Adhyaya 3
Avatara-lilaAdhyaya 322 Verses

Adhyaya 3

Kūrma-avatāra-varṇana (The Description of the Tortoise Incarnation) — Samudra Manthana and the Reordering of Cosmic Prosperity

အဂ္နိသည် မత్సျာအဝတား ပြီးနောက် ချက်ချင်း ကူර්မအဝတား ဇာတ်ကို ဆက်ဖွင့်သည်။ ဒုရဝါသ၏ ကျိန်စာကြောင့် အားနည်းကာ သရီ (တောက်ပမှု/ကံကောင်းခြင်း) ကို ဆုံးရှုံးသည့် ဒေဝတို့သည် က్షီရာဗ္ဓိ (နို့ပင်လယ်) တွင် နေထိုင်သော ဗိෂ္ဏုထံ ခိုလှုံကြသည်။ ဗိෂ္ဏုက အမృత ရယူခြင်းနှင့် သရီ ပြန်လည်ရရှိရေးအတွက် အဆုရတို့နှင့် သဘောတူညီမှု (sandhi) ပြု၍ ပင်လယ်ကို မွှေခတ်ရန် ညွှန်ကြားသော်လည်း အမရత్వသည် ဒေဝတို့အတွက်သာ ဖြစ်မည်ဟု ရှင်းလင်းသည်။ မန္ဒရတောင်ကို မွှေတံ၊ ဝါဆုကိကို ကြိုးအဖြစ် အသုံးပြုရာ တောင်နစ်သွားသဖြင့် ဗိෂ္ဏုသည် ကူර්မပုံစံဖြင့် ထမ်းတင်ကာ လုပ်ငန်းကို အောင်မြင်စေသည်။ မွှေခတ်ရာမှ ဟာလာဟာလာ အဆိပ်၊ ဝါရုဏီ၊ ပါရီဇာတ၊ ကောစ্তুဘ၊ သတ္တဝါ/ဒေဝများနှင့် လက္ခ္မီ ထွက်ပေါ်၍ မင်္ဂလာအမိန့် ပြန်တည်သည်။ ဓနွန္တရီက အမృతကို ယူဆောင်ထွက်လာပြီး ဗိෂ္ဏုသည် မိုဟိနီဖြစ်ကာ ဒေဝတို့ထံ ခွဲဝေသည်။ ရာဟု၏ ခေါင်းဖြတ်ဇာတ်နှင့် ဂြဟဏာအချိန် ဒါန၏ ကုသိုလ်ကိုလည်း ချိတ်ဆက်ဖော်ပြသည်။ နိဂုံးတွင် ဝိုင်ရှ္ဏဝ–ရှိုင်ဝ သဘောတရားသို့ လှည့်ကာ ဗိෂ္ဏု၏ မာယာက ရုဒြကို မောဟစေသော်လည်း ထိုမာယာကို အနိုင်ယူနိုင်သူမှာ ရှိဝသာ ဖြစ်ကြောင်း ဗိෂ္ဏုက ကြေညာပြီး ဒေဝတို့ အောင်ပွဲနှင့် ဖလश्रုတိ (ဖတ်ရွတ်သူ၏ ကောင်းကင်ဆု) ဖြင့် အဆုံးသတ်သည်။

Shlokas

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये मत्स्यावतारो नाम द्वितीयो ऽध्यायः अथ तृतीयो ऽध्यायः कूर्मावतारवर्णनं अग्निर् उवाच वक्ष्ये कूर्मावतारञ्च श्रुत्वा पापप्रणाशनम् पुरा देवासुरे युद्धे दैत्यैर् देवाः पराजिताः

ဤသို့ အဂ္နိပုရာဏ (မဟာပုရာဏ အဓိက) တွင် “မత్సျာ (ငါး) အဝတာရ” ဟူသော ဒုတိယအခန်း ပြီးဆုံး၏။ ယခု တတိယအခန်း “ကူර්မ (လိပ်) အဝတာရ ဖော်ပြချက်” စတင်၏။ အဂ္နိ မိန့်ကြားသည်– “ကူර්မအဝတာရကို ငါပြောကြားမည်။ ထိုကို နားထောင်ခြင်းဖြင့် အပြစ်ပျက်စီး၏။ ရှေးက ဒေဝနှင့် အဆုရ စစ်ပွဲတွင် ဒေဝတို့သည် ဒိုင်တျများကြောင့် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်”။

Verse 2

दुर्वाससश् च शापेन निश्रीकाश्चाभवंस्तदा स्तुत्वा क्षीराब्धिगं विष्णुम् ऊचुः पालय चासुरात्

ထို့နောက် ဒုರ್ವာသသ၏ ကျိန်စာကြောင့် သူတို့သည် “ශ්ရီ” (စည်းစိမ်နှင့် တောက်ပမှု) ကင်းမဲ့သွားကြသည်။ နို့သမုဒ္ဒရာ၌ တည်နေသော ဗိෂ္ဏုကို ချီးမွမ်းပြီးနောက် “အဆုရတို့မှလည်း ကျွန်ုပ်တို့ကို ကာကွယ်ပါ” ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 3

ब्रह्मादिकान् हरिः प्राह सन्धिं कुर्वन्तु चासुरैः क्षीराब्धिमथनार्थं हि अमृतार्थं श्रिये ऽसुराः

ဟရိသည် ဗြဟ္မာနှင့် အခြားဒေဝတို့အား မိန့်သည်– “နို့သမုဒ္ဒရာကို မွှေဖို့အတွက် အဆုရတို့နှင့် အပစ်ရပ်သဘောတူညီမှု ပြုကြလော့။ အမృతကို လိုလားသော အဆုရတို့သည်လည်း Śrī (လက္ခ္မီ) ကို ရရှိစေမည်” ဟု။

Verse 4

अरयो ऽपि हि सन्धेयाः सति कार्यार्थगौरवे युष्मानमृतभाजो हि कारयामि न दानवान्

လုပ်ငန်းရည်ရွယ်ချက်၏ အလေးအနက်နှင့် လိုအပ်ချက်ကြောင့် ဖြစ်လျှင် ရန်သူတောင်မှ မဟာမိတ်ဖြင့် ပြန်လည်ညှိနှိုင်းသင့်သည်။ အကြောင်းမူကား ငါသည် သင်တို့ကို အမတဖြစ်ခြင်း၏ အစိတ်အပိုင်းခံစားသူများ ဖြစ်စေမည်၊ ဒါနဝများကို မမြှောက်တင်ပါ။

Verse 5

तकपाठः संश्रुतं पापनाशनमिति ख, ग, घ चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः सुरा क्षीराब्धिगमिति ग, घ, चिह्नितपुस्त्कद्वयपाठः सन्धिं कुरुत चासुररिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः भाजो हि करिष्यामि इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः मन्थानं मन्दरं कृत्वा नेत्रं कृत्वा तु वासुकिम् क्षीराब्धिं मत्सहायेन निर्मथध्वमतन्द्रिताः

(စာမူအချို့တွင် စာသားကွဲပြားမှုများကို မှတ်သားထားသည်။) ထို့နောက် အမိန့်တော်ဟူသည်– “မန္ဒရတောင်ကို မွှေတံအဖြစ် ပြု၍၊ ဝါစုကိကို မွှေကြိုးအဖြစ် သုံးလျက်၊ ငါ၏ အကူအညီဖြင့် နို့သမုဒ္ဒရာကို မပျင်းမရိ၊ မရပ်မနား မွှေကြလော့”။

Verse 6

विष्णूक्तां संविदं कृत्वा दैत्यैः क्षीराब्धिमागताः ततो मथितुमारब्धाः यतः पुच्छन्ततः सुराः

ဗိဿဏု၏ မိန့်ကြားချက်အတိုင်း ဒೈတျများနှင့် သဘောတူညီချက်ကို ပြီးစီးစေပြီးနောက်၊ သူတို့သည် နို့ပင်လယ်သို့ ရောက်လာကြသည်။ ထို့နောက် နဂါးကြိုး၏ အမြီးဖက်ကို ဒေဝတားတို့က ကိုင်ကာ ပင်လယ်ကို မွှေဖျော်ရန် စတင်ကြသည်။

Verse 7

फणिनिःश्वाससन्तप्ता हरिणाप्यायिताः सुराः मथ्यमाने ऽर्णवे सो ऽद्रिर् अनाधारो ह्य् अपो ऽविशत्

နဂါး (ဝါဆုကီ) ၏ ဟစ်သံပါသော အသက်ရှူအပူကြောင့် ဒေဝတားတို့ ပူလောင်ခဲ့သော်လည်း ဟရီ (ဗိဿဏု) က ပြန်လည်အားဖြည့်ကာ ခွန်အားပေး하였다။ ပင်လယ်ကို မွှေဖျော်နေစဉ် ထိုတောင်သည် အထောက်အထားမရှိသဖြင့် ရေထဲသို့ နစ်ဝင်သွား하였다။

Verse 8

कूर्मरूपं समास्थाय दध्रे विष्णुश् च मन्दरम् क्षीराब्धेर्मथ्यमानाच्च विषं हालाहलं ह्य् अभूत्

ဗိဿဏုသည် လိပ်ပုံသဏ္ဌာန်ကို ခံယူကာ မန္ဒရတောင်ကို ထမ်းဆောင်하였다။ နို့ပင်လယ်ကို မွှေဖျော်နေစဉ် ‘ဟာလာဟလာ’ ဟုခေါ်သော အဆိပ်သည် အမှန်တကယ် ပေါ်ထွန်းလာ하였다။

Verse 9

हरेण धारितं कण्ठे नीलकण्ठस्ततो ऽभवत् ततो ऽभूद्वारुणी देवी पारिजातस्तु कौस्तुभः

ဟရီက ထိုအဆိပ်ကို လည်ချောင်းတွင် ထိန်းထားသဖြင့် ထို့နောက် ‘နီလကဏ္ဌ’ (လည်ချောင်းပြာသူ) ဟု ခေါ်တွင်လာ하였다။ ထို့နောက် ဝါရုဏီ ဒေဝီ ပေါ်ထွန်းလာပြီး၊ ပါရိဇာတ သစ်ပင်နှင့် ကောස්တုဘ မဏိလည်း ထွက်ပေါ်လာ하였다။

Verse 10

गावश्चाप्सरसो दिव्या लक्ष्मीर्देवी हरिङ्गता पश्यन्तः सर्वदेवास्तां स्तुवन्तः सश्रियो ऽभवन्

ဒိဗ္ဗဂေါများနှင့် ကောင်းကင်အပ်ဆရာများ ပေါ်ထွန်းလာပြီး၊ ရွှေရောင်အင်္ဂါရှိသော လက္ခမီ ဒေဝီလည်း ထွက်ပေါ်လာ하였다။ သူမကို မြင်ကြသော ဒေဝတားအားလုံးက ချီးမွမ်းကာ တောက်ပသော သရေ့နှင့် စည်းစိမ်ကို ရရှိကြ하였다။

Verse 11

ततो धन्वन्तरिर्विष्णुर् आयुर्वेदप्रवर्तकः बिभ्रत् कमण्डलुम्पूर्णम् अमृतेन समुत्थितः

ထို့နောက် ဗိဿနုသည် ဓနွန္တရီအဖြစ်—အာယုဝေဒကို စတင်ပြန့်ပွားစေသူ—အမృత (မသေမပျက်ရည်) ဖြင့် ပြည့်လျှံသော ကမဏ္ဍလု (ရေခွက်) ကို ကိုင်ဆောင်ကာ ပေါ်ထွန်းလာ하였다။

Verse 12

अमृतं तत्कराद्दैत्या सुरेभ्यो ऽर्धं प्रदाय च गृहीत्वा जग्मुर्जन्माद्या विष्णुः स्त्रीरूपधृक् ततः

သူမ၏လက်မှ အမృతကို ယူယူပြီးနောက် ဒೈတျာတို့သည် ဒေဝတို့အား တစ်ဝက်ပေးကာ ကျန်တစ်ဝက်ကို သိမ်းယူ၍ ထွက်ခွာသွားကြသည်။ ထို့နောက် ဗိဿနုသည် မိန်းမရုပ်ကို ခံယူ၍ (အဖြစ်အပျက်ကို ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်စေ하였다)။

Verse 13

तां दृष्ट्वा रूपसम्पन्नां दैत्याः प्रोचुर्विमोहिताः भव भार्यामृतं गृह्य पाययास्मान् वरानने

အလှအပပြည့်စုံသော သူမကို မြင်ကြသောအခါ ဒൈတျာတို့သည် အလွန်မိုဟ်မူး၍ ပြောကြသည်—“ငါတို့၏ ဇနီးဖြစ်လော့; အမృతကို ယူ၍ ငါတို့ကို သောက်စေပါ၊ မျက်နှာလှသောသူရေ।”

Verse 14

तथेत्युक्त्वा हरिस्तेभ्यो गृहीत्वापाययत्सुरान् चन्द्ररूपधरो राहुः पिबंश्चार्केन्दुनार्पितः

“အဲဒီလိုပဲ” ဟု ဟရီက ပြောပြီး ထိုအမృతကို ယူကာ ဒေဝတို့ကို သောက်စေ하였다။ ရာဟုသည်လည်း လ၏ရုပ်ကို ဆောင်ယူ၍ သောက်ခဲ့ပြီး နေမင်းနှင့် လမင်းကြားတွင် ထားခံရသည်။

Verse 15

तु इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः निःश्वाससंग्लाना इति ख, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः ततो हर इति ग, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः प्रदर्शक इति ख, ग, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः अकन्दुसूचित इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः हरिणाप्यरिणा च्छिन्नं स राहुस्तच्छिरः पृथक् कृपयामरतान्नीतं वरदं हरिमब्रवीत्

ဟရီ၏ လက်ဖြင့်—မိမိ၏ ရန်သူ၏ လက်ဖြင့်ပင်—ဖြတ်တောက်ခံရသော်လည်း ရာဟု၏ ခေါင်းသည် ခွဲကွာ၍ သီးခြားကျန်ရစ်하였다။ ထို့နောက် ကရုဏာကြောင့် သူကို အမရတို့ထံ ခေါ်ဆောင်သွားပြီး အပေးအလှူရှင် ဟရီ (ဗိဿနု) ထံ ဆုတောင်းလျက် ပြောကြား하였다။

Verse 16

राहुर्मत्तस्तु चन्द्रार्कौ प्राप्स्येते ग्रहणं ग्रहः तस्मिन् कले च यद्दानं दास्यन्ते स्यात् तदक्षयं

ရာဟု မူးယစ်သလို ဖြစ်လာသောအခါ လကိုလည်း နေကိုလည်း ဖမ်းယူသည်—ဤသည်မှာ ဂြဟ (ဖမ်းယူသော ဂြိုဟ်) ကြောင့် ဖြစ်သော လ/နေကြတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုကာလ၌ ပေးလှူသော ဒါနသည် အကုန်မခန်းသော ကုသိုလ်ဖြစ်လာသည်။

Verse 17

तथेत्याहाथ तं विष्णुस् ततः सर्वैः सहामरैः स्त्रीरूपं सम्परित्यज्य हरेणोक्तः प्रदर्शय

“ဒီလိုပဲ ဖြစ်စေ” ဟု ဗိဿနုက ပြောပြီး ထိုသူအား မိန့်ကြား하였다။ ထို့နောက် နတ်အားလုံး၏ ရှေ့မှောက်တွင် မိန်းမရုပ်ကို စွန့်လွှတ်ကာ ဟရီ၏ အမိန့်အတိုင်း မိမိ၏ အမှန်ရုပ်ကို ပြသ하였다။

Verse 18

दर्शयामास रुद्राय स्त्रीरूपं भगवान् हरिः मायया मोहितः शम्भुः गौरीं त्यक्त्वा स्त्रियं गतः

ဘဂဝန် ဟရီသည် ရုဒ္ရအား မိန်းမရုပ်တစ်ရုပ်ကို ပြသ하였다။ ဟရီ၏ မာယာကြောင့် မောဟဖြစ်သွားသော သမ္ဘုသည် ဂေါရီကို စွန့်ကာ ထိုမိန်းမနောက်သို့ လိုက်သွား하였다။

Verse 19

नग्न उन्मत्तरूपो ऽभूत् स्त्रियः केशानधारयत् अगाद्विमुच्य केशान् स्त्री अन्वधावच्च ताङ्गताम्

သူသည် အဝတ်မဝတ်ဘဲ မူးယစ်ရူးသွပ်သကဲ့သို့ ဖြစ်လာ하였다။ မိန်းမတို့၏ ဆံပင်ကို ဆွဲကိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဆံပင်ကို လွှတ်ချပြီး သူက ပြေးထွက်သွားရာ မိန်းမလည်း သူ့နောက်ကို လိုက်ပြေးကာ ထိုနေရာသို့ ရောက်하였다။

Verse 20

स्खलितं तस्य वीर्यं कौ यत्र यत्र हरस्य हि तत्र तत्राभवत् क्षेत्रं लिङ्गानां कनकस्य च

ဟရ (ရှီဝ) ၏ ဗီရျ (အင်အားပုရుష) ကျသွားသော နေရာတိုင်း၌ ထိုနေရာတိုင်းသည် လင်္ဂများ၏ သန့်ရှင်းသော က္ෂೇತ್ರ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ရွှေ၏ က္ෂેત્રလည်း ဖြစ်ပေါ်လာ하였다။

Verse 21

मायेयमिति तां ज्ञात्वा स्वरूपस्थो ऽभवद्धरः शिवमाह हरी रुद्र जिता माया त्वया हि मे

«ဤသည်မှာ မာယာဖြစ်သည်» ဟု သိမြင်ပြီးနောက်၊ သယ်ဆောင်သူ ဗိဿနုသည် မိမိ၏ အမှန်တရားသဘော၌ တည်မြဲလာ၏။ ထို့နောက် ဟရီသည် ရှိဝအား «အို ရုဒြ၊ သင်ကြောင့်ပင် ငါ၏ မာယာကို အနိုင်ယူနိုင်ခဲ့သည်» ဟု ဆို၏။

Verse 22

न जेतुमेनां शक्तो मे त्वदृते ऽन्यः पुमान् भुवि अप्राप्याथामृतं दैत्या देवैर् युद्धे निपातिताः त्रिदिवस्थाः सुराश्चासन् यः पठेत् त्रिदिवं व्रजेत्

«သင်မှတပါး မြေပြင်ပေါ်၌ ငါ့အတွက် သူမကို အနိုင်ယူနိုင်သော လူမရှိ။ ထို့နောက် အမృతကို မရနိုင်သဖြင့် ဒိုင်တျာတို့သည် စစ်ပွဲ၌ ဒေဝတို့က ချေမှုန်းသတ်ဖြတ်ကြ၏။ စုရတို့သည် သုံးလောကကောင်းကင်၌ တည်မြဲနေကြ၏။ ဤအကြောင်းကို ရွတ်ဖတ်သူသည် ကောင်းကင်သို့ ရောက်မည်»။

Frequently Asked Questions

Viṣṇu assumes the tortoise form to provide a stable support (ādhāra) for Mount Mandara when it sinks, making the churning of the Milk Ocean possible and ensuring the emergence of amṛta and Śrī (Lakṣmī).

Viṣṇu advocates sandhi (truce) even with enemies when the objective is weighty and collective action is required—an explicitly pragmatic principle that mirrors rājadharma’s emphasis on policy, alliance, and outcomes aligned to dharma.

It states that whoever recites this account attains heaven (tridiva), framing narrative remembrance as a purifier and merit-producing discipline.