्षणं भगवानुवाच लिङ्गादिलक्षणं वक्ष्ये कमलोद्भव तच्छृणु दैर्घ्यार्धं वसुभिर्भक्त्वा त्यक्त्वा भागत्रयं ततः

“[အခြားစာမူဖတ်ပုံမှတ်ချက်:] ‘စကန္ဒ၏ အဖွဲ့များမှာ ဗိနာယက ဆယ်ပါး’ ဟု အမှတ်အသားပြုထားသော စာမူ (kha) တွင် ဖတ်ရသည်။ ဤနေရာတွင် စဏ္ဍိကာ၏ လက်ဆယ်လက်ဖော်ပြချက်အတွက် သင့်လျော်သော ဖတ်ပုံမှာ ‘ဓား၊ လှံ၊ ရန်သူဖျက်ဆီးသော သက္တိ (ပစ်လှံ) စသည်တို့ကို ကိုင်ဆောင်သည်’ ဟူသော ဖတ်ပုံဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ကျွန်ုပ်တို့ရရှိသော စာမူငါးစောင်တွင် ဤဖတ်ပုံ မတွေ့ရ။ ယခု သုံးဆယ့်ငါးမဟုတ်၊ ငါးဆယ့်သုံးမြောက် အခန်း—လိင်္ဂ၏ လက္ခဏာများ—စတင်သည်။ ဘုရားရှင်က မိန့်တော်မူသည်– “အို ကမလောဒ္ဘဝ (ပဒုမမှ ပေါ်ထွန်းသော ဘြဟ္မာ)၊ လိင်္ဂနှင့် ဆက်စပ်သော ပုံသဏ္ဍာန်တို့၏ သတ်မှတ်လက္ခဏာကို ငါဆိုမည်၊ နားထောင်လော့။ အလျား၏ တစ်ဝက်ကို အပိုင်းရှစ်ပိုင်း ခွဲ၍ ထို့နောက် ထိုထဲမှ သုံးပိုင်းကို ဖယ်ရှားလော့” ဟု။

Verse 2

विष्कम्भं भूतभागैस्तु चतुरस्रन्तु कारयेत् आयामं मूर्तिभिर्भक्त्वा एकद्वित्रिक्रमान् न्यसेत्

အကျယ် (viṣkambha) ကို ဗူတ-ဘာဂ (bhūta-bhāga) ဟူသော ဓာတ်ခွဲဝေမှုအတိုင်း သတ်မှတ်၍ စတုရန်းပုံစံဖြစ်အောင် တည်ဆောက်ရမည်။ ထို့နောက် အလျား (āyāma) ကို မူရ္တိ (mūrti) သတ်မှတ်ချက်အတိုင်း ခွဲဝေပြီး၊ တစ်ခြေလှမ်း၊ နှစ်ခြေလှမ်း သို့မဟုတ် သုံးခြေလှမ်း (krama) အဖြစ် တိုင်းတာချက်များကို ချထားရမည်။

Verse 3

ब्रह्मविष्णुशिवांशेषु वर्धमानोयमुच्यते चतुरस्रेस्य वर्णार्धं गुह्यकोणेषु लाञ्छयेत्

ဤပုံစံကို ဘြဟ္မာ၊ ဗိဿဏု၊ ရှိဝ၏ အံရှ (aṃśa) များတွင် အသုံးချလျှင် ‘ဝဓမာန’ (Vardhamāna) ဟု ခေါ်သည်။ စတုရန်း (ပုံကြမ်း) အတွင်း၌ လျှို့ဝှက်သော ထောင့်များ (guhya-koṇa) တွင် အက္ခရာ/ဝဏ္ဏတို့၏ တစ်ဝက်ကို အမှတ်အသားပြု၍ ရေးထိုးရမည်။

Verse 4

अष्टाग्रं वैष्णवं भागं सिध्यत्येव न संशयः षोडशास्रं ततः कुर्याद्द्वात्रिंशास्रं ततः पुनः

အမှတ်ရှစ်ချက်ပါသော ဗိဿဏဝ (Vaiṣṇava) ခွဲဝေမှု/ပုံစံသည် အမှန်တကယ် ပြီးစီးနိုင်သည်—သံသယမရှိ။ ထို့နောက် ထောင့် ၁၆ ထောင့်ပါသော ပုံကို တည်ဆောက်ရမည်၊ ထို့နောက် ထပ်မံ၍ ထောင့် ၃၂ ထောင့်ပါသော ပုံကို တည်ဆောက်ရမည်။

Verse 5

चतुःषष्ट्यस्रकं कृत्वा वर्तुलं साधयेत्ततः कर्तयेदथ लिङ्गस्य शिरो वै देशिकोत्तमः

ပထမဦးစွာ မျက်နှာပြင် ၆၄ ခု (ဘက် ၆၄) ဖြင့် ပြုလုပ်ပြီးနောက် ဝိုင်းဝန်းသော ပုံသဏ္ဌာန်သို့ ပြန်လည်ညှိနှိုင်းရမည်။ ထို့နောက် အကောင်းဆုံး အာစာရျ (ပူဇော်ပွဲဆောင်ရွက်သူ) သည် လိင်္ဂ၏ «ခေါင်း» (အပေါ်ပိုင်း) ကို ပုံဖော်ရမည်။

Verse 6

विस्तारमथ लिङ्गस्य अष्टधा संविभाजयेत् भागार्धार्धन्तु सन्त्यज्य च्छत्राकारं शिरो भवेत्

ထို့နောက် လိင်္ဂ၏ အကျယ် (အချင်း) ကို အပိုင်း ၈ ပိုင်း ခွဲရမည်။ အပိုင်းတစ်ပိုင်း၏ တစ်ဝက်ကို ဖယ်ရှားပြီးနောက် ခေါင်း (အပေါ်ပိုင်း) ကို ထီးပုံသဏ္ဌာန် (parasol) အဖြစ် ဖွဲ့စည်းရမည်။

Verse 7

त्रिषु भागेषु सदृशमायामं यस्य चिस्तरः तद्विभागसमं लिङ्गं सर्वकामफलप्रदं

အပိုင်း ၃ ပိုင်း တူညီစွာ ခွဲထားသည့် အတိုင်းအတာနှင့် ကိုက်ညီအောင် အလျားနှင့် အကျယ် အချိုးညီသော လိင်္ဂသည်—အဆိုပါ အပိုင်းသုံးပိုင်းနှင့် တိုင်းတာချက်တူညီစွာ ပြုလုပ်ထားသောကြောင့်—လိုအင်ဆန္ဒ အားလုံး၏ အကျိုးဖလကို ပေးတတ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 8

दैर्घ्यस्य तु चतुर्थेन विष्कम्भं देवपूजिते सर्वेषामेव लिङ्गानां लक्षणं शृणु साम्प्रतं

နတ်တို့က ပူဇော်ကြသည့် အရှင်မြတ်၊ အချင်း (အထူ) ကို စုစုပေါင်း အလျား၏ လေးပုံတစ်ပုံ ဖြစ်စေရမည်။ ယခု လိင်္ဂ အမျိုးအစား အားလုံး၏ လက္ခဏာသတ်မှတ်ချက်များကို နားထောင်လော့။

Verse 9

मध्यसूत्रं समासाद्य ब्रह्मरुद्रान्तिकं बुधः षोडशाङ्गुललिङ्गस्य षड्भागैर् भाजितो यथा

အလယ်မျဉ်း (အ축) ကို သတ်မှတ်ပြီးနောက် ပညာရှိ အာစာရျသည် ဘြဟ္မာနှင့် ရုဒြ ဇုန်များကို အမှတ်အသားပြုရမည်။ ထို့ကြောင့် အင်္ဂုလ ၁၆ ရှိသော လိင်္ဂကို အပိုင်း ၆ ပိုင်း တူညီစွာ ခွဲရမည်။

Verse 10

तद्वैयमनसूत्राभ्यां मानमन्तरमुच्यते यवाष्टमुत्तरे कार्यं शेषाणां यवहानितः

ဤအရာကို တိုင်းတာတံနှင့် တိုင်းတာကြိုးဖြင့် သတ်မှတ်သော အလယ်အလတ် မာန (အတိုင်းအတာ) ဟု ဆိုထားသည်။ နောက်ထပ် မြင့်မားသော မာနအတွက် «ယဝ» ၏ အရှစ်ပုံတစ်ပုံကို ပေါင်းထည့်ရမည်။ ကျန်သော မာနများတွင် «ယဝ» အလိုက် လျော့ချခြင်းကို စည်းကမ်းအဖြစ် ယူရမည်။

Verse 11

अधोभागं त्रिधा कृत्वा त्वर्धमेकं परित्यजेत् व्रजेदात्यन्तिकमिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः अष्टधा तद्द्वयं कृत्वा ऊर्ध्वभागत्र्यं त्यजेत्

အောက်ပိုင်းကို သုံးပိုင်းခွဲပြီး ထိုထဲမှ တစ်ဝက်ကို စွန့်ပစ်ရမည်။ ထိုသို့ဖြင့် «အဆုံးစွန်/အလွန်သိမ်မွေ့သော» မာနသို့ ရောက်သည်ဟု—အမှတ်အသားပြုထားသော လက်ရေးမူတွင် «ga» မူကွဲအဖြစ် ဖတ်ရသည်။ (အခြားနည်း:) ထိုနှစ်ခုကို ရှစ်ပိုင်းခွဲ၍ အပေါ်ပိုင်းမှ သုံးပိုင်းကို စွန့်ပစ်ရမည်။

Verse 12

ऊर्ध्वञ्च पञ्चमाद्भागाद् भ्राम्य रेखां प्रलम्बयेत् भागमेकं परित्यज्य सङ्गं कारयेत्तयोः

ပဉ္စမပိုင်းခွဲမှ အပေါ်သို့ လှည့်ကာ ထောင့်မှန်မျဉ်းကို ချလိုက်ရမည်။ တစ်ပိုင်းကို ချန်လှပ်ပြီးနောက် ထိုမျဉ်းနှစ်ကြောင်းကို ဆက်စပ် (ချိတ်ဆက်) စေ ရမည်။

Verse 13

एतत् साधारणं प्रोक्तं लिङ्गानां लक्षणं मया सर्वसाधारणं वक्ष्ये पिण्डिकान्तान्निबोध मे

ဤသို့ဖြင့် (ရှီဝ) လင်္ဂများ၏ အထွေထွေ လက္ခဏာများကို ငါ ပြောကြားပြီးပြီ။ ယခု ငါသည် «ပိဏ္ဍိကာ» (အခြေခံပလက်ဖောင်း/ပီဋ္ဌ) ၏ အဆုံးတိုင်အောင် အားလုံးအတွက် သာမန်တူညီစွာ သက်ဆိုင်သော အချက်များကို ရှင်းလင်းမည်—ငါ့စကားကို နားထောင်လော့။

Verse 14

ब्रह्मभागप्रवेशञ्च ज्ञात्वा लिङ्गस्य चोच्छ्रयं न्यसेद् ब्रह्मशिलां विद्वान् सम्यक्कर्मशिलोपरि

«ဗြဟ္မ-အပိုင်း» (သတ်မှတ်ထားသော ဗြဟ္မ-ချက်/မာန) ၏ ဝင်ရောက်မှု/ထိုးဖောက်မှုနှင့် လင်္ဂ၏ အမြင့်ကိုလည်း သေချာသိပြီးနောက် ပညာရှိ အဓိကပူဇော်သူသည် စနစ်တကျ ပြင်ဆင်ထားသော ကర్మ-ကျောက်ပြားပေါ်တွင် «ဗြဟ္မကျောက်» (brahmaśilā) ကို မှန်ကန်စွာ တင်ထားရမည်။

Verse 15

तथा सुमुच्छ्रयं ज्ञात्वा पिण्डिकां प्रविभाजयेत् द्विभागमुच्छ्रितं पीठं विस्तारं लिङ्गसम्मितम्

ထို့အတူ သင့်လျော်သော အမြင့် (ထွက်ပေါ်မှု) ကို သေချာသိပြီးနောက် «ပိဏ္ဍိကာ» (အခြေခံပလ္လင်) ကို အချိုးအစားညီညွတ်စွာ ခွဲဝေသတ်မှတ်ရမည်။ «ပီဋ္ဌ» (ထိုင်ခုံ/ပလ္လင်) သည် အမြင့်အားဖြင့် နှစ်ပိုင်းတက်ရပြီး၊ အကျယ်ကို «လိင်္ဂ» နှင့် အချိုးညီအောင် တိုင်းတာရမည်။

Verse 16

त्रिभागं मध्यतः खातं कृत्वा पीठं विभाजयेत् स्वमानार्धत्रिभागेण बाहुल्यं परिकल्पयेत्

အလယ်ဗဟိုတွင် «ခါတ» (အလယ်အပေါက်/ချိုင့်) ကို သုံးပုံတစ်ပုံအတိုင်း တူးဖော်ပြီးနောက် «ပီဋ္ဌ» (ပလ္လင်) ကို အချိုးအစားညီညွတ်စွာ ခွဲဝေသတ်မှတ်ရမည်။ ထို့ပြင် «ဗာဟုလျ» (ထွက်ပေါ်အကျယ်/အထူ) ကို မိမိတိုင်းတာချက်၏ တစ်ဝက်၏ သုံးပုံတစ်ပုံအဖြစ် သတ်မှတ်ရမည်။

Verse 17

बाहुल्यस्य त्रिभागेण मेखलामथ कल्पयेत् खातं स्यान्मेखलातुल्यं क्रमान्निम्नन्तु कारयेत्

ထို့နောက် သတ်မှတ်ထားသော «ဗာဟုလျ» (အထူ/အကျယ်) ၏ သုံးပုံတစ်ပုံဖြင့် «မေခလာ» (ပတ်လည်ခါးပတ်/ဘောင်) ကို တည်ဆောက်ရမည်။ «ခါတ» (ချိုင့်/တူးမြောင်း) သည် မေခလာနှင့် တိုင်းတာချက်တူညီရပြီး၊ အစဉ်လိုက် အောက်သို့ တဖြည်းဖြည်း လျှောဆင်းအောင် ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 18

मेखलाषोडशांशेन खातं वा तत्प्रमाणज्ञः उच्छ्रायं तस्य पीठस्य विकाराङ्गं तु कारयेत्

တိုင်းတာချက်မှန်ကန်မှုကို သိကျွမ်းသူသည် «မေခလာ» (ခါးပတ်ဘောင်) ၏ ဆယ့်ခြောက်ပုံတစ်ပုံအထိ အဖြတ်/အပေါက် (recess) ကို ပြုလုပ်ရမည်။ ထို့ပြင် ထို «ပီဋ္ဌ» (ပလ္လင်) ၏ အမြင့်ကိုလည်း ၎င်း၏ အလှဆင်ပုံသဏ္ဍာန်အစိတ်အပိုင်းများ (vikārāṅga) နှင့်အတူ တည်ဆောက်ရမည်။

Verse 19

भूमौ प्रविष्टमेकं तु भागैकेन पिण्डिका कण्ठं भागैस्त्रिभिः कार्यं भागेनैकेन पट्टिका

တိုင်းတာထားသော အပိုင်းများအနက် တစ်ပိုင်းကို မြေထဲသို့ ထည့်သွင်း၍ «ပိဏ္ဍိကာ» (အခြေခံပလ္လင်) အဖြစ်ထားရမည်။ «ကဏ္ဍ» (လည်ပင်း/neck) ကို သုံးပိုင်းဖြင့် ပြုလုပ်ရပြီး၊ «ပတ္တိကာ» (ပြားတန်း/ဖိလက်) ကို တစ်ပိုင်းဖြင့် ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 20

द्यंगेन चोर्ध्वपट्टन्तु एकांशाः शेषपट्टिका भागं भागं प्रविष्टन्तु यावत् कण्ठं ततः पुनः

ထို့နောက် ကိုယ်အင်္ဂါကို မြှောက်ထား၍ အပေါ်ဘက် ပတ်တံကို စီစဉ်တပ်ဆင်စေ။ အပိုင်းတစ်ပိုင်းကို တည်ငြိမ်အောင် ချုပ်ကပ်၍ ကျန်ပတ်တံကို အပိုင်းလိုက် ထည့်သွင်းကာ လည်ချောင်းတိုင်အောင် ရောက်စေပြီး ထို့နောက် ထပ်မံ ဆက်လက် စီစဉ်ပြုလုပ်စေ။

Verse 21

निर्गमं भागमेकं तु यावद्वै शेषपट्टिका प्रणालस्य त्रिभागेन निर्गमस्तु त्रिभागतः

ထွက်ပေါက်အပြင်ထွက် (နိရ္ဂမ) ၏ အတိုင်းအတာကို တစ်ပိုင်းအဖြစ် သတ်မှတ်၍ ကျန်ရှိသော ပတ်တံ (śeṣa-paṭṭikā) ၏ အလျားအတိုင်းအတာအထိ ထားရမည်။ ရေထွက်ပေါက် (praṇāla) အတွက် ထွက်ပေါက်ကို သုံးပိုင်းခွဲ၍ တစ်သုံးပုံအချိုးအစားဖြင့် တပ်ဆင်သတ်မှတ်ရမည်။

Verse 22

मध्यतः कृत्वा ततः पीठमिति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः विकारांशांश्चेति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः भागेनैकेनेति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः चार्धपट्टन्तु इति ख, ग, चिह्नितपुस्तकपाठः मूलेङ्गुल्यग्रविस्तारमग्रे त्र्यंशेन चार्धतः ईषन्निम्नन्तु कुर्वीत खातं तच्चोत्तरेण वै पिण्डिकासहितं लिङ्गमेतत् साधारणं स्मृतम्

အောက်ခြေတွင် အကျယ်ကို လက်ချောင်းထိပ်အကျယ်နှင့် တူစေ။ အရှေ့ဘက်သို့ သွားလျှင် သုံးပုံတစ်ပုံ လျော့ချ၍ ထပ်မံ အချိုးအစားအရ တစ်ဝက်တိုးသကဲ့သို့ (တဖြည်းဖြည်း ကျဉ်းသွားအောင်) ပြုလုပ်ရမည်။ အနည်းငယ် နိမ့်သော ချိုင့်ဝင်မှုကို ဖန်တီး၍ ထွက်ရေချန်နယ်ကို မြောက်ဘက်တွင် ပြုလုပ်ရမည်။ ဤသဘောတရားအတိုင်း ပိဏ္ဍိကာ (piṇḍikā) ပါသော လိင်္ဂကို «သာဓာရဏ» (sādhāraṇa) ဟု သာမန်/စံ လိင်္ဂအဖြစ် မှတ်ယူကြသည်။