Adhyaya 101
Chapter 101 — प्रासादप्रतिष्ठा (Prāsāda-pratiṣṭhā): Consecration and Installation of the Temple
ဤအခန်းတွင် အဂ္နိဘုရားသည် «ပရာသာဒ-ပရတိဋ္ဌာ» (ဘုရားကျောင်းတည်မြဲအပ်နှံခြင်း) အစဉ်အလာကို ဝါஸ್ತುတည်နေရာချမှုနှင့် တန္တရ-အာဂမ အတွင်းသွင်းသဘောတရားတို့ ပေါင်းစည်း၍ ရှင်းလင်းတော်မူသည်။ တပ်ဆင်ရာနေရာကို śukanāśā အဆုံးပိုင်းအနီး၊ အရှေ့ဘက် ယဇ်ပလက်ဖောင်းအလယ်၌ သတ်မှတ်ကာ ဘုရားကျောင်းအသက်ဝင်မှုအတွက် အာကာသစည်းမျဉ်းကို တည်ဆောက်သည်။ အာဓာရ-ရှက္တိမှ စ၍ ကြာပန်းအာသနကို တင်ပြီး praṇava ဖြင့် တံဆိပ်ခတ်ကာ၊ ထို့နောက် ရွှေ (သို့) တူညီသင့်တော်သော အခြေခံပစ္စည်းပေါ်တွင် pañcagavya အပါအဝင် သန့်စင်ပစ္စည်းများဖြင့် အခြေခံကို ပြင်ဆင်သည်။ ပျားရည်နှင့် နို့ပါသော kumbha ကို တည်ထောင်၍ တန်ဖိုးကြီးပစ္စည်း ၅ မျိုး ထည့်သွင်းကာ အဝတ်အစား၊ ပန်းကုံး၊ အနံ့သာ၊ ပန်းနှင့် မီးခိုးတိုင်တို့ဖြင့် အလှဆင်ပြီး မင်္ဂလာသစ်ရွက် (သရက် pallava) နှင့် အကူအညီယဇ်ကိရိယာများကို စီစဉ်သည်။ ထို့နောက် prāṇāyāma (pūraka/recaka) နှင့် nyāsa ဖြင့် ဂုရုသည် Śambhu ကို နိုးထစေကာ dvādaśānta မှ မီးကဲ့သို့ အလင်းစက်ကို ဆွဲယူ၍ kumbha ထဲသို့ တန္တရဆက်သွယ်လမ်းကြောင်းအဖြစ် တပ်ဆင်သည်။ မုဒြာ၊ မန္တရ၊ ဟောမ၊ ရေဖျန်း၊ ထိတွေ့ခြင်းနှင့် ဇပတို့ဖြင့် အင်္ဂါရပ်များ၊ kalā များ၊ Kṣānti၊ Vāgīśvara၊ nāḍī နှင့် prāṇa ကွန်ယက်များ၊ indriya များနှင့် ၎င်းတို့၏ ဒေဝတာများ၊ အလုံးစုံပျံ့နှံ့သော Śiva ကို ပေါင်းစည်းကာ နောက်ဆုံး kumbha ကို အပိုင်း ၃ ပိုင်း ခွဲစီ၍ ဘုရားတည်မြဲစွာ ကိန်းဝပ်စေသည်။
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे द्वारप्रतिष्ठा नाम शततमो ऽध्यायः अथैकाधिकशततमो ऽध्यायः प्रासादप्रतिष्ठा ईअवर उवाच प्रासादस्थापनं वक्ष्ये तच्चैतन्यं स्वयोगतः शुकनाशासमाप्तौ तु पूर्ववेद्याश् च मध्यतः
ဤသို့ဖြင့် အဂ္နိ မဟာပုရာဏ၌ “တံခါးတည်သွင်းခြင်း” ဟူသော အခန်း ၁၀၀ ပြီးဆုံး၏။ ယခု “ဗိမာန်တည်သွင်းခြင်း” ဟူသော အခန်း ၁၀၁ စတင်၏။ ဘုရားရှင်က မိန့်တော်မူသည်—“ဗိမာန်ကို တည်ဆောက်၍ တည်သွင်းရာ နည်းလမ်းနှင့်၊ ငါ၏ ယောဂဓာတ်အားဖြင့် ထိုအရာ၌ သန့်ရှင်းသော အသက်ဝင်မှု (caitanya) မည်သို့ ဖြစ်ပေါ်သနည်းကို ငါရှင်းပြမည်။ အဓိကထားရာနေရာသည် śukanāśā (ရှေ့ထွက်မုခ်/ဝင်ပေါက်) ၏ အဆုံးတွင်၊ အရှေ့ဘက် ဝေဒီကာ၏ အလယ်၌ ဖြစ်ရမည်”။
Verse 2
आधारशक्तितः पद्मे विन्यस्ते प्रणवेन च स्वर्णाद्ये कतमोद्द्भतं पञ्चगव्येन संयुतं
အာဓာရ-ရှက္တိ (Ādhāra-śakti) မှ စ၍ ပဒ္မအာသန (ကြာပန်းခုံ) ကို တည်ထောင်ထားပြီး၊ ပ္ရဏဝ (Praṇava—Oṃ) ဖြင့် တည်သွင်းလျှင်၊ ထို့နောက် ရွှေ စသည့်အပေါ်၌ «ကတမ» (Katama—သတ်မှတ်ထားသော သန့်ရှင်းပစ္စည်း) မှ ထွက်ပေါ်လာသော အခြေခံပစ္စည်းကို ပဉ္စဂဗျ (pañcagavya) နှင့် ပေါင်းစပ်၍ တင်ထားရမည်။
Verse 3
मधुक्षीरयुतं कुम्भं न्यस्तरत्रादिपञ्चकं स्रग्वस्त्रं गन्धलिप्तञ्च गन्धवत्पुष्पभूषितं
ပျားရည်နှင့် နို့ ပါဝင်သော ကုမ္ဘ (kumbha) ရေခွက်ကို တင်ထားရမည်။ ထိုအပေါ်/အတွင်း၌ ရတနာ (ratna) မှ စသော ပစ္စည်းငါးမျိုးကို ထည့်သွင်းထားရမည်။ ထို့ပြင် ပန်းကုံးနှင့် အဝတ်ကို စီစဉ်ထားပြီး၊ ကုမ္ဘကို အနံ့သာဖြင့် လိမ်းကာ အနံ့မွှေးပန်းများဖြင့် အလှဆင်ရမည်။
Verse 4
चूतादिपल्लवानाञ्च कृती कृत्यञ्च विन्यसेत् , झ च विन्यसेत् प्रणवेन तु इति ग मधुक्षीरयुतं न्यस्तरत्नादिपञ्चकं तत इति ग गन्धवत्पुष्पधूपितमिति ग , ङ , छ च वह्निकृत पद्मं विन्यसेदिति ख वह्निकूपं यवं न्यसेदिति ग वह्निकूपेषु च न्यसेदिति ज पूरकेण समादाय सकलीकृतविग्रहः
သရက်ပင်အရွက်နုများနှင့် အခြားအရွက်နုများကို စီစဉ်တင်ထား၍ ဟောမအတွက် လောင်းဇွန်းစသည့် ကိရိယာများ (kṛtī) နှင့် လိုအပ်သော ကိစ္စရပ်/ကရိယာ (kṛtya) ကိုလည်း နေရာချရမည်။ ထို့ပြင် ပရာဏဝ (Oṃ) နှင့်အတူ မျိုးသံ “jha” ကို ထားရမည်။ ထို့နောက် ရတနာတို့မှ စတင်သော တန်ဖိုးရှိပစ္စည်းငါးမျိုး (ratna-ādi-pañcaka) ကို ပျားရည်နှင့် နို့ရည်ဖြင့် ပေါင်းစပ်၍ နေရာချရမည်။ အမွှေးနံ့ရှိစေရန် အမွှေးပန်းနှင့် မီးခိုး (ဓూప) ဖြင့် သန့်စင်ပူဇော်ရမည်။ အဂ္နိအတွက် ဖန်တီးထားသော ကြာပန်းပုံစံကို ချထား၍ မီးတွင်း (vahni-kūpa) များတွင် ယဝ (barley) ကို ထည့်ရမည်။ ထို့သို့ pūraka (အသက်ရှူဝင်) ဖြင့် စုစည်းကာ ရုပ်ပုံ (vigraha) ကို ပြည့်စုံအောင် (sakalīkṛta) ပြုလုပ်သည်။
Verse 5
सर्वात्मभिन्नात्मानं स्वाणुना स्वान्तमारुतः आज्ञया बोधयेच्छम्भौ रेचकेन ततो गुरुः
ထို့နောက် ဂုရုသည် အကျင့်၏ အမိန့်တော်အတိုင်း recaka (အသက်ရှူထုတ်) ဖြင့် Śambhu (Śiva) ကို နိုးကြားစေကာ၊ မိမိ၏ နာဍီသိမ်မွေ့အတွင်းသို့ ဝင်သွားသော လေကို ဦးတည်ညွှန်ကြားရမည်။ ထိုသို့ဖြင့် အလုံးစုံကို ဖြန့်ကျက်သော အတ္တမဟာနှင့် ကွဲပြားသည့် ပုဂ္ဂိုလ်အတ္တသည် သတိဖြင့် ထင်ရှားစွာ သိမြင်လာသည်။
Verse 6
द्वादशान्तात् समादाय स्फुरद्वह्निकणोपमं निक्षिपेत् कुम्भगर्भे च न्यस्ततन्त्रातिवाहिकं
dvādaśānta (အသက်စီးကြောင်း၏ အထက်ဆုံး အဆုံးမှတ်) မှ ဆွဲယူကာ မီးတောက်လက်လက် အမှုန်တစ်စကဲ့သို့ ဖြစ်သောအရာကို kumbha (ပူဇော်အိုး) ၏ အတွင်းပိုင်းသို့ ထည့်သွင်းရမည်။ ထို့နှင့်အတူ nyāsa ဖြင့် တည်ထားပြီးသော တန္တရ “လမ်းကြောင်း/ကွန်ဒွစ်” (tāntrika conduit) ကိုလည်း အတူတကွ နေရာချရမည်။
Verse 7
विग्रहन्तद्गुणानाञ्च बोधकञ्च कलादिकं क्षान्तं वागीश्वरं तत्तु ब्रातं तत्र निवेशयेत्
ထိုနေရာတွင် ရုပ်ပုံ (vigraha) ကို ၎င်း၏ ဂုဏ်သတ္တိများနှင့်အတူ တည်သွင်းရမည်။ ထို့ပြင် ဘောဓက (အလင်းပေးသော သင်ကြားသဘောတရား/အညွှန်း) ကို kalā (အနုပညာများ) နှင့် ဆက်စပ်သော ပညာရပ်များနှင့်အတူ ထည့်သွင်းရမည်။ ထို့နောက် Kṣānti (သည်းခံခြင်း) နှင့် Vāgīśvara (စကား၏ အရှင်) ကိုလည်း ထိုနေရာတွင် တည်ထားရမည်။ ထိုသန့်ရှင်းသော အစုအဝေးကို အဲဒီနေရာတွင်ပင် တည်သွင်းရမည်။
Verse 8
दश नाडीर्दश प्राणानिन्द्रियाणि त्रयोदश तदधिपांश् च संयोज्य प्रणवाद्यैः स्वनामभिः
နာဍီ ၁၀ ခု၊ ပရာဏ ၁၀ မျိုး၊ အင်ဒြိယ ၁၃ မျိုးနှင့် ၎င်းတို့၏ အုပ်စိုးသည့် ဒေဝတားများကို ပေါင်းစည်းချိတ်ဆက်ပြီး၊ ပရာဏဝ (Oṃ) မှ စ၍ မိမိတို့၏ အမည်များဖြင့် ထိုအရာများကို ချိတ်ဆက်ရမည်။
Verse 9
स्वकार्यकारणत्वेन मायाकाशनियामिकाः विद्येशान् प्रेरकान् शम्भुं व्यापिनञ्च सुसम्वरैः
မாயာနှင့် သိမ်မွေ့သော အာကာသကဏ္ဍကို ထိန်းညှိသူများအဖြစ်၊ ကိုယ်ပိုင်အကျိုးရလဒ်တို့၏ အကြောင်းရင်းအခြေခံဖြစ်ခြင်းကြောင့်၊ သူတို့သည် ဝိဒ္ယေဣශ්ဝရများကို လှုံ့ဆော်စေပြီး၊ စကြဝဠာလုံးဝ ပြန့်နှံ့သော သမ္ဘုကိုလည်း စည်းကမ်းတကျ ထိန်းသိမ်းထားသော သံဝရများဖြင့် လှုံ့ဆော်စေသည်။
Verse 10
अङ्गानि च विनिक्षिप्य निरुन्ध्याद्रोधमुद्रा सुवर्णाद्युद्भवं यद्वा पुरुषं पुरुषानुगं
ကိုယ်အင်္ဂါများကို မှန်ကန်စွာ စီစဉ်ထားပြီးနောက်၊ ရောဓမုဒြာ (Rodha-mudrā) ဖြင့် အာရုံ/အသက်ရှူကို ထိန်းချုပ်ရမည်။ ထို့နောက် ရွှေရောင်တောက်ပသော ပုရုෂ (Puruṣa) ကိုဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် ပုရုෂကိုလိုက်နာသော ပုရုෂ (အမြင့်ဆုံးပုရုෂနှင့် ကိုက်ညီသည့် ကိုယ်ပိုင်အတ္တ) ကိုဖြစ်စေ စိတ်ဓာတ်တည်စေ၍ သမ္မတိပြုရမည်။
Verse 11
पञ्चगव्यकषायाद्यैः पूर्ववत् संस्कृतन्ततः शय्यायां कुम्भमारोप्य ध्यात्वा रुद्रमुमापतिं
ထို့နောက် ပဉ္စဂဝျ (pañcagavya)၊ ဆေးရည်ပြုတ် (decoction) စသည်တို့ဖြင့် ယခင်ကဲ့သို့ သန့်စင်ပြုပြင်ပြီး၊ ကုမ္ဘ (kumbha) ကို သယျာ (śayyā) အပေါ် တင်ထားကာ၊ ဥမာ၏ ခင်ပွန်း ရုဒြ (Rudra) ကို စိတ်ဓာတ်တည်၍ သမ္မတိပြုရမည်။
Verse 12
इ ख , छ च प्रयामिका इति ख , छ च व्यापिनञ्च स्वशक्तित इति झ व्यापिनञ्चास्य संस्रवैर् इति ङ अज्ञाने चेति घ , झ च अङ्कादि चेति ङ निर्मञ्छ्य द्रोणमुद्रया इति ग निरुन्ध्याद् द्रवमुद्रया इति झ तस्मिंश् च शिवमन्त्रेण व्यापकत्वेन वियसेत् सन्निधानाय होमञ्च प्रओक्षणं स्पर्शनं जपं
«Prayāmikā» ဟု Kha နှင့် Cha စာမူများတွင် ဖတ်ရသည်။ «Vyāpin» ကို ကိုယ်ပိုင်သတ္တိမှ (Jha စာမူ) ဟုလည်း ဖတ်ရပြီး၊ «၎င်း၏ စီးဆင်းထွက်ပေါ်မှုများဖြင့် ပြန့်နှံ့သော vyāpin» (Ṅa စာမူ) ဟုလည်း ရှိသည်။ «အဝိဇ္ဇာရှိသည့်အခါ» (Gha နှင့် Jha စာမူ) ဟု ဖတ်ရသည်။ «aṅka-ādi (အမှတ်/သင်္ကေတ) မှ စ၍» (Ṅa စာမူ) ဟုလည်း ရှိသည်။ (အိုး/နေရာ) ကို သန့်စင်ပြီးနောက် Droṇa-mudrā ဖြင့် တံဆိပ်ခတ်ရမည် (Ga စာမူ)၊ သို့မဟုတ် Drava-mudrā ဖြင့် ပိတ်ကာ ထိန်းရမည် (Jha စာမူ)။ ထိုနေရာတွင် Śiva-mantra ဖြင့် အလုံးစုံပြန့်နှံ့မှုအဖြစ် ပူဇော်ပွဲကို ချဲ့ထွင်ကာ (Śiva ၏) စန်နိဓာန်အတွက် ဟိုးမ (homa)၊ ပရောက္ရှဏ (prokṣaṇa)၊ စပါရှဏ (sparśana) နှင့် ဇပ (japa) တို့ကိုလည်း ပြုလုပ်ရမည်။
Verse 13
सान्निध्याबोधनं सर्वम्भागत्रयविभागतः विधायैवं प्रकृत्यन्ते कुम्भे तं विनिवेशयेत्
ဤသို့ နတ်တော်၏ စန်နိဓာန်ကို နှိုးဆော်ဖိတ်ခေါ်သည့် ပူဇော်ပွဲတစ်ရပ်လုံးကို ပြုလုပ်ပြီး၊ ကုမ္ဘ (kumbha) ကို အပိုင်းသုံးပိုင်း ခွဲ၍ စီစဉ်ထားလျက်၊ လုပ်ငန်းစဉ်အဆုံးတွင် ထို (နတ်တော်၏) တည်ရှိမှုကို ရိုးရာအိုးအတွင်း ထည့်သွင်းတည်စေသင့်သည်။
Frequently Asked Questions
It details the temple consecration workflow: spatial placement near the śukanāśā, lotus-seat installation from Ādhāra-śakti with praṇava, kumbha preparation using pañcagavya plus honey–milk and ratna-ādi-pañcaka, and the completion of presence via nyāsa, prāṇāyāma, mudrā, Śiva-mantra vyāpti, and homa/prokṣaṇa/sparśana/japa.
The rite is structured as an outer Vāstu installation synchronized with inner yogic operations: prāṇāyāma (pūraka/recaka), dvādaśānta visualization, and nyāsa transform the kumbha and site into a stabilized seat of Śiva’s all-pervading presence, aligning technical correctness with sādhanā.
The chapter highlights pañcagavya purification, a kumbha filled with honey and milk, a fivefold deposit beginning with precious items (ratna-ādi-pañcaka), plus cloth, garland, fragrance, flowers, and incense as the sensory and symbolic completion of the vessel.
The passage records recension variants for terms such as “prayāmikā,” different readings for “vyāpin” phrases, and alternative mudrā readings (Droṇa-mudrā vs Drava-mudrā), indicating a living ritual manuscript tradition.