Adhyaya 44

Verse 1

इत्य् आदि महापुराणे आग्नेये शान्त्यादिवर्णनं नाम त्रिचत्वारिंशो ऽध्यायः अथ चतुश् चत्वारिंशो ऽध्यायः वासुदेवादिप्रतिमालक्षणविधिः भगवानुवाच वासुदेवादिप्रतिमालक्षणं प्रवदामि ते प्रासादस्योत्तरे पूर्वमुखीं वा चोत्तराननां

ဤသို့ အဂ္နိမဟာပုရာဏ၌ «ရှာန္တိကရမန်နှင့် ဆက်စပ်အကြောင်းအရာဖော်ပြချက်» ဟူသော အခန်း ၄၃ ပြီးဆုံး၏။ ယခု အခန်း ၄၄ «ဝါစုဒေဝနှင့် အခြား (ဗျူဟ) ပုံတော်များ၏ ရုပ်ပုံလက္ခဏာသတ်မှတ်နည်း» စတင်၏။ ဘဂဝန်က မိန့်တော်မူသည်— «ဝါစုဒေဝနှင့် အခြားပုံတော်များ၏ သတ်မှတ်လက္ခဏာကို သင်အား ပြောကြားမည်။ ထိုပုံတော်များကို ဘုရားကျောင်း၏ မြောက်ဘက်တွင် တည်ထား၍ အရှေ့မျက်နှာ သို့မဟုတ် မြောက်မျက်နှာဖြင့် ထားရမည်»။

Verse 2

संस्थाप्य पूज्य च बलिं दत्वाथो मध्यसूचकं शिलां शिल्पी तु नवधा विभज्य नवमे ऽंशके

တည်ထောင်၍ ပူဇော်ကာ ဘလိ (ရိုးရာအနုသမားပူဇော်ပစ္စည်း) ကို ပေးအပ်ပြီးနောက်၊ အလယ်ကိုညွှန်ပြသော ကျောက်ပြားကို လက်ရာရှင်က ကိုးပိုင်းခွဲရမည်။ ကိုးမြောက်အပိုင်း (ကိုးမြောက်ဝေစု) ပေါ်တွင် အလယ်ညွှန်ချက်ကို သတ်မှတ်/မှတ်သားရမည်။

Verse 3

सूर्पभक्तैः शिलायां तु भागं स्वाङ्गुलमुच्यते द्व्यङ्गुलं गोलकं नाम्ना कालनेत्रं तदुच्यते

တိုင်းတာရေးကျောက်ပေါ်တွင် စူရ္ပ (စပါးလှေ့ပန်ကာ) ၏ အမှတ်အသားများဖြင့် ခွဲထားသော အပိုင်းကို «စွာင်္ဂုလ» (ကိုယ်ပိုင်လက်ချောင်းအကျယ်) ဟု ခေါ်သည်။ အင်္ဂုလ နှစ်ခုအတိုင်းအတာကို «ဂိုလက» ဟု ခေါ်ပြီး၊ ထိုအရာကိုပင် «ကာလနေတရ» ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။

Verse 4

भागमेकं त्रिधा भक्त्वा पार्ष्णिभागं प्रकल्पयेत् भागमेकं तथा जानौ ग्रीवायां भागमेव च

အတိုင်းအတာတစ်ယူနစ်ကို သုံးပိုင်းခွဲ၍ ခြေဖနောင့်အပိုင်းကို သတ်မှတ်ရမည်။ ထိုနည်းတူပင် ဒူးအတွက် တစ်ယူနစ်၊ လည်ပင်းအတွက်လည်း တစ်ယူနစ် သတ်မှတ်ရမည်။

Verse 5

मुकुटं तालमात्रं स्यात्तालमात्रं तया मुखं तालेनैकेन कण्ठन्तु तालेन हृदयं तथा

မုကုဋ (သရဖူ) သည် တာလ တစ်ခုအတိုင်း ဖြစ်ရမည်။ မျက်နှာလည်း ထိုအတိုင်းအတာဖြင့် တာလ တစ်ခု ဖြစ်ရမည်။ လည်ပင်းသည် တာလ တစ်ခု၊ နှလုံးဒေသ (ရင်ဘတ်) လည်း တာလ တစ်ခု ဖြစ်ရမည်။

Verse 6

नाभिमेढ्रान्तरन्तालं द्वितालावूरुकौ तथा तालद्वयेन जङ्घा स्यात् सूत्राणि शृणु साम्प्रतं

ချက်မှ လိင်အင်္ဂါဒေသအထိ အကွာအဝေးသည် တာလ (tāla) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပေါင်သည် တာလ နှစ်ခု၊ ခြေထောက်အောက်ပိုင်း (shank) သည်လည်း တာလ နှစ်ခု ဖြစ်၏။ ယခု မာနတိုင်တာ၏ စူတရ (sūtra) များကို နားထောင်လော့။

Verse 7

कार्यं सूत्रद्वयं पादे जङ्घामध्ये तथापरं जानौ सूत्रद्वयं कार्यमूरूमध्ये तथापरं

ခြေဖဝါး၌ တိုင်းတာကြိုး (စူတရ) နှစ်ချောင်းကို ထားရမည်။ ထို့အတူ ခြေထောက်အောက်ပိုင်းအလယ်၌လည်း အခြားနှစ်ချောင်း ထားရမည်။ ဒူး၌လည်း ကြိုးနှစ်ချောင်း ထားရမည်။ ထို့အတူ ပေါင်အလယ်၌လည်း အခြားနှစ်ချောင်း ထားရမည်။

Verse 8

मेढ्रे तथापरं कार्यं कट्यां सूत्रन्तथापरं मेखलाबन्धसिद्ध्यर्थं नाभ्यां चैवापरन्तथा

ထို့အတူ လိင်အင်္ဂါဒေသ၌လည်း အခြားအမှတ်အသားကို ပြုလုပ်ရမည်။ ခါး၌လည်း စူတရကြိုးကို ထားရမည်။ မေခလာ (mekhalā) ခါးပတ်ကို မှန်ကန်စွာ ချည်နှောင်နိုင်ရန် ပုတ်၌လည်း အခြားအမှတ်အသားကို ထားရမည်။

Verse 9

हृदये च तथा कार्यं कण्ठे सूत्रद्वयं तथा ललाते चापरं कार्यं मस्तके च तथापरं

ထို့အတူ နှလုံးဒေသ၌လည်း ပြုလုပ်ရမည်။ လည်ချောင်း၌ စူတရကြိုး နှစ်ချောင်းကိုလည်း ထားရမည်။ နဖူး၌လည်း အခြားတစ်ခု ပြုလုပ်ရမည်၊ ဦးခေါင်းထိပ်၌လည်း ထို့အတူ အခြားတစ်ခု ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 10

मुकुटोपरि कर्तव्यं सूत्रमेकं विचक्षणैः सूत्राण्यूर्ध्वं प्रदेयानि सप्तैव कमलोद्भव

ပညာရှိတို့သည် ဦးခေါင်းမကွတ် (မုကူတ) ပေါ်၌ စူတရကြိုး တစ်ချောင်းကို ထားရမည်။ ထိုအပေါ်ဘက်၌ ကြိုး ခုနစ်ချောင်းကို ထပ်မံ ထားရမည်၊ အို ကမလမှ မွေးဖွားသော ဘြဟ္မာရေ။

Verse 11

कक्षात्रिकान्तरेणैव घट् सूत्राणि प्रदापयेत् मध्यसूत्रं तु सन्त्यज्य सूत्राण्येव निवेदयेत्

လက်တံသုံးတံအကွာအဝေးတိုင်းတွင် အိုးအတွက် ကြိုးများကို ထားပေးရမည်။ သို့ရာတွင် အလယ်ကြိုးကို ချန်လှပ်၍ ကြိုးများကိုသာ ပူဇော်တင်ပြရမည်။

Verse 12

ललाटं नासिकावक्त्रं कर्तव्यञ्चतुरङ्गुलं ग्रीवाकर्णौ तु कर्तव्यौ आयामाच्चतुरङ्गुलौ

နဖူး၊ နှာခေါင်းနှင့် မျက်နှာတို့ကို တစ်ခုချင်းစီ လက်ချောင်းအကျယ် (အင်္ဂုလ) လေးခုအတိုင်း ပြုလုပ်ရမည်။ လည်ပင်းနှင့် နားတို့ကိုလည်း အလျား အင်္ဂုလ လေးခုအတိုင်း ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 13

द्व्यङ्गुले हनुके कार्ये विस्ताराच्चिबुकन्तथा अष्टाङ्गुलं ललाटन्तु विस्तारेण प्रकीर्तितम्

မေးရိုးကို အကျယ် အင်္ဂုလ နှစ်ခုဖြင့် ပြုလုပ်ရမည်။ မေးစေ့ကိုလည်း အကျယ် အင်္ဂုလ နှစ်ခုအတိုင်း ပြုလုပ်ရမည်။ နဖူး၏ အကျယ်ကို အင်္ဂုလ ရှစ်ခုဟု သင်ကြားထားသည်။

Verse 14

परेण द्व्यङ्गुलौ शङ्खौ कर्तव्यावलकान्वितौ चतुरङ्गुलमाख्यातमन्तरं कर्णनेत्रयोः

ထို့ပြင် သင်္ခ (နားဘေးတံတား/တံခါး) ကို အင်္ဂုလ နှစ်ခုအတိုင်း၊ သင့်လျော်သော ကွေးညွတ်ပုံ (အဝလက) ပါအောင် ပြုလုပ်ရမည်။ နားနှင့် မျက်စိကြား အကွာအဝေးကို အင်္ဂုလ လေးခုဟု ကြေညာထားသည်။

Verse 15

द्व्यङ्गुलौ पृथुकौ कर्णौ कर्णापाङ्गार्धपञ्चमे भ्रूसमेन तु सूत्रेण कर्णश्रोत्रं प्रकीर्तितम्

နားကို အကျယ် အင်္ဂုလ နှစ်ခုအတိုင်း ကျယ်ဝန်းစေသည်ဟု ဆိုသည်။ မျက်ခုံးနှင့် တန်းညီသော တိုင်းတာကြိုးဖြင့် တိုင်းလျှင် နားပေါက်သည် နားနှင့် မျက်စိအပြင်ထောင့်ကြား အလယ်၌ ရှိသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။

Verse 16

विद्धं षडङ्गुलं कर्णमविद्धञ्चतुरङ्गुलम् चिवुकेन समं विद्धमविद्धं वा षडङ्गुलम्

နား၏ ဖောက်ထားသော အပိုင်းသည် အင်္ဂုလ ၆ ဖြစ်ရမည်၊ မဖောက်ထားသော အပိုင်းသည် အင်္ဂုလ ၄ ဖြစ်ရမည်။ မေးရိုးနှင့် တန်းညီအောင် ဖောက်ရမည်၊ သို့မဟုတ် မဖောက်လျှင် အင်္ဂုလ ၆ ဖြစ်စေရမည်။

Verse 17

गन्धपात्रं तथावर्तं शष्कुलीं कल्पयेत्तथा द्व्यङ्गुलेनाधरः कार्यस्तस्यार्धेनोत्तराधरः

ထို့အတူ အနံ့ရည်ထည့်ပုံး၊ လှည့်ဝိုင်းအလှဆင် (အာဝတ္တ) နှင့် śaṣkulī ပုံစံကိုလည်း ပြုလုပ်ရမည်။ အောက်နှုတ်ခမ်းကို အင်္ဂုလ ၂ ဖြစ်စေ၍ အပေါ်နှုတ်ခမ်းကို ထို၏ တစ်ဝက်ဖြစ်စေရမည်။

Verse 18

अर्धाङ्गुलं तथा नेत्रं वक्त्रन्तु चतुरङ्गुलम् आयामेन तु वैपुल्यात् सार्धमङ्गुलमुच्यते

မျက်စိကို အင်္ဂုလ တစ်ဝက်ဖြစ်စေရမည်၊ မျက်နှာကိုမူ အင်္ဂုလ ၄ ဖြစ်စေရမည်။ အလျားနှင့် အနံအရ အင်္ဂုလ ၁ နှင့် တစ်ဝက်ဟု ဆိုထားသည်။

Verse 19

अव्यात्तमेवं स्याद्वक्त्रं व्यात्तं त्र्यङ्गुलमिष्यते नासावंशसमुच्छ्रायं मूले त्वेकाङ्गुलं मतम्

ထို့ကြောင့် ပါးစပ်ကို မဖွင့်ထားသကဲ့သို့ ပြသလျှင် ထိုသို့ပင် ဖြစ်စေရမည်။ ပါးစပ်ဖွင့်ထားသကဲ့သို့ ရေးဆွဲလျှင် ဖွင့်အကွာအဝေး အင်္ဂုလ ၃ ဟု သတ်မှတ်သည်။ နှာခေါင်းတံ (nāsā-vaṃśa) ၏ မြင့်တက်မှုကို အမြစ်၌ အင်္ဂုလ ၁ ဟု ယူဆသည်။

Verse 20

उच्छ्राया द्व्यङ्गुलं चाग्रे करवीरोपमाः स्मृताः मुकुटोपरि इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः तथा गोजी इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः अन्तरं चक्षुषोः कार्यं चतुरङ्गुलमानतः

ရှေ့ဘက်တွင် ၎င်း၏ မြင့်တက်မှုကို အင်္ဂုလ ၂ ဟု ဆို하며 karavīra (အိုလီအန်ဒါ) ပန်းမုန့်ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် ဆင်တူသည်ဟု မှတ်ထားသည်။ (မှတ်သားထားသော စာမူတစ်ခုတွင် «မုကုတ်အပေါ်» ဟု ထပ်တိုးဖတ်ပြီး၊ အခြားဖတ်ပုံတွင် «gojī» ဟု ရှိသည်။) မျက်စိနှစ်လုံးကြား အကွာအဝေးကို အင်္ဂုလ ၄ ဖြစ်စေရမည်။

Verse 21

द्व्यङ्गुलं चाक्षिकोणं च द्व्यङ्गुलं चान्तरं तयोः तारा नेत्रत्रिभागेण दृक्तारा पञ्चमांशिका

မျက်စိထောင့် (မျက်စိအနားထောင့်) ကို အင်္ဂုလ ၂ ဖြစ်စေရမည်၊ ထောင့်နှစ်ဖက်ကြား အကွာအဝေးလည်း အင်္ဂုလ ၂ ဖြစ်ရမည်။ တာရာ (iris) သည် မျက်စိ၏ သုံးပုံတစ်ပုံ ဖြစ်ရမည်၊ ဒြက်-တာရာ (pupil) သည် တာရာ၏ ငါးပုံတစ်ပုံ ဖြစ်ရမည်။

Verse 22

त्र्यङ्गुलं नेत्रविस्तारं द्रोणी चार्धाङ्गुला मता तत्समाणा भ्रुवोर्लेखा भ्रुवौ चैव समे मते

မျက်စိအကျယ်ကို အင်္ဂုလ ၃ ဟု သတ်မှတ်သည်။ ဒရိုးဏီ (မျက်ခုံးအုံ/မျက်စိအုံ အတိုင်းအတာ) ကို အင်္ဂုလ ၁ နှင့် တစ်ဝက် ဟု ယူဆသည်။ မျက်ခုံးနှစ်ဖက်၏ မျဉ်းကွေးသည် ထိုအတိုင်းအတာနှင့် တူညီရမည်၊ မျက်ခုံးနှစ်ဖက်လည်း ညီညာ၍ သဟဇာတ ဖြစ်ရမည်။

Verse 23

भ्रूमध्यं द्व्यङ्गुलं कार्यं भ्रूदैर्घ्यं चतुराङ्गुलम् षट्त्रिंशदङ्गुलायामम्मस्तकस्य तु वेष्टनम्

မျက်ခုံးအလယ်အကွာ (နှစ်မျက်ခုံးကြား) ကို အင်္ဂုလ ၂ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ရမည်။ မျက်ခုံးတစ်ဖက်စီ၏ အရှည်ကို အင်္ဂုလ ၄ ဖြစ်ရမည်။ ခေါင်း၏ ပတ်လည်အတိုင်းအတာ (veṣṭana) ကို အင်္ဂုလ ၃၆ ဖြစ်ရမည်။

Verse 24

मूर्तीनां केशवादीनां द्वात्रिंशद्वेष्टनं भवेत् पञ्चनेत्रा त्वधोग्रीवा विस्ताराद्वेष्टनं पुनः

ကေရှဝ နှင့် အခြားပုံသဏ္ဍာန်များ (ကေရှဝမှ စ၍) ၏ မူရတီများအတွက် veṣṭana ပတ်လည်အတိုင်းအတာသည် ၃၂ ဖြစ်ရမည်။ သို့သော် မျက်စိ ၅ လုံးရှိ၍ လည်ပင်းကို အောက်သို့ထားသော (adho-grīvā) ပုံစံအတွက် ပတ်လည်အတိုင်းအတာကို အကျယ် (vistāra) အပေါ်မူတည်၍ ထပ်မံ သတ်မှတ်ရမည်။

Verse 25

त्रिगुणन्तु भवेदूर्ध्वं विस्तृताष्टाङ्गुलं पुनः ग्रीवात्रिगुणमायामं ग्रीवावक्षोन्तरं भवेत्

အထက်ပိုင်းကို သုံးဆ တိုး၍ ပြုလုပ်ရမည်၊ ထို့ပြင် အကျယ်ကို အင်္ဂုလ ၈ ဖြစ်စေရမည်။ လည်ပင်း၏ အရှည်ကို သုံးယူနစ် ဖြစ်ရမည်၊ လည်ပင်းမှ ရင်ဘတ်အထိ အကွာအဝေးကိုလည်း ထိုအတိုင်း သင့်လျော်အောင် သတ်မှတ်ရမည်။

Verse 26

स्कन्धावष्टाङ्गुलौ कार्यौ त्रिकलावंशकौ शुभौ सप्तनेत्रौ स्मृतौ बाहू प्रबाहू षोडशाङ्गुलौ

ပခုံးကို အင်္ဂုလ ၈ (လက်ချောင်းအကျယ်) အတိုင်း ပြုလုပ်ရမည်။ လက်မောင်းအပေါ်ပိုင်း (ဗာဟု) ကို ကလာ ၃ နှင့် ဝံသ ၁ စံနှုန်းအတိုင်း ပြုလုပ်လျှင် မင်္ဂလာဟု ဆိုသည်။ လက်မောင်းအရှည်ကို နေထရ ၇ ဟု မှတ်ယူကြပြီး၊ လက်မောင်းအောက်ပိုင်း (ပရဗာဟု) ကို အင်္ဂုလ ၁၆ ဟု ဆိုသည်။

Verse 27

त्रिकलौ विस्तृतौ बाहू प्रबाहू चापि तत्समौ बाहुदण्डोर्ध्वतो ज्ञेयः परिणाहः कला नव

လက်မောင်း (ဗာဟု) ကို အပြည့်အဝ ဆန့်ထုတ်သောအခါ ကလာ ၃ အတိုင်း ဖြစ်ပြီး၊ လက်မောင်းအောက်ပိုင်း (ပရဗာဟု) လည်း ထိုအတိုင်းတူသည်။ လက်မောင်းတံ (ဗာဟုဒဏ္ဍ) ၏ အပေါ်ဘက်တွင် ပတ်လည်အတိုင်းအတာ (ပရိဏာဟ) ကို ကလာ ၉ ဟု သိမှတ်ရမည်။

Verse 28

सप्तदशाङ्गुलो मध्ये कूर्पारोर्धे च षोडश कूर्पारस्य भवेन्नाहः त्रिगुणः कमलोद्भव

အို ကမလောဒ္ဘဝ (ဗြဟ္မာ)၊ အလယ်ပိုင်းအတိုင်းအတာသည် အင်္ဂုလ ၁၇ ဖြစ်ပြီး၊ လက်မောင်းကွေး (ကူးရ္ပာ) အပေါ်ဘက်တွင် အင်္ဂုလ ၁၆ ဖြစ်သည်။ လက်မောင်းကွေးအပိုင်း၏ ပတ်လည်အတိုင်းအတာ (နာဟ) သည် ဖော်ပြထားသော စံနှုန်း၏ သုံးဆ ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 29

नाहः प्रबाहुमध्ये तु षोडशाङ्गुल उच्यते अग्रहस्ते परीणाहो द्वादशाङ्गुल उच्यते

လက်မောင်းအောက်ပိုင်း (ပရဗာဟု) အလယ်တွင် နာဟ (nāha) ဟုခေါ်သော ပတ်လည်အတိုင်းအတာသည် အင်္ဂုလ ၁၆ ဟု ဆိုသည်။ လက်၏ အရှေ့ဖျား (အဂြဟတ္သ) တွင် ပတ်လည်အတိုင်းအတာကို အင်္ဂုလ ၁၂ ဟု ဆိုသည်။

Verse 30

विस्तरेण करतलं कीर्तितं तु षडङ्गुलम् दैर्घ्यं सप्ताङ्गुलं कार्यं मध्या पज्चाङ्गुला मता

လက်ဖဝါး (ကရတလ) ၏ အကျယ်ကို အင်္ဂုလ ၆ ဟု ကြေညာထားသည်။ ၎င်း၏ အလျားကို အင်္ဂုလ ၇ အတိုင်း ပြုလုပ်ရမည်။ အလယ်ပိုင်းအတိုင်းအတာကို အင်္ဂုလ ၅ ဟု မှတ်ယူကြသည်။

Verse 31

तर्जन्यनामिका चैव तस्मादर्धाङ्गुलं विना कनिष्ठाङ्गुष्ठकौ कार्यौ चतुरङ्गुलसम्मितौ

လက်ညှိုးနှင့် လက်စွပ်ချောင်းကို ထိုအတိုင်းအတာထက် အင်္ဂုလ တစ်ဝက်လျော့၍ တိုစေရမည်။ လက်သန်းနှင့် လက်မကို အင်္ဂုလ လေးအတိုင်းအတာဖြင့် ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 32

भ्रूदैर्घ्याच्चतुरङ्गुला इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः द्विपर्वोङ्गुष्ठकः कार्यः शेषागुल्यस्त्रिपर्विकाः सर्वासां पर्वणोर्धेन नखमानं विधीयते

«မျက်ခုံးအရှည်မှ အင်္ဂုလ လေး» ဟူသည်မှာ အမှတ်အသားပါ စာအုပ်ပုဒ်ကွဲတွင် ဖတ်ရသည်။ လက်မကို အဆစ်နှစ်ဆစ်ဖြင့် ပြုလုပ်ရမည်၊ ကျန်လက်ချောင်းများကို အဆစ်သုံးဆစ်ဖြင့် ပြုလုပ်ရမည်။ လက်ချောင်းအားလုံးတွင် လက်သည်းအတိုင်းအတာကို အဆစ်တစ်ဆစ်၏ တစ်ဝက်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။

Verse 33

वक्षसो यत् प्रमाणन्तु जठरं तत्प्रमाणतः अङ्गुलैकं भवेन्नाभी वेधेन च प्रमाणतः

ရင်ဘတ်၏ တိုင်းတာအချိုးအစား မည်သို့ရှိသနည်း၊ ဝမ်းဗိုက်ကိုလည်း ထိုအတိုင်းအတာတူညီစေရမည်။ ချက်ကို အင်္ဂုလ တစ်ခုအကျယ်ဖြစ်စေရပြီး၊ သတ်မှတ်ထားသော တိုင်းတာနည်း (ဝေဓ) ဖြင့်လည်း တိုင်းရမည်။

Verse 34

ततो मेढ्रान्तरं कार्यं तालमात्रं प्रमाणतः नाभिमध्ये प्रीणाहो द्विचत्वारिंशदङ्गुलैः

ထို့နောက် လိင်အင်္ဂါဒေသရှိ အကွာအဝေးကို တိုင်းတာအတိုင်း—တားလ (tāla) တစ်ခုအလျားဖြင့် ပြုလုပ်ရမည်။ ထို့ပြင် ချက်အလယ်၌ ပတ်လည်အတိုင်းအတာ (prīṇāha) ကို အင်္ဂုလ ၄၂ ဖြင့် သတ်မှတ်ရမည်။

Verse 35

अन्तरं स्तनयोः कार्यं तालमात्रं प्रमाणतः चिवुकौ यवमानौ तु मण्डलं द्विपदं भवेत्

နို့နှစ်ဖက်ကြား အကွာအဝေးကို မှန်ကန်သော အချိုးအစားအတိုင်း တားလ (tāla) တစ်ခုဖြင့် ပြုလုပ်ရမည်။ ထွက်ပေါ်နေသော အစိတ်အပိုင်းနှစ်ခု (civuka) ကို ယဝ (yava) တစ်ခုအတိုင်းအတာဖြင့် ပြုလုပ်ရမည်။ စက်ဝိုင်းပုံပြား (maṇḍala) သည် ပဒ (pada) နှစ်ခုအရွယ် ဖြစ်ရမည်။

Verse 36

चतुःषष्ट्यङ्गुलं कार्यं वेष्टनं वक्षसःस्फुटम् चतुर्मुखञ्च तदधोवेष्टनं परिकीर्तितम्

ရင်ဘတ်ကျယ်ပြန့်ရာကို ဖြတ်လျက်ပတ်သည့် အဝတ်ပတ် (ပတ်တီး/အဝတ်စည်း) ကို အင်္ဂုလ ၆၄ ဖြင့် ပြုလုပ်ရမည်။ ထို့အောက်ရှိ အောက်ပိုင်းပတ်အဝတ်ကို «စတုရမုခ» ဟု ခေါ်၍ လေးဖက်လေးခေါက်ဖြင့် စီမံထားသည်ဟု ဆို၏။

Verse 37

परिणाहस् तथा कट्या चतुःपञ्चाशदङ्गुलैः विस्तारश्चोरुमूले तु प्रोच्यते द्वादशङ्गुलः

ခါးပတ်ပတ်လည်အဝိုင်း (ပရိဏာဟ) ကို အင်္ဂုလ ၄၄ ဖြစ်ရမည်။ ထို့ပြင် ပေါင်ရင်း၌ အကျယ်ကို အင်္ဂုလ ၁၂ ဟု ကြေညာထား၏။

Verse 38

तस्मादभ्यधिकं मध्ये ततो निम्नतरं क्रमात् विस्तृताष्टाङ्गुलं जानुत्रिगुणा परिणाहतः

ထို့ကြောင့် အလယ်ပိုင်းကို အနည်းငယ်မြင့်စေပြီး ထို့နောက် အစဉ်လိုက် တဖြည်းဖြည်း နိမ့်စေရမည်။ အကျယ်ကို အင်္ဂုလ ၈ ဖြစ်စေ၍ ဒူး၌ အဝိုင်းပတ်လည်ကို ထိုအကျယ်၏ သုံးဆ ဖြစ်စေရမည်။

Verse 39

जङ्घामध्ये तु विस्तारः सप्ताङ्गुल उदाहृतः त्रिगुणा परिधिश्चास्य जङ्घाग्रं पञ्चविस्तरात्

ခြေထောက်အောက်ပိုင်း (ဇင်္ဃာ) အလယ်၌ အကျယ်ကို အင်္ဂုလ ၇ ဟု ဆိုထား၏။ ထို၏ ပတ်လည်အဝိုင်းသည် ထိုအကျယ်၏ သုံးဆ ဖြစ်ပြီး၊ ဇင်္ဃာအဂ္ရ (ခြေခေါင်းဘက်/ရှင်အပေါ်ဖျား) ၌ အကျယ်ကို အင်္ဂုလ ၅ ဟု ဆို၏။

Verse 40

त्रिगुणा परिधिश्चास्य पादौ तालप्रमाणकौ आयामादुत्थितौ पादौ चतुरङ्गुलमेव च

ထို၏ ပတ်လည်အဝိုင်းသည် သုံးဆ ဖြစ်၏။ ခြေထောက်နှစ်ဖက်သည် တာလ (tāla) မာနဖြင့် ဖြစ်ရမည်။ အလျားလိုက် အ축မှ ရှေ့သို့ ထွက်ပေါ်သော ခြေထောက်သည် အင်္ဂုလ ၄ တိတိသာ တိုးထွက်ရမည်။

Verse 41

गुल्फात् पूर्वं तु कर्तव्यं प्रमाणाच्चतुरङ्गुलम् त्रिकलं विस्तृतौ पादौ त्र्यङ्गुलो गुह्यकः स्मृतः

ခြေခလယ် (gulpha) မှစ၍ စံတိုင်းတာအတိုင်း လက်ချောင်းအကျယ် ၄ အင်္ဂုလ (aṅgula) ဖြင့် ပြုလုပ်ရမည်။ ခြေထောက်နှစ်ဖက်ကို ဖြန့်လျက်ထားသော် အကျယ် ၃ ကလ (kala) ဟု ဆိုကြသည်။ လျှို့ဝှက်အင်္ဂါ (guhyaka) ကိုလည်း ၃ အင်္ဂုလ ဟု မှတ်သားရသည်။

Verse 42

पञ्चाङ्गुलस्तु नाहोस्य दीर्घा तद्वत् प्रदेशिनी अष्टमाष्टांशतोन्यूनः शेषाङ्गुल्यः क्रमेण तु

ချက်ပတ်ဝန်းကျင်၏ အတိုင်းအတာသည် ၅ အင်္ဂုလ ဖြစ်သည်။ လက်ညှိုး (pradeśinī) သည် ဖော်ပြထားသော စံအတိုင်းအတာနှင့် တူညီသော အလျားရှိသည်။ ကျန်လက်ချောင်းများကို အစဉ်လိုက် တစ်ချောင်းစီ ၁/၈ ၏ ၁/၈ ပိုင်း 만큼 အနည်းငယ်စီ လျော့၍ ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 43

सपादाङ्गुलमुत्सेधमङ्गुष्टस्य प्रकीर्तितं यवोनमङ्गुलं कार्यमङ्गुष्ठस्य नखं तथा

လက်မ၏ ထောင်ထွက်အမြင့် (projection) ကို ၁ အင်္ဂုလနှင့် လေးပုံတစ်ပုံ (၁¼) ဟု ကြေညာထားသည်။ လက်မ၏ လက်သည်းကိုလည်း ၁ အင်္ဂုလမှ ယဝ (yava၊ မုယောစေ့အတိုင်း) တစ်ခု လျော့၍ ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 44

चूचुकौ इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः अर्धाङ्गुलं तथान्यासां क्रमान् न्यूनं तु कारयेत् अङ्गुलौ वृषणौ कार्यौ मेढ्रं तु चतुरङ्गुलम्

“နို့ခေါင်းနှစ်ခု”—ဟု အမှတ်အသားပြုထားသော စာအုပ်ပုဒ်မူတွင် ဖတ်ရသည်။ ကျန်အင်္ဂါရပ်များကို အစဉ်လိုက် တစ်ခုချင်းစီ လက်ချောင်းအကျယ် အင်္ဂုလ တစ်ဝက်စီ လျော့၍ ပြုလုပ်ရမည်။ အန်ဒ (vṛṣaṇau) ကို ၂ အင်္ဂုလ၊ လိင်အင်္ဂါ (meḍhra) ကို ၄ အင်္ဂုလ ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 45

परिणाहोत्र कोषाग्रं कर्तव्यञ्चतुरङ्गुलम् षडङ्गुलपरीणाहौ वृषणौ परिकीर्तितौ

ပတ်လည်အကျယ် (girth) အရ အရေပြားအဖုံးအဆုံး (koṣāgra) ကို ၄ အင်္ဂုလ ဖြင့် ပြုလုပ်ရမည်။ အန်ဒနှစ်လုံး (vṛṣaṇau) ၏ ပတ်လည်အကျယ်ကို ၆ အင်္ဂုလ ဟု ကြေညာထားသည်။

Verse 46

प्रतिमा भूषणाढ्या स्यादेतदुद्देशलक्षणम् अनयैव दिशा कार्यं लोके दृष्ट्वा तु लक्षणम्

ရုပ်တော် (ပရတိမာ) သည် အလှဆင်အလင်္ကာများဖြင့် စုံလင်စွာ တန်ဆာဆင်ထားရမည်—ဤသည်မှာ ဤနေရာ၌ ဖော်ပြထားသော အထွေထွေ သတ်မှတ်လက္ခဏာ ဖြစ်သည်။ ထိုနည်းတူပင် လောက၌ မြင်တွေ့ရသော လက္ခဏာအမှတ်အသားများကို စူးစမ်းကြည့်ရှုပြီး သင့်လျော်သော ဦးတည်ရာ/အရပ်ကို စီမံရမည်။

Verse 47

दक्षिणे तु करे चक्रमधस्तात् पद्ममेव च वामे शङ्खं गदाधस्ताद्वासुदेवस्य लक्षणात्

ညာလက်တွင် စက္ကရ (discus) ရှိရမည်၊ ထိုအောက်တွင် ပဒ္မ (ကြာပန်း) ရှိရမည်။ ဘယ်လက်တွင် သင်္ခ (conch) ရှိပြီး ထိုအောက်တွင် ဂဒါ (mace) ရှိရမည်—ဤတို့သည် ဝါစုဒေဝ (Vāsudeva) ၏ သတ်မှတ်လက္ခဏာများ ဖြစ်သည်။

Verse 48

श्रीपुष्टौ वापि कर्तव्ये पद्मवीणाकरान्विते ऊरुमात्रोच्छितायामे मालाविद्याधरौ तथा

သရီ (Śrī) နှင့် ပုෂ္ဋိ (Puṣṭi) ကိုလည်း ရုပ်တော်အဖြစ် ပြုလုပ်ရမည်၊ လက်တွင် ပဒ္မ (ကြာပန်း) နှင့် ဝီဏာ (vīṇā) ကို ကိုင်ဆောင်စေရာ။ အမြင့်သည် “ပေါင်အတိုင်းအတာ” တစ်ခုသာ ဖြစ်ရမည်။ ထို့အတူ ဝိဒျာဓရ (Vidyādhara) များကိုလည်း ပန်းကုံးများ ကိုင်ဆောင်စေ၍ ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 49

प्रभामण्डलसंस्थौ तौ प्रभा हस्त्यादिभूषणा पद्माभं पादपीठन्तु प्रतिमास्वेवमाचरेत्

ထိုရုပ်နှစ်ပါးကို ပရဘာမဏ္ဍလ (halo-disc) အတွင်း၌ တည်ထားရမည်။ ထိုရောင်ခြည်/ဟာလိုကို ဆင်ပုံစသည်တို့ကဲ့သို့ အလှဆင်အင်္ဂါရပ်များဖြင့် တန်ဆာဆင်ရမည်။ ခြေတင်ပလ္လင် (ပဒပီဋ္ဌ) သည် ကြာပန်းသဏ္ဌာန် ဖြစ်ရမည်။ ထို့ကြောင့် ရုပ်တော်များ ပြုလုပ်ရာတွင် ဤသို့ ဆောင်ရွက်ရမည်။