Adhyaya 45
Vastu-Pratishtha & Isana-kalpaAdhyaya 4515 Verses

Adhyaya 45

Chapter 45 — Piṇḍikā-Lakṣaṇa (Characteristics and Measurements of the Pedestal/Plinth)

ဘဂဝန် အဂ္နိသည် piṇḍikā-lakṣaṇa (ရုပ်တုတင်ခုံ/ပလင့်) ကို ရုပ်တုတပ်ဆင်မှုနှင့် ရုပ်ပုံသဘောတရားမှန်ကန်မှုအတွက် အခြေခံအင်္ဂါရပ်အဖြစ် နည်းပညာဆန်သော်လည်း အခမ်းအနားဓမ္မသဘောပါဝင်စွာ ရှင်းလင်းတင်ပြသည်။ အဓိကအချိုးအစားကန်နွန်များကို သတ်မှတ်ရာတွင် piṇḍikā ၏ အလျားသည် ရုပ်တုအလျားနှင့်တူရမည်၊ အမြင့်သည် ရုပ်တုအမြင့်၏ တစ်ဝက်ဖြစ်ရမည်၊ တည်ဆောက်ပုံကို ၆၄ puṭa (အလွှာ/အတန်း) ဖြင့် စံနှုန်းထားသည်။ ထို့နောက် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းညွှန်ကြားချက်များ—သတ်မှတ်ထားသော အလွတ်လိုင်းများထားခြင်း၊ koṣṭhaka (အခန်း/ဆဲလ်) ကို ဖွဲ့စည်း၍ သန့်စင်ခြင်း၊ နှစ်ဖက်ညီမျှမှုကို ထိန်းသိမ်းခြင်း—တို့ကို ဖော်ပြကာ vāstu အရ သန့်ရှင်းမှု၊ ညီညာမှုနှင့် တိုင်းတာခွဲခြားမှုက မင်္ဂလာနှင့် တည်တံ့ခိုင်မြဲမှုကို ဖြစ်စေကြောင်း ဆိုသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် yava, gola, aṃśa, kalā, tāla, aṅgula စသည့် ရိုးရာယူနစ်များဖြင့် မျက်နှာအင်္ဂါရပ်များနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာအကျယ်အဝန်းတို့၏ အချိုးအစားကို သတ်မှတ်ပြီး မင်္ဂလာရလဒ်ကို လက္ခမီနှင့် ဆက်စပ်ဖော်ပြသည်။ အဆုံးတွင် ဓနပုံရိပ်၊ cāmara ကိုင်ဆောင်သော အမျိုးသမီးအထောက်အပံ့များ၊ ဂရုဍ၊ cakra ကဲ့သို့ သင်္ကေတများကို ထည့်သွင်းကာ တင်ခုံ၊ ရုပ်တုနှင့် ပရိဝါရတို့သည် Isāna-kalpa အရ အဘိသေက/ပရတိဋ္ဌာ အတွက် တစ်စုတစ်စည်းတည်းသော သန့်ရှင်းသည့် အစုအဖွဲ့ဖြစ်ကြောင်း ပြသသည်။

Shlokas

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये प्रतिमालक्षणं नाम चतुश् चत्वारिंशोध्यायः अथ पञ्चचत्वारिंशोध्यायः पिण्डिकालक्षणकथनं भगवानुवाच पिण्डिकालक्षणं वक्ष्ये दैर्घ्येण प्रतिमासमा उच्छ्रायं प्रतिमार्धन्तु चतुःषष्टिपुटां च ताम्

ဤသို့ဖြင့် အဂ္နိပုရာဏ (Agni Purāṇa) ၏ ၄၄ မြောက်အခန်း «ရုပ်တော်လက္ခဏာ (အိုင်ကွန်နိုဂရဖီ စည်းကမ်းများ)» ဟူသော ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ပြီးဆုံး၏။ ယခု ၄၅ မြောက်အခန်း «ပိဏ္ဍိကာ (piṇḍikā) — အခြေခံ/ပလင်၏ လက္ခဏာဖော်ပြချက်» စတင်၏။ ဘဂဝန်က မိန့်တော်မူသည်—«ပိဏ္ဍိကာ၏ သတ်မှတ်လက္ခဏာကို ငါဖော်ပြမည်။ အလျားသည် ရုပ်တော်နှင့် တူညီရမည်၊ အမြင့်သည် ရုပ်တော်၏ တစ်ဝက်ဖြစ်ရမည်၊ ထို့ပြင် puṭa အလွှာ ၆၄ လွှာဖြင့် တည်ဆောက်ရမည်»။

Verse 2

त्यक्त्वा पङ्क्तिद्वयं चाधस्तदूर्ध्वं यत्तु कोष्ठकम् सार्धाङ्गुलं तथायाममिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः मणिविद्याधराविति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः चतुःषष्टिपदामिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः समन्तादुभयोः पार्श्वे अन्तस्थं परिमार्जयेत्

အောက်ဘက်တွင် စာကြောင်းနှစ်ကြောင်းနှင့် အပေါ်ဘက်တွင် စာကြောင်းနှစ်ကြောင်းကို လွတ်ထားပြီး၊ ရေးသားရာအကွက် (koṣṭhaka) ကို လက်ချောင်းအကျယ် တစ်ခွဲအမြင့်ဖြင့် သတ်မှတ်ရမည်။ ထို့ပြင် နှစ်ဖက်အစွန်းတစ်လျှောက် အတွင်းဘက်အနားနှင့် အကွာအဝေးများကို သေချာစွာ သုတ်သင်သန့်စင်၍ ချောမွေ့အောင် ပြုလုပ်ရမည် (မှတ်သားထားသော မူကွဲဖတ်ချက်များရှိ)။

Verse 3

ऊर्ध्वं पङ्ग्क्तिद्वयं त्यक्त्वा अधस्ताद् यत्तु कोष्ठकम् अन्तः सम्मार्जयेत् यत्नात् पार्श्वयोरुभयोः समम्

အပေါ်ဘက် စာကြောင်းနှစ်ကြောင်းကို လွတ်ထားပြီး၊ အောက်ဘက်ရှိ အကွက် (koṣṭhaka) ကို အတွင်းမှ စေ့စပ်သေချာစွာ သုတ်သင်သန့်စင်ရမည်။ နှစ်ဖက်အစွန်းတွင်လည်း အားထုတ်၍ တန်းတူညီမျှအောင် ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 4

तयोर्मध्यगतौ तत्र चतुष्कौ मार्जयेत्ततः चतुर्धा भाजयित्वा तु ऊर्ध्वपङ्क्तिद्वयं बुधः

ထိုနေရာ၌ စာကြောင်းနှစ်ကြောင်း၏ အလယ်တွင်ရှိသော လေးလုံးစီ အစုနှစ်စုကို ဖယ်ရှားပြီးနောက်၊ ပညာရှိသည် အပေါ်ဘက် စာကြောင်းနှစ်ကြောင်းကို လေးပိုင်းခွဲ၍ စီမံရမည်။

Verse 5

मेखला भागमात्रा स्यात् खातं तस्यार्धमानतः भागं भागं परित्यज्य पार्श्वयोरुभयोः समं

ခါးပတ် (mekhalā) ၏ အတိုင်းအတာသည် “အပိုင်း” တစ်ပိုင်းမျှ ဖြစ်ရမည်။ ချိုင့်/တူးမြောင်း (khāta) ကို ထိုအတိုင်းအတာ၏ တစ်ဝက်ဖြင့် ပြုလုပ်ရမည်။ နှစ်ဖက်စွန်းတွင် အပိုင်းတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို ချန်ထား၍ နှစ်ဖက်လုံး တန်းတူညီမျှအောင် ထိန်းထားရမည်။

Verse 6

दत्वा चैकं पदं वाह्ये प्रमाणं कारयेद् बुधः त्रिभागेण च भागस्याग्रे स्यात्तोयविनिर्गमः

အပြင်ဘက်တွင် pada တစ်ခုကို ချန်ထားပြီးနောက် ပညာရှိသည် အတိုင်းအတာများကို သတ်မှတ်စီမံရမည်။ ထို့အပြင် ထိုအပိုင်း၏ ရှေ့ဘက်တွင် ရေထွက်ပေါက်ကို သုံးပုံတစ်ပုံ (ခွဲဝေမှု၏) အတိုင်း ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 7

नानाप्रकारभेदेन भद्रेयं पिण्डिका शुभा अष्टताला तु कर्तव्या देवी लक्ष्मीस्तया स्त्रियः

အို မင်္ဂလာရှိသူရေ၊ ဤကောင်းမြတ်သော ပိဏ္ဍိကာ (ပူဇော်ဘောလုံး) ကို အမျိုးမျိုးကွဲပြားသည့်ပုံစံများဖြင့် ပြုလုပ်ရမည်။ အတိုင်းအတာမှာ တာလ ၈ ဖြစ်ရမည်။ ထိုပူဇော်နည်း/အတိုင်းအတာအားဖြင့် လက္ရှ္မီဒေဝီသည် မိန်းမတို့အား သုခမင်္ဂလာကို ပေးတော်မူ၏။

Verse 8

भ्रुवौ यवाधिके कार्ये यवहीना तु नासिका गोलकेनाधिकं वक्त्रमूर्ध्वं तिर्यग्विवर्जितं

မျက်ခုံးနှစ်ဖက်ကို ယဝ (မုယောစေ့အတိုင်း) တစ်ခုစာ ပိုကြီးအောင် ပြုလုပ်ရမည်၊ နှာခေါင်းကိုတော့ ယဝ တစ်ခုစာ လျော့အောင် ပြုလုပ်ရမည်။ မျက်နှာကို ဂိုလာ (gola) တစ်ခုစာ ပိုကြီးအောင် လုပ်၍ အပေါ်သို့ မျက်နှာမူစေကာ ဘေးလှည့်/စောင်းခြင်းကို ရှောင်ရမည်။

Verse 9

आयते नयने कार्ये त्रिभागोनैर् यवैस्त्रिभिः तदर्धेन तु वैपुल्यं नेत्रयोः परिकल्पयेत्

မျက်စိကို ရှည်လျားအောင် ပြုလုပ်လိုသော် အလျားကို ယဝ သုံးခုဖြင့် သတ်မှတ်ပြီး တစ်သုံးပုံတစ်ပုံ လျော့ချရမည်။ ထိုအတိုင်းအတာ၏ တစ်ဝက်ဖြင့် မျက်စိနှစ်ဖက်၏ အနံကို သတ်မှတ်ရမည်။

Verse 10

कर्णपाशो धिकः कार्यः सृक्कणीसमसूत्रतः नम्रं कलाविहीनन्तु कुर्यादंशद्वयं तथा

ကဏ္ဏပာသ (နားအလှဆင်/နားကွင်း) ကို အနည်းငယ် ပိုကြီးအောင် ပြုလုပ်ရမည်၊ နှုတ်ခမ်းထောင့် (စೃက္ကဏီ) နှင့် တူညီသော လမ်းညွှန်မျဉ်းပေါ်တွင် တန်းညီစေရမည်။ ထို့ပြင် «ကလာ» (အလှဆင်ခွဲခြားမှု အပို) မထည့်ဘဲ နူးညံ့စွာ လျှောဆင်းအောင် ပြုလုပ်၍ အံရှ ဒွယ (နှစ်ပိုင်း) အထိ ဖြစ်စေရမည်။

Verse 11

ग्रीवा सार्धकला कार्या तद्विस्तारोपशोभिता नेत्रं विना तु विस्तारौ ऊरू जानू च पिण्डिका

လည်ပင်းကို ကလာ တစ်ခွဲ (၁ ၁/၂) အတိုင်းအတာဖြင့် ပြုလုပ်ရမည်၊ ထိုအနံအကျယ်သင့်တင့်မှုကြောင့် လှပစေ၏။ မျက်စိ၏ အတိုင်းအတာကို မပါဝင်စေဘဲ အနံအကျယ်များကို ပေါင်၊ ဒူးနှင့် ခြေသလုံး (ပိဏ္ဍိကာ) အတွက် သတ်မှတ်ရမည်။

Verse 12

अङ्घ्रिपृष्ठौ स्फिचौ कट्यां यथाभागं प्रकल्पयेत् सप्तांशोनास् तथाङ्गुल्यो दीर्घं विष्कम्भनाहतं

ခြေဖျားအပေါ်ဘက်၊ တင်ပါးနှင့် ခါးကို သင့်တော်သော အချိုးအစားအလိုက် ပုံဖော်တည်ဆောက်ရမည်။ ထို့အတူ အလျားစုစုပေါင်းကို ဗိစ္ကမ္ဘ (viṣkambha) အကျယ်တိုင်းတာချက်အပေါ်မူတည်၍ သတ်မှတ်ပြီး အင်္ဂုလ (aṅgula) လက်ချောင်းယူနစ်များကို ခုနစ်ပိုင်း လျှော့ချရမည်။

Verse 13

नेत्रैकवर्जितायामा जङ्घोरू च तथा कटिः मध्यपार्श्वं च तद्वृत्तं घनं पीनं कुचद्वयं

သူမ၏ ကိုယ်ခန္ဓာအချိုးအစားများမှာ မျက်စိကိုသာ ချန်လှပ်၍ အလျားရှည်ကာ သေသပ်လှပသည်။ ခြေထောက်အောက်ပိုင်းနှင့် ပေါင်၊ ထို့အတူ ခါးလည်းကောင်း; ဘေးဖက်အလယ်ပိုင်းမှာ ဝိုင်းဝိုင်းတင်းတင်း ဖြစ်ပြီး; ရင်သားနှစ်ဖက်သည် ကျစ်လစ်၍ တင်းရင်းကာ ပြည့်ဝသည်။

Verse 15

तत्रेयमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः तालमात्रौ स्तनौ कर्यौ कटिः सार्धकलाधिका लक्ष्म शेषं पुरावत्स्यात् दक्षिणे चामुबुजं करे

ဤနေရာတွင် (စာဖတ်ပုံ) သည် ဤသို့ဖြစ်သည်—အမှတ်အသားတင်ထားသော လက်ရေးမူတွင် မှတ်သားထားသည့် ကွဲပြားသော ဖတ်ချက်အရ—ရင်သားနှစ်ဖက်ကို tāla တစ်ခုအတိုင်းအတာဖြင့် ပြုလုပ်ရမည်။ ခါးကို kalā တစ်ခွဲပို (sārdha-kalā) ဖြစ်စေရမည်။ ကျန်သော အချိုးအစားများကို ယခင်က ဆိုခဲ့သကဲ့သို့ ထားရမည်။ ထို့ပြင် ညာလက်တွင်လည်း ကြာပန်းတစ်ပွင့် ကိုင်စေရမည်။

Verse 16

वामे वित्त्वं स्त्रियौ पार्श्वे शुभे चामरहस्तके दीर्घघोणस्तु गरुडश् चक्राङ्गाद्यानथो वदे

ဘယ်ဘက်တွင် ငွေကြေးဓန၏ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးသရုပ် (ဝိတ္တ) ရှိသည်။ ဘေးနှစ်ဖက်တွင် မင်္ဂလာရှိသော မိန်းမနှစ်ဦးက ချာမရ (fly-whisk) ကိုင်ထားသည်။ စီးနင်းတော်မူရာမှာ နှုတ်တံရှည်သော ဂရုဍ ဖြစ်ပြီး၊ ထို့နောက် ချက္ကရ (discus) နှင့် အခြား သင်္ကေတများကို ငါဖော်ပြမည်။

Frequently Asked Questions

The chapter emphasizes strict proportional standards for the piṇḍikā: length equal to the image, height equal to half the image, and construction specified as sixty-four puṭa (courses/layers), alongside symmetry and cleaning of the koṣṭhaka and precise placement of features and drainage outlets.

By treating measurement, symmetry, and purity as dharmic disciplines that make a form fit for consecration (pratiṣṭhā), the chapter aligns craftsmanship with sādhana—right form becomes a support for right presence, devotion, and auspicious order (Lakṣmī) in sacred space.