Adhyaya 150
Dharma-shastraAdhyaya 15031 Verses

Adhyaya 150

Chapter 150 — Manvantarāṇi (The Manvantaras) and the Purāṇic Map of Vedic Transmission

အဂ္နိဘုရားသည် ဓမ္မကိုအခြေခံသော ကမ္ဘာဗေဒကို စနစ်တကျစတင်၍ မနွန္တရများ—မနုတို့အုပ်ချုပ်သည့် အဆက်ဆက်သော ကာလကြီးများ—ကို ရေတွက်ဖော်ပြသည်။ မနွန္တရတစ်ခုစီကို မနု၊ အိန္ဒြ၊ ဒေဝအုပ်စုများ၊ သပ္တရ္ရှိများနှင့် မြေပြင်အမိန့်အာဏာကို ထိန်းသိမ်းသော မျိုးဆက်များဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်။ စွာယမ္ဘုဝ မနုစသည့် အစောပိုင်းကာလများမှ စ၍ ယခုကာလ၏ သြရဒ္ဓဒေဝ/ဝိုင်ဝသ္ဝတ မနုနှင့် လက်ရှိ သပ္တရ္ရှိများကို ဖော်ပြပြီး နောင်လာမည့် သာဝရ္ဏိ မနုတို့အပါအဝင် အနာဂတ် မနုများထိ ချဲ့ထွင်ကာ ဘြဟ္မာ၏ တစ်နေ့တွင် မနွန္တရ ၁၄ ခု ရှိကြောင်း အလေးပေးသည်။ ထို့နောက် ကမ္ဘာအုပ်ချုပ်ရေးကို ဓမ္မဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းပုံအဖြစ် တည်ဆောက်ပြီးနောက် ဉာဏ်ပညာအုပ်ချုပ်ရေးသို့ လှည့်ကာ ဒွာပရယုဂအဆုံးတွင် ဟရိသည် မူလ ဝေဒကို ခွဲဝေ၍ ဝေဒလေးပါးအလိုက် ယဇ္ဉပူဇော်ရေး တာဝန်များကို သတ်မှတ်ကာ ဗျာသ၏ တပည့်များ—ပိုင်လ၊ ဝိုင်ရှမ္ပါယန၊ ဇိုင်မိနိ၊ စုမန္တု—နှင့် နောက်ဆက်တွဲ သာခါ/မျိုးရိုးများမှတဆင့် ထုတ်လွှင့်လာပုံကို ခြေရာခံဖော်ပြသည်။ ထို့ကြောင့် ကမ္ဘာကာလစက်ဝန်းနှင့် ဝေဒစာပေမျိုးရိုးတို့သည် ယဇ္ဉ၊ ဉာဏ်ပညာနှင့် ဓမ္မကို ထိန်းသိမ်းရန် စနစ်တကျ အစဉ်အလာတစ်ခုတည်းအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိသည်။

Shlokas

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे युद्धजयार्णवे अयुतलक्षकोटिहोमो नामोनपञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः अथ पञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः मन्वन्तराणि अग्निर् उवाच मन्वन्तराणि वक्ष्यामि आद्याः स्वायम्भुवो मनुः अग्नीध्राद्यास्तस्य सुता यमो नाम तदा सुराः

ဤသို့ဖြင့် အဂ္နိ မဟာပုရာဏ၌ ‘စစ်ပွဲအောင်မြင်ခြင်း၏ သမုဒ္ဒရာ’ ဟုခေါ်သော အခန်းကဏ္ဍအတွင်း ‘တစ်သောင်း၊ တစ်သိန်းနှင့် တစ်ကုဋေ (ပူဇော်မှု) ဟောမ’ ဟူသော ခေါင်းစဉ်ဖြင့် အခန်း ၁၄၉ ပြီးဆုံး၏။ ယခု အခန်း ၁၅၀ ‘မနွန္တရများ’ စတင်သည်။ အဂ္နိက မိန့်တော်မူသည်— «မနွန္တရများကို ငါဖော်ပြမည်။ ပထမမှာ စွာယမ္ဘုဝ မနု ဖြစ်သည်။ သူ၏ သားများမှာ အဂ္နီဓြ (Agnīdhra) စသည်တို့ ဖြစ်၍ ထိုကာလ၌ အုပ်စိုးကြသည်။ ထိုအချိန် နတ်တို့အနက် ထင်ရှားသော အမည်မှာ ယမ ဖြစ်သည်»။

Verse 2

और्वाद्याश् च सप्तर्षय इन्द्रश् चैव शतक्रतुः पारावताः सतुषिता देवाः स्वारोचिषे ऽन्तरे

Svārociṣa မနွန္တရ၌ ရှင်ရသီ ခုနစ်ပါးကို Aurva က ဦးဆောင်၍၊ အင်ဒြာမှာ Śatakratu ဖြစ်သည်။ ဒေဝတားအုပ်စုများမှာ Pārāvata နှင့် Satuṣita ဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 3

विपश्चित्तत्र देवेन्द्र ऊर्जस्तम्भादयो द्विजाः चैत्रकिम्पुरुषाः पुत्रास्तृतीयश्चोत्तोतमो मनुः

ထိုမနွန္တရ၌ Vipaścit နှင့် Devendra ရှိကြပြီး၊ Ūrjastambha မှစသော ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) ရသီများလည်း ရှိသည်။ သားများမှာ Caitra နှင့် Kimpuruṣa ဖြစ်၍၊ တတိယ မနုမှာ Ottotama ဖြစ်သည်။

Verse 4

सुशान्तिरिन्द्रो देवाश् च सुधामाद्या वशिष्ठजाः सप्तर्षयो ऽजाद्याः पुत्राश् चतुर्थस्तामसी मनुः

Suśānti သည် အင်ဒြာ ဖြစ်၍၊ ဒေဝတားများမှာ Sudhāmā မှစသော အုပ်စုများ ဖြစ်သည်။ ရသီ ခုနစ်ပါးမှာ Vasiṣṭha ၏ သားများ ဖြစ်ကြပြီး၊ မနု၏ သားများမှာ Aja မှစသောသူများ ဖြစ်သည်။ စတုတ္ထ မနုမှာ Tāmasa ဖြစ်သည်။

Verse 5

स्वरूपाद्याः सुरगणाः शिखिरिन्द्रः सुरेश्वरः ज्योतिर्धामादयो विप्रा नव ख्यातिमुखाः सुताः

Svarūpa မှစသော သုရဂဏ (suragaṇa) ဒေဝတားအုပ်စုများကို ဤသို့ အမည်ပေးထားသည်။ ထိုအုပ်စုတွင် Śikhirindra နှင့် Sureśvara တို့လည်း ပါဝင်သည်။ Jyotirdhāman မှစသော ဗြာဟ္မဏ ရသီများသည် Khyāti ကို ဦးဆောင်သော သား ကိုးယောက် ဖြစ်သည်။

Verse 6

रैवते वितथश्चेन्द्रो अमिताभास् तथा सुराः हिरण्यरोमाद्या मुनयो बलबन्धादयः सुताः

Raivata မနွန္တရ၌ Vitatha သည် မူလဘိုးဘွား (progenitor) ဖြစ်၍၊ အင်ဒြာသည် ဒေဝတားတို့၏ အရှင် ဖြစ်သည်။ ဒေဝတားများကို Amitābhā ဟု ခေါ်ကြသည်။ မုနိများကို Hiraṇyaroman က ဦးဆောင်ပြီး၊ သားများမှာ Balabandha မှစသောသူများ ဖြစ်သည်။

Verse 7

मनोजवश्चाक्षुषे ऽथ इन्द्रः स्वात्यादयः सुराः सुमेधाद्या महर्षयः पुरुप्रभृतयः सुताः

Cākṣuṣa မနွန္တရ၌ Manojava သည် အိန္ဒြာ ဖြစ်၏။ Svāti နှင့် အခြားသူတို့သည် ဒေဝတားများ ဖြစ်ကြပြီး၊ Sumedhā နှင့် အခြားသူတို့သည် မဟာရ္ṣi များ ဖြစ်၏။ Puru နှင့် အခြားသူတို့သည် သားစဉ်မြေးဆက် ဖြစ်ကြ၏။

Verse 8

विवस्वतः सुतो विप्रः श्राद्धदेवो मनुस्ततः आदित्यवसुरुद्राद्या देवा इन्द्रः पुरन्दरः

ဗြာဟ္မဏာရေ၊ Vivasvat ၏ သားသည် Śrāddhadeva မနု ဖြစ်၏။ ထိုသူမှ Āditya၊ Vasu၊ Rudra စသော ဒေဝတားများ ပေါ်ထွန်းလာပြီး၊ အိန္ဒြာမှာ မြို့ဖျက်သူ Purandara ဖြစ်၏။

Verse 9

वशिष्ठः काश्यपो ऽथात्रिर्जमदग्निः सगोतमः विश्वामित्रभरद्वाजौ मुनयः सप्त साम्प्रतं

Vasiṣṭha၊ Kāśyapa၊ ထို့နောက် Atri၊ Jamadagni နှင့် Gotama၊ ထို့ပြင် Viśvāmitra နှင့် Bharadvāja—ဤသူတို့သည် ယခုကာလ၏ စပ်တရ္ṣi (ရိရှီ ခုနှစ်ပါး) ဖြစ်ကြ၏။

Verse 10

इक्ष्वाकुप्रमुखाः पुत्रा अंशेन हरिराभवत् स्वायम्भुवे मानसो ऽभूदजितस्तदनन्तरे

Ikṣvāku မှ စ၍ သားများသည် ဟရီ (Hari) ၏ အင်အားတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြင့် ပေါ်ထွန်းသော အရုပ်အလင်းများ ဖြစ်လာကြ၏။ Svāyambhuva မနွန္တရ၌ Mānasa အဝတား ပေါ်ထွန်းပြီး၊ ထို့နောက် Ajita အဝတား ပေါ်လာ၏။

Verse 11

सत्यो हरिर्देवदरो वैकुण्ठो वामनः क्रमात् छायाजः सूर्यपुत्रस्तु भविता चाष्टमो मनुः

အစဉ်လိုက်အားဖြင့် (သူသည်) Satya၊ Hari၊ Devadāra၊ Vaikuṇṭha နှင့် Vāmana ဟု ခေါ်၏။ ထို့ပြင် Chāyāja သည် နေရောင်၏ သားဖြစ်ပြီး၊ မနု အဋ္ဌမမြောက် ဖြစ်လာမည်။

Verse 12

पूर्वस्य च सवर्णो ऽसौ सावर्णिर्भविताष्टमः सुतपाद्या देवगणा दीप्तिमद्द्रौणिकादयः

ထိုသူသည် အရင်မနု၏ မျိုးရိုးတူဖြစ်မည်။ ထို စာဝර්ဏိ သည် အဋ္ဌမ မနု ဖြစ်လာမည်။ ဒေဝတော်အဖွဲ့များမှာ စုတပါ နှင့် အခြားသူများ၊ ဒီပ္တိမတ် နှင့် ဒြောဏိက တို့မှ စတင်၍ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 13

मुनयो बलिरिन्द्रश् च विरजप्रमुखाः सुताः नवमो दक्षसावर्णिः पाराद्याश् च तदा सुराः

မုနိများ၊ ဘလိ နှင့် အိန္ဒြာ၊ ထို့ပြင် ဝိရဇ ကို ဦးဆောင်သော သားများ—ထိုကာလ၌ ကိုးမြောက် မနုမှာ ဒက္ခ-စာဝර්ဏိ ဖြစ်သည်။ ထိုအခါ ဒေဝတော်များမှာ ပါရာ မှ စတင်သော အဖွဲ့ဖြစ်ကြသည်။

Verse 14

इन्द्रश् चैवाद्भुतस्तेषां सवनाद्या द्विजोत्तमाः धृतकेत्वादयः पुत्रा ब्रह्मसावर्णिरित्यतः

ထိုသူတို့အနက် အိန္ဒြာမှာ အဒ္ဘုတ ဖြစ်သည်။ ဒွိဇအထက်မြတ် ရှင်မုနိများမှာ စဝန မှ စတင်ကြပြီး၊ သားများမှာ ဓြတကေတု မှ စတင်ကြသည်။ ဤနေရာမှစ၍ ဘြဟ္မ-စာဝර්ဏိ အကြောင်းသို့ ဆက်လက်ဖော်ပြသည်။

Verse 15

सुखादयो देवगणास्तेषां शान्तिः शतक्रतुः हिरण्यरोमाद्या ऋषय इति ञ तथा सुरा इति छ हविष्याद्याश् च मुनयः सुक्षेत्राद्याश् च तत्सुताः

ဒေဝအဖွဲ့များကို «သုခ» စသည်ဖြင့် ခေါ်ကြသည်။ ထိုအဖွဲ့တွင် «ရှာန္တိ» နှင့် «သတကရတု» (အိန္ဒြာ) ကို ဖော်ပြထားသည်။ ရှိများမှာ ဟိရဏ္ယရောမန် စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ «သုရာ» ဟုခေါ်သော အဖွဲ့ (စသည်) လည်း ရှိသည်။ ထို့ပြင် မုနိများမှာ ဟဝိෂျယ စသည်တို့ ဖြစ်ပြီး၊ သူတို့၏ သားများမှာ သုက္ခေတ္ရ စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 16

धर्मसावर्णिकश्चाथ विहङ्गाद्यास्तदा सुराः गणेशश्चेन्द्रो नश् चराद्या मुनयः पुत्रकामयोः

ထို့နောက် (ထို မနွန္တရ၌) မနုမှာ ဓမ္မ-စာဝර්ဏိက ဖြစ်သည်။ ဒေဝတော်များမှာ ဝိဟင်္ဂ ကို ဦးဆောင်ကြသည်။ ဂဏေရှ ကိုလည်း ဖော်ပြထားပြီး၊ အိန္ဒြာမှာ နရှ (Naś/Naraśa) ဖြစ်သည်။ မုနိများမှာ ကရာ စသည် (Carādyā) ဖြစ်၍ သားလိုသူတို့အတွက် ပြုလုပ်သော ကర్మကာဏ္ဍနှင့် ဆက်စပ်ကြသည်။

Verse 17

सर्वत्रगाद्या रुद्राख्यः सावर्णिभविता मनुः ऋतधामा सुरेन्द्रश् च हरिताद्याश् च देवताः

နေရာအနှံ့သွားလာသော Sarvatragā မှစ၍ ဒေဝတားတို့ကို ဖော်ပြသည်။ Rudrākhya သည် အိန္ဒြာ ဖြစ်၏။ Sāvarṇi သည် မနု ဖြစ်လာမည်။ Ṛtadhāman သည်လည်း ဒေဝတို့၏ အရှင်ဟု ခေါ်ကြသည်။ Harita မှစသော ဒေဝအုပ်စုကို ကြေညာထားသည်။

Verse 18

तपस्याद्याः सप्तर्षयः सुता वैदेववन्मुखाः मनुस्त्रयोदशो रौच्यः सूत्रामाणादयः सुराः

ရောချျ (၁၃) မနွန္တရ၌ တပသျာ မှစသော ခုနစ်ဋ္ဌာနရသီများရှိသည်။ သားတို့၏ အဓိကမှာ ဝိုင်ဒေဝဝတ် ဖြစ်ပြီး၊ ဒေဝတို့၏ အဓိကမှာ စူထရာမာဏ ဖြစ်သည်။

Verse 19

इन्द्रो दिवस्पतिस्तेषां दानवादिविमर्दनः निर्मोहाद्याः सप्तर्षयश्चित्रसेनादयः सुताः

သူတို့အနက် အိန္ဒြာသည် ကောင်းကင်၏ အရှင်၊ ဒာနဝတို့နှင့် အလားတူတို့ကို ချေမှုန်းသူ ဖြစ်၍ အထက်မြတ်ဆုံးဖြစ်သည်။ နိရမောဟာ စသည့် ခုနစ်ဋ္ဌာနရသီများနှင့်၊ စိတ္တရစေနာ စသည့်သူတို့၏ သားများလည်း ရှိသည်။

Verse 20

मनुश् चतुर्दशो भौत्यः शुचिरिन्द्रो भविष्यति चाक्षुषाद्याः सुरगणा अग्निबाह्णादयो द्विजाः

၁၄ မနုသည် ဘောတျယ ဖြစ်မည်။ သုချိ သည် အိန္ဒြာ ဖြစ်လာမည်။ ဒေဝအုပ်စုများသည် ချာကၡုသ မှစ၍ ဖြစ်ကြမည်။ နှစ်ကြိမ်မွေးဖွားသူ ဗြာဟ္မဏရသီများသည် အဂ္နိဗာဟု မှစ၍ ဖြစ်ကြမည်။

Verse 21

चतुर्दशस्य भौत्यस्य पुत्रा ऊरुमुखा मनोः प्रयर्तयन्ति देवांश् च भुवि सप्तर्षयो दिवः

၁၄ မနွန္တရ၌ ဘောတျယ (ဘူတိ) မနု၏ သားများဖြစ်သော ဥရုမုခာ စသည့်သူတို့သည် မြေပြင်ပေါ်၌ ဒေဝတို့၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကို တည်ထောင်၍ လှုပ်ရှားစေကြသည်။ မြေတွင် ခုနစ်ဋ္ဌာနရသီများရှိပြီး ကောင်းကင်တွင် ဒေဝတို့ရှိသည်။

Verse 22

देवा यज्ञभुजस्ते तु भूः पुत्रैः परिपाल्यते ब्रह्मणो दिवसे ब्रह्मन्मनवस्तु चतुर्दश

နတ်တို့သည် ယဇ္ဈပူဇာ၏ အကျိုးကို ခံစားသူများ ဖြစ်ကြပြီး၊ မြေကြီးကိုလည်း သူတို့၏ သားမြေးများက ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သည်။ အို ဗြာဟ္မဏ၊ ဗြဟ္မာ၏ တစ်နေ့တည်းတွင် မနု ၁၄ ပါး အမှန်တကယ် ရှိသည်။

Verse 23

मन्वाद्याश् च हरिर्वेदं द्वापरान्ते विभेद सः आद्यो वेदश् चतुष्पादः शतसाहस्रसम्मितः

မနုနှင့် အခြား ပထမဦးဆုံး ရှင်ရသီတို့မှ စ၍ ဟရီ (ဗိဿဏု) သည် ဒွာပရယုဂ အဆုံးတွင် ဝေဒကို ခွဲခြားစီစဉ်하였다။ မူလဝေဒသည် လေးပိုင်း (လေးပဒ) ဖြစ်၍ အပိုဒ်တစ်သိန်းအရွယ် ရှိ하였다။

Verse 24

एकश्चासीद् यजुर्वेदस्तं चतुर्धा व्यकल्पयत् आध्वर्यवं यजुर्भिस्तु ऋग्भिर्होत्रं तथा मुनिः

ယဇုర్వေဒသည် မူလက တစ်ခုတည်းဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် မုနိသည် ၎င်းကို လေးပိုင်းခွဲစီစဉ်၍ ယဇုမန်တရားများဖြင့် အဓ္ဝရျု၏ တာဝန်ကို၊ ထို့အတူ ဠဂ္ဂဝေဒကဗျာများဖြင့် ဟောတೃ၏ တာဝန်ကို သတ်မှတ်하였다။

Verse 25

औद्गात्रं सामभिओश् चक्रे ब्रह्मत्वञ्चाप्यथर्वभिः प्रथमं व्यासशिष्यस्तु पैलो ह्य् ऋग्वेदपारगः

သူသည် ဥဒ္ဂာတೃ၏ ယဇ္ဈတာဝန်ကို စာမဝေဒ ပညာရှင်များထံ အပ်နှံ၍၊ ဗြဟ္မန် (Brahman-priest) ၏ တာဝန်ကို အထರ್ವဝေဒ ပညာရှင်များထံ အပ်နှံ하였다။ ဗျာသ၏ တပည့်များအနက် ပထမဦးဆုံးမှာ ပိုင်လ ဖြစ်ပြီး၊ သူသည် ရိဂ္ဝေဒကို ကျွမ်းကျင်သိမြင်သူ ဖြစ်하였다။

Verse 26

इन्द्रः प्रमतये प्रादाद्वास्कलाय च संहितां बौध्यादिभ्यो ददौ सोपि चतुर्धा निजसंहितां

အိန္ဒြာသည် စံဟိတာ (Saṁhitā) ကို ပရမတယ ထံသို့လည်းကောင်း၊ ဝာစ္ကလ ထံသို့လည်းကောင်း ပေးအပ်하였다။ ထို့နောက် ဝာစ္ကလသည် မိမိ၏ စံဟိတာကို လေးပိုင်းခွဲ၍ ဘောဓျာနှင့် အခြားသူများထံသို့ ဆက်လက်ပို့ဆောင်하였다။

Verse 27

यजुर्वेदतरोः शाखाः सप्तविंशन्महामतिः वैशम्पायननामासौ व्यासशिष्यश् चकार वै

ဗျာသ၏ တပည့် မဟာစိတ်ဓာတ်ရှိသော ဝိုင်ရှမ္ပာယနသည် ယဇုရဝေဒ၏ သစ်ပင်မှ သာခာ ၂၇ ခုကို အမှန်တကယ် တည်ထောင်ခဲ့သည်။

Verse 28

काण्वा वाजसनेयाद्या याज्ञवल्क्यादिभिः स्मृताः सामवेदतरोः शाखा व्यासशिष्यः सजैमिनिः

ကာဏ္ဝာနှင့် ဝာဇသနေယီ စသည့် သင်္ခါများကို ယာဇ္ဉဝလ္က്യနှင့် အခြားသူများက သင်ကြားခဲ့ကြောင်း အမှတ်ရကြသည်။ စာမဝေဒ၏ သစ်ပင်၌မူ ဗျာသ၏ တပည့် ဇိုင်မိနိသည် ထိုသာခာကို ကိုယ်စားပြုသည်။

Verse 29

सुमन्तुश् च सुकर्मा च एकैकां संहितां ततः गृह्णते च सुकर्माख्यः सहस्रं संहितां गुरुः

ထို့နောက် စုမန္တုနှင့် စုကර්မာတို့သည် တစ်ဦးစီ သံဟိတာ တစ်ပုဒ်စီကို လက်ခံရရှိကြသည်။ ထို့ပြင် စုကර්မာဟု ခေါ်သူသည် မိမိဆရာထံမှ သံဟိတာ တစ်ထောင်ကို ရရှိခဲ့သည်။

Verse 30

सुमन्तुश्चाथर्वतरुं व्यासशिष्यो विभेद तं शिष्यानध्यापयामास पैप्यलादान् सहस्रशः

ဗျာသ၏ တပည့် စုမန္တုသည် အထർဝဝေဒ၏ အစဉ်အလာကို သာခာများအဖြစ် ခွဲခြားခဲ့ပြီး၊ ပိုင်ပျလ စသည့် တပည့်များအား ထောင်ပေါင်းများစွာသော ရွတ်ဆိုသူ/လိုင်းနိဂုံးများအဖြစ် သင်ကြားစေ하였다။

Verse 31

पुराणसंहितां चक्रे सुतो व्यासप्रसादतः

ဗျာသ၏ ကရုဏာတော်ကြောင့် စူတသည် ပုရာဏများ၏ စုစည်းသံဟိတာကို ပြုစုရေးသား하였다။

Frequently Asked Questions

The chapter provides a structured taxonomy for each manvantara (Manu–Indra–deva-groups–Saptarṣis–progeny) and then gives a technical account of Veda-vibhāga: the fourfold priestly allocation (Hotṛ/Ṛg, Adhvaryu/Yajus, Udgātṛ/Sāman, Brahman/Atharvan) and the paramparā of śākhā formation through Vyāsa’s disciples.

By presenting cosmic administration and Vedic transmission as dharmic order, it frames yajña, lineage, and correct function as spiritual disciplines: knowing the cycles (kāla), authorities (Manu/ṛṣi), and textual sources (Veda-śākhās) supports right practice (ācāra) and aligns worldly duty with liberation-oriented Dharma.