Adhyaya 329
Chandaḥ-sāra (छन्दःसारः) — Essence of Metres (Prosody), Chapter 329
အဂ္နိဘုရားသည် «Chandaḥ-sāra» ကို ဆက်လက်သင်ကြား၍ pāda (ခြေ/မီတာယူနစ်) ကို chandas ၏ အခြေခံအုတ်မြစ်ဟု သတ်မှတ်ကာ āpada-pūraṇa (မီတာပြည့်စုံခြင်း) ကို သာသနာရေးဆိုင်ရာ အမျိုးအစားခွဲခြားမှုဖြင့် ထိန်းညှိထားကြောင်း ဖော်ပြသည်။ မီတာအမျိုးအစားအလိုက် စာလုံးပေါင်းထည့်သွင်းမှုကို ဒေဝတားနှင့် ချိတ်ဆက်ပြီး Gāyatrī—Vasus၊ Jagatī—Ādityas၊ Virāj—အရပ်ဒిశများ ဟု သတ်မှတ်သည်။ ထို့နောက် တစ်ခြေမှ လေးခြေမီတာများ၊ သုံးခြေ အထူးကိစ္စများနှင့် စာလုံးရေပြောင်းလဲနိုင်မှု (၇ စာလုံး pāda အပါအဝင်) ကို ရှင်းလင်းသည်။ Nīvṛt၊ Nāgī၊ Vārāhī; Uṣṇik၊ Paroṣṇik၊ Anuṣṭubh; Mahāvṛhatī; Paṅkti-အမျိုးအစား Bhaṇḍila စသည့် မီတာနာမည်များနှင့် အခွဲများကို စုစည်းတင်ပြပြီး vṛhatī ကို ရှေ့/အလယ်/အပေါ် အနေအထားဖြင့် စီမံရေးသားနည်း၊ အရပ်အလိုက် ‘navakā’ ထည့်သွင်းနည်းတို့ကို ထည့်သွင်းဖော်ပြသည်။ စာလုံးရေတွက်ခြင်းထက်ပို၍ မီတာကို ဒေဝတား၊ ဂီတသံ (ṣaḍja စတင်)၊ အသံအရောင် (varṇa) နှင့် gotra အမည်များတိုင်အောင် ကမ္ဘာဗေဒနှင့် ချိတ်ဆက်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် စာလုံးလျော့/ပို (avarāṭ/adhika) ကို ခွဲခြားစိစစ်ရန် စည်းကမ်းများနှင့် pāda နှင့် devatā အစဉ်အတိုင်း ဖတ်၍ မသေချာမှုကို ဖြေရှင်းနည်းကို ပေးကာ chandas ကို ဓမ္မနှင့် ကိုက်ညီသည့် စည်းကမ်းတကျ သိပ္ပံအဖြစ် တည်ဆောက်သည်။
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
It emphasizes metre-identification and correction: the pāda as the core unit, rules for completing deficient pādas (āpada-pūraṇa), and diagnostic categories for deficiency/excess (avarāṭ/adhika), alongside structured classifications of major metres (Gāyatrī, Uṣṇik, Anuṣṭubh, Triṣṭubh, Jagatī, Vṛhatī).
By sacralizing measurement: metres are linked to deities, directions, notes, and qualities, so correct prosody becomes a disciplined alignment with ṛta/dharma—training attention, speech, and ritual-literary precision as supports for devotion and inner order.