Adhyaya 49

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये चतुर्विंशतिमूर्तिस्तोत्रं नाम अष्टाचत्वारिंशो ऽध्यायः अथोनपञ्चाशो ऽध्यायः मत्स्यादिलक्षणवर्णनं भगवानुवाच दशावतारं मत्स्यादिलक्षणं प्रवदामि ते मत्स्याकारस्तु मत्स्यः स्यात् कूर्मः कार्माकृलिर्भवेत्

ဤသို့ အဂ္နိပုရာဏတွင် «၂၄ ရုပ်ပုံစတုတ္တရ» ဟူသော အခန်း ၄၈ ပြီးဆုံး၏။ ယခု အခန်း ၄၉ စတင်သည်—«မတ္စျနှင့် အခြား အဝတားတို့၏ လက္ခဏာဖော်ပြချက်»။ ဘဂဝန်က မိန့်တော်မူသည်– «မတ္စျမှ စ၍ ဒသအဝတားတို့၏ လက္ခဏာကို သင့်အား ငါပြောမည်။ ငါးသဏ္ဍာန်ရှိသူကို မတ္စျ ဟုခေါ်၏; ကူර්မအဝတားသည် အဏ္ဍကာသဏ္ဍာန် ဖြစ်၏»။

Verse 2

शङ्खपद्मी इति ग, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः नराङ्गो वाथ कर्तव्यो भूवराहो गदादिभृत् दक्षिणे वामके शङ्खं लक्ष्मीर्वा पद्ममेव वा

အမှတ်တံဆိပ်ထားသော လက်ရေးမူနှစ်စောင် (ga နှင့် ṅa) ၏ ဖတ်ပုံအရ အမည်ကို «Śaṅkha-padmī» ဟု ဆိုထားသည်။ ရုပ်တုကို လူကိုယ်ဖြင့် သို့မဟုတ် မြေကို ထမ်းဆောင်သော ဝရာဟ (ဝက်တော) အဖြစ် ပြုလုပ်ရမည်၊ ဂဒါနှင့် အခြား သင်္ကေတများကို ကိုင်ဆောင်စေ။ ညာလက်နှင့် ဘယ်လက်တွင် သင်္ခ (conch) ကို ကိုင်စေ၍၊ လက္ရှ္မီကို ထားသော်လည်းကောင်း၊ မဟုတ်လျှင် ပဒ္မ (ကြာပန်း) တစ်ပွင့်တည်းကို ထားစေ။

Verse 3

श्रीवामकूर्परस्था तु क्ष्मानन्तौ चरणानुगौ वराहस्थापनाद्राज्यं भवाब्धितरणं भवेत्

သရီ (လက္ရှ္မီ) ကို ဘယ်ဘက် လက်မောင်းခေါက် (တံတောင်) ပေါ်တွင် တင်ထားရမည်။ မြေမိခင် (Kṣmā) နှင့် အနန္တ (Ananta) ကို ခြေတော်နောက်လိုက်၍ အမှုထမ်းနေသကဲ့သို့ ပြသရမည်။ ထိုသို့ ဝရာဟ ရုပ်တုကို တည်ထောင်ပူဇော်ခြင်းဖြင့် အာဏာပိုင်မှု (ရာဇသိက္ခာ) ကို ရရှိပြီး၊ သံသရာဘဝ၏ ပင်လယ်ကို ကူးမြောက်ရန် အထောက်အကူ ဖြစ်လာသည်။

Verse 4

नरसिंहो विवृत्तास्यो वामोरुक्षतदानवः तद्वक्षो दारयन्माली स्फुरच्चक्रगदाधरः

နရသിംဟာသည် ပါးစပ်ကို ကျယ်ကျယ်ဖွင့်၍ ဘယ်ဘက် ပေါင်ဖြင့် ဒါနဝ (အဆုရ) ကို ထိုးနှက်ချေမှုန်း하였다။ မာလာပန်းကုံးဆင်လျက် ထို၏ ရင်ဘတ်ကို ခွဲဖောက်ကာ၊ တောက်ပလင်းလက်သော စက်ရ (discus) နှင့် ဂဒါ (mace) ကို ကိုင်ဆောင်ထားသည်။

Verse 5

छत्री दण्डी वामनः स्यादथवा स्याच्चतुर्भुजः रामश्चापेषुहस्तः स्यात् कड्गी परशुनान्वितः

ဝါမန (Vāmana) ကို ထီး (छत्र) နှင့် တုတ်တံ (दण्ड) ကိုင်ထားသော လူပုအဖြစ် ပုံဖော်ရမည်၊ သို့မဟုတ် လေးလက်ပါ (စတုဗုဇ) အဖြစ်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ရာမ (Rāma) ကို လက်ထဲတွင် လေးနှင့် မြား ကိုင်ထားသကဲ့သို့ ပြရမည်; ထို့ပြင် ဓားကိုင်၍ ပရရှု (ပုဆိန်) ပါဝင်စေခြင်းလည်း ရှိနိုင်သည်။

Verse 6

रामश्चापी शरी खड्गी शङ्खी वा द्विभुजः स्मृतः गदालाङ्गलधारी च रामो वाथ चतुर्भुजः

ရာမ (Rāma) ကို နှစ်လက်ပါ (ဒွိဗုဇ) အဖြစ်လည်း ဖော်ပြထားပြီး လေး၊ မြား၊ ဓား သို့မဟုတ် သင်္ခ (conch) ကို ကိုင်ဆောင်သည်ဟု ဆိုသည်။ အခြားနည်းအားဖြင့် ရာမကို လေးလက်ပါ (စတုဗုဇ) အဖြစ်လည်း ပုံဖော်နိုင်ပြီး ဂဒါ (mace) နှင့် လောင်းဂလ (ထွန်တံ/ထွန်ခွဲ) ကိုလည်း ကိုင်ဆောင်စေသည်။

Verse 7

वामोर्ध्वे लाङ्गलं दद्यादधः शङ्खं सुशोभनं मुषलं दक्षिणोर्ध्वे तु चक्रञ्चाधः सुशोभनं

ဘယ်ဘက်အပေါ်တွင် လယ်ထွန် (လောင်းဂလ) ကိုထားရမည်၊ အောက်တွင် တောက်ပသော သင်္ခ (ခေါင်းခွံ) ကိုထားရမည်။ ညာဘက်အပေါ်တွင် မုသလ (ထောင်းတံ) ကိုထား၍ အောက်တွင် တောက်ပသော စက္က (ဒစ်ကပ်) ကိုထားရမည်။

Verse 8

शान्तात्मा लम्बकर्णश् च गौराङ्गश्चाम्बरावृतः ऊर्ध्वपद्मस्थितो बुद्धो वरदाभयदायकः

ဗုဒ္ဓသည် စိတ်ငြိမ်းချမ်းသူ၊ နားရှည်သူ၊ ဖြူဝါရောင်အင်္ဂါပြည့်စုံသူ၊ ဝတ်ရုံဖြင့်ဖုံးအုပ်ထားသူ ဖြစ်သည်။ မြင့်သော ပဒ္မပေါ်၌ ထိုင်နေပြီး ဝရဒ (ပေးကမ်းကောင်းချီး) နှင့် အဘယ (ကြောက်မက်မှုကင်း) ကို ပေးသနားတော်မူသည်။

Verse 9

धनुस्तूणान्वितः कल्की म्लेच्छोत्सादकरो द्विजः अथवाश्वस्थितः खड्गी शङ्खचक्रशरान्वितः

ကလ္ကီသည် ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) ဖြစ်၍ လေးနှင့် မြားအိတ် (တူဏ) ကိုဆောင်ကာ မလေစ္ဆ (မလေच्छ) များကို ဖျက်ဆီးမည်။ သို့မဟုတ် မြင်းစီး၍ ဓားကိုင်ကာ သင်္ခ၊ စက္က နှင့် မြားများကိုလည်း ပိုင်ဆိုင်မည်။

Verse 10

लक्षणं वासुदेवादिनवकस्य वदामि ते दक्षिणोर्ध्वे गदा वामे वामोर्ध्वे चक्रमुत्तमं

ဝါစုဒေဝမှ စတင်သော ကိုးပါးအုပ်စု၏ လက္ခဏာများကို သင်အား ငါပြောမည်။ ညာဘက်အပေါ်လက်တွင် ဂဒါ (တုတ်မောင်း) ရှိပြီး၊ ဘယ်ဘက်အပေါ်လက်တွင် အထူးမြတ်သော စက္က (ဒစ်ကပ်) ကို ကိုင်ထားသည်။

Verse 11

ब्रह्मेशौ पार्श्वगौ नित्यं वासुदेवोस्ति पूर्ववत् शङ्खी स वरदो वाथ द्विभुजो वा चतुर्भुजः

ဗြဟ္မာနှင့် ဣဿ (ရှီဝ) ကို အမြဲတမ်း ဘေးနှစ်ဖက်တွင် ထားရမည်။ ဝါစုဒေဝသည် ယခင်ဖော်ပြသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ သူသည် သင်္ခကို ဆောင်ထားပြီး ကောင်းချီးပေးသူအဖြစ် ပြနိုင်သည်။ လက်နှစ်ဖက် သို့မဟုတ် လက်လေးဖက်ဖြင့် ပုံဖော်နိုင်သည်။

Verse 12

लाङ्गली मुषली रामो गदापद्मधरः स्मृतः वामोरुहृतदानव इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः गौराङ्गश्चायुधावृत इति ख, ग, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः धनुर्वाणान्वित इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः प्रद्युम्नो दक्षिणे वज्रं शङ्खं वामे धनुः करे

ဗလရာမကို လယ်ထွန်တံ (လောင်းဂလီ) နှင့် မုဆလ (တုတ်) ကိုင်သူ၊ ဂဒါ (မေ့စ်) နှင့် ပဒ္မ (ကြာပန်း) ကိုင်သူဟု မှတ်ယူကြသည်။ (အမှတ်တံဆိပ်ပါ လက်ရေးမူတစ်စောင်တွင် «ဘယ်ပေါင်မှ ဒါနဝကို ဖယ်ရှားသူ» ဟု; အခြားအမှတ်တံဆိပ်ပါ လက်ရေးမူနှစ်စောင်တွင် «အဖြူရောင်ကိုယ်တော်နှင့် လက်နက်များဝန်းရံထားသူ» ဟု; ထပ်မံလက်ရေးမူတစ်စောင်တွင် «မြားနှင့် လေးတံပါဝင်သူ» ဟု ဖတ်ကြသည်။) ပရဒျုမနသည် ညာလက်တွင် ဝဇ္ရ၊ ဘယ်လက်တွင် သင်္ခ၊ လက်တွင် လေးကို ကိုင်ထားသည်။

Verse 13

गदानाभ्यावृतः पीत्या प्रद्युम्नो वा धनुःशरी चतुर्भुजो निरुद्धः स्यात्तथा नारायणो विभुः

ပရဒျုမနကို နာဘီအနီး၌ ဂဒါဖြင့် ဝန်းရံထားသကဲ့သို့၊ အဝါရောင်တောက်ပမှုဖြင့် ထွန်းလင်းသူဟု သာဓကပြု၍ စိတ်တွင် တရားသဘောထားရမည်။ အနိရုဒ္ဓကိုလည်း လက်လေးဖက်ရှိ၍ လေးနှင့် မြားကိုင်ဆောင်သူဟု စိတ်ကူးတရားထိုင်ရမည်။ ထိုနည်းတူ အလုံးစုံကို လွှမ်းမိုးသော အရှင် နာရာယဏကိုလည်း စိတ်တွင် ပူဇော်သင့်သည်။

Verse 14

चतुर्मुखश् चतुर्बाहुर्वृहज्जठरमण्डलः लम्बकूर्चो जटायुक्तो व्रह्मा हंसाग्रवाहनः

ဗြဟ္မာသည် မျက်နှာလေးဖက်၊ လက်လေးဖက်ရှိ၍ ဝမ်းဗိုက်ကျယ်ဝန်းဝိုင်းဝန်းသည်။ ဆံပင်အစုအဝေးရှည်လျား၍ ဂျဋာ (ဆံထုံး) ဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည်။ အရှေ့ဆုံး ယာဉ်တော်မှာ ဟံသ (ငန်း/ဟင်္သာ) ဖြစ်သည်။

Verse 15

दक्षिणे चाक्षसूत्रञ्च स्रुवो वामे तु कुण्डिका आज्यस्थाली सरस्वती सावित्री वामदक्षिणे

ညာဘက်တွင် အက္ခစူတရ (ပုတီးကြိုး) ကိုထားရမည်၊ ဘယ်ဘက်တွင် စရုဝ (လောင်းဇွန်း) နှင့် ကုဏ္ဍိကာ (ရေခွက်/ရေအိုး) ကိုထားရမည်။ အာဇျသ္ထာလီ (ဂီထည့်အိုး) ကိုလည်း ထားပြီး၊ သရஸဝတီနှင့် သာဝိထရီကို ဘယ်နှင့်ညာတွင် သင့်တော်သလို တည်နေရာချရမည်။

Verse 16

विष्णुरष्टभुजस्तार्क्षे करे खड्गस्तु दक्षिणे गदाशरश् च वरदो वामे कार्मुकखेटके

ဗိဿဏုသည် လက်ရှစ်ဖက်ရှိသူဖြစ်၍ တာရ္က္ရှျ (ဂရုဍ) ပေါ်စီးနင်းသူဟု စိတ်တွင် မြင်ယူရမည်။ ညာလက်များတွင် ဓားရှိပြီး၊ ဂဒါနှင့် မြားကိုလည်း ကိုင်ဆောင်သည်။ ဘယ်လက်များဖြင့် ကောင်းချီးပေးကာ၊ တစ်ပြိုင်နက် လေးနှင့် ဒိုင်းကိုလည်း ကိုင်ထားသည်။

Verse 17

चक्रशङ्खौ चतुर्बाहुर् नरसिंहश् चतुर्भुजः शङ्खचक्रधरो वापि विदारितमहासुरः

နရသိံဟကို လက်လေးဖက်ရှိ၍ စက္ကရနှင့် သင်္ခကို ကိုင်ဆောင်သည့်ပုံအဖြစ် ရေးဆွဲရမည်။ သို့မဟုတ် သင်္ခ–စက္ကရကိုင်ဆောင်ကာ မဟာအဆုရကို ခွဲဖောက်ဖျက်ဆီးသူအဖြစ်လည်း ရေးဆွဲရမည်။

Verse 18

अचतुर्बाहुर्वराहस्तु शेषः पाणितले धृतः धारयन् बाहुना पृथ्वीं वाम्नेन कमलाधरः

ဝရာဟ (ဝက်တောရုပ်) သည် လက်လေးဖက်မဟုတ်ရ။ သူသည် လက်ဖဝါးပေါ်တွင် ရှေရှ (Śeṣa) ကို ထမ်းထားသည်။ လက်တစ်ဖက်ဖြင့် မြေကြီးကို ထောက်ထား၍ ဘယ်လက်ဖြင့် ကြာပန်းကို ကိုင်ဆောင်သည်။

Verse 19

पादलग्ना धरा कार्या पदा लक्ष्मीर्व्यवस्थिता त्रैलोक्यमोहनस्तार्क्ष्ये अष्टबाहुस्तु दक्षिणे

ဓရာ (မြေမိခင်) ကို ခြေတော်တွင် ကပ်လျက်ရှိသကဲ့သို့ ဖန်တီးရမည်။ လက္ရှမီကိုလည်း ခြေတော်အနီးတွင် ရပ်နေသကဲ့သို့ ပြရမည်။ တာရ္ကရှျ (ဂရုဍ) ပေါ်တွင် ‘သုံးလောကကို မောဟစေသူ’ ကို ရေးဆွဲရမည်။ ညာဘက်တွင်မူ လက်ရှစ်ဖက်ရှိသည့်ပုံအဖြစ် ပြရမည်။

Verse 20

चक्रं खड्गं च मुषलं अङ्कुशं वामके करे शङ्खशार्ङ्गगदापाशान् पद्मवीणासमन्विते

ဘယ်လက်များတွင် စက္ကရ၊ ဓား၊ မုသလ (တုတ်/ကလပ်) နှင့် အင်္ကူရှ (ချွန်ချိတ်) ကို ကိုင်ဆောင်သည်။ ထို့ပြင် သင်္ခ၊ ရှာရင်္ဂ (လေး)၊ ဂဒါ (တုတ်မောင်း)၊ ပါရှ (ကြိုးချည်)၊ ကြာပန်းနှင့် ဝီဏာ ကိုလည်း ပါဝင်စေသည်။

Verse 21

लक्ष्मीः सरस्वती कार्ये विश्वरूपो ऽथ दक्षिणे मुद्गरं च तथा पाशं शक्तिशूलं शरं करे

ဘယ်ဘက်တွင် လက္ရှမီနှင့် စရस्वတီ ကို ထားရမည်။ ညာဘက်တွင်မူ ဝိශ්ဝရူပ (Viśvarūpa) ရှိသည်။ သူ၏လက်တွင် မုဒ္ဂရ (တုတ်မောင်း)၊ ပါရှ (ကြိုးချည်)၊ သက္တိ (လှံ)၊ သူလ (သုံးခွ) နှင့် မြားကို ကိုင်ဆောင်ထားသကဲ့သို့ ပြရမည်။

Verse 22

वामे शङ्खञ्च शार्ङ्गञ्च गदां पाशं च तोमरं दक्षिणे चक्रमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः गदी रत्यावृत इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः लम्बभ्रुव इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाटः धारयन्नाकुलां पृथ्वीं वामेन कमलामध इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः लाङ्गलं परशुं दण्डं छुरिकां चर्मक्षेपकं

ဘယ်လက်တွင် သင်္ခ (ခေါင်းခွံ) နှင့် «ရှာရင်္ဂ» (မြားတံ)၊ ဂဒါ (တုတ်မောင်း)၊ ပါရှ (ကြိုးချည်) နှင့် တိုမရ (လှံတံ) ရှိ၏။ ညာလက်တွင် စက္ကရ (ဝိုင်းလှည့်ဓား) ရှိသည်ဟု အမှတ်တင် မူကွဲစာမူက ဖတ်သည်။ အခြားမူကွဲတွင် «ဂဒါကို ကိုင်၍ ရတီက ဝန်းရံထားသည်» ဟု; တစ်မူကွဲတွင် «မျက်ခုံးရှည်» ဟု; တစ်မူကွဲတွင် «လှုပ်ရှားသော မြေကြီးကို ထမ်း၍ ဘယ်လက်ဖြင့် အောက်ဘက်၌ လက္ရှ္မီကို ကိုင်သည်» ဟု ဖတ်သည်။ (ထပ်မံအាវုဓများ) လယ်ထွန် (လင်္ဂလ)၊ ပရရှု (ပုဆိုး)၊ ဒဏ္ဍ (တောင်ဝှေး)၊ ချူရိကာ (ဓားတို) နှင့် သားရေဖြင့် ပစ်သုံးသော ကိရိယာ။

Verse 23

विंशद्बाहुश् चतुर्वक्त्रो दक्षिणस्थोथ वामके त्रिनेत्रे वामपार्श्वे न शयितो जलशाय्यपि

သူသည် လက်နှစ်ဆယ်၊ မျက်နှာလေးပါးရှိ၏။ ညာဘက်၌ တည်ရှိသကဲ့သို့ ဘယ်ဘက်၌လည်း တည်ရှိသည်။ မျက်စိသုံးလုံးရှိ၏။ ဘယ်ဘက်တွင်တော့ ရေပြင်ပေါ်၌ အိပ်စက်သူ (jalāśāyī) အဖြစ်ဖြစ်စေကာမူ အိပ်လျက်ပုံစံဖြင့် မဖော်ပြထား။

Verse 24

श्रिया धृतैकचरणो विमलाद्याभिरीडितः नाभिपद्मचतुर्वक्त्रो हरिशङ्करको हरिः

ဟရီသည်—သရီ (လက္ရှ္မီ) က တစ်ဖက်ခြေကို ထမ်းထားသူ၊ ဝိမလာနှင့် အခြားဒေဝီများက ချီးမွမ်းသူ၊ နာဘိပဒ္မ (နာဘိမှ ပန်းကြာ) မှ မျက်နှာလေးပါး ဘြဟ္မာ ပေါ်ထွန်းလာသူ၊ ထို့ပြင် ဟရီနှင့် သင်္ကရ (ရှင်ကရ) နှစ်ပါး၏ အရင်းအမြစ်ဖြစ်သော အမြင့်မြတ်ဟရီတော်ကိုသာ ကိုးကွယ်ရမည်။

Verse 25

शूलर्ष्टिधारी दक्षे च गदाचक्रधरो पदे रुद्रकेशवलक्ष्माङ्गो गौरीलक्ष्मीसमन्वितः

ညာလက်တွင် သုံးခွ (śūla) နှင့် အရှ္ဍိ (လှံ) ကို ကိုင်ထား၍၊ ဘယ်လက်တွင် ဂဒါ (တုတ်မောင်း) နှင့် စက္ကရ (ဝိုင်းလှည့်ဓား) ကို ကိုင်ထားသည်။ ကိုယ်ခန္ဓာ၌ ရုဒြ (Rudra) နှင့် ကေရှဝ (Keśava) ၏ လက္ခဏာများနှင့် လက္ရှ္မီ၏ အင်္ဂါလက္ခဏာတို့ ပါရှိပြီး၊ ဂေါရီနှင့် လက္ရှ္မီတို့နှင့် အတူတကွ ရှိသည်။

Verse 26

शङ्खचक्रगदावेदपाणिश्चाश्वशिरा हरिः वामपादो धृतः शेषे दक्षिणः कूर्मपृष्ठगः

မြင်းခေါင်းရှိသော ဟရီသည် လက်များတွင် သင်္ခ၊ စက္ကရ၊ ဂဒါ နှင့် ဝေဒကို ကိုင်ထားသည်။ ဘယ်ခြေကို ရှေရှ (Śeṣa) က ထောက်ပံ့ထားပြီး ညာခြေသည် ကူးရ္မ (ကောင်လိပ်) ၏ ကျောပေါ်၌ တင်ထားသည်။

Verse 27

दत्तात्रेयो द्विबाहुः स्याद्वामोत्सङ्गे श्रिया सह विश्वक्सेनश् चक्रगदी हली शङ्खी हरेर्गणः

ဒတ္တာတြေးယကို လက်နှစ်ဖက်ရှိသည့်ပုံအဖြစ် ဖော်ပြရမည်၊ သရီ (လက္ရှ္မီ) သည် ဘယ်ဘက်ပေါင်ပေါ်တွင် ထိုင်နေစေ။ ဟရိ၏ အစေခံ ဝိශ්ဝက္စೇနသည် စက္ကရ၊ ဂဒါ၊ လယ်ထွန် (ဟလိ) နှင့် သင်္ခကို ကိုင်ဆောင်ရမည်။