Adhyaya 22
Chapter 22 — स्नानविधिकथनं (Instruction on the Rite of Bathing)
ဤအခန်းသည် စနာန (ရိုးရာရေချိုးသန့်စင်မှု) ကို ပူဇော်ဝတ်ပြုမှုအတွက် မဖြစ်မနေလိုအပ်သော နည်းလမ်းအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကိုယ်ခန္ဓာသန့်စင်ခြင်းကို မန္တရားကာကွယ်ထားသော အတွင်းစိတ်သ discipline နှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ အစမှာ သန့်မြေ (mṛttikā) ကို နೃසිṃဟ/သိင်္ဟ မန္တရားဖြင့် ယူကာ ခွဲဝေပြီး တစ်ပိုင်းကို “စိတ်ဖြင့်ရေချိုးခြင်း” (manaḥ-snāna) အတွက် သုံး၍ သန့်ရှင်းမှုသည် အတွင်းမှ စတင်ကြောင်း ပြသသည်။ ရေထဲဝင်ချိုးပြီးနောက် ācamana ပြုကာ nyāsa လုပ်၍ rakṣā/digbandha ကာကွယ်ကွင်းကို သိင်္ဟမန္တရားရွတ်ဆိုခြင်းဖြင့် တည်ဆောက်ပြီး (Tvaritā သို့မဟုတ် Tripurā) အစားထိုးကာကွယ်မန္တရားများကိုလည်း ဖော်ပြသည်။ Hari-jñāna တွင် နှလုံးကို တည်စေသော အက္ခရာ ၈ လုံး မန္တရားဖြင့် အလယ်တည်ကာ tīrtha ရေကို Vāsudeva-japa ဖြင့် သန့်စင်၊ ဝေဒမန္တရားများဖြင့် ကိုယ်ကို သန့်စင်ပြီး မူရတိ (mūrti) အဖြစ်ရှိသော ဘုရားကို ပူဇော်သည်။ ထို့နောက် aghamarṣaṇa၊ သန့်အဝတ်ဝတ်ခြင်း၊ လက်ဖဝါးရေသန့်စင်ခြင်း၊ Nārāyaṇa မန္တရားအောက်တွင် prāṇāyāma၊ အက္ခရာ ၁၂ လုံး မန္တရားဖြင့် arghya နှင့် မန္တရားထပ်ခါထပ်ခါရွတ်ဆိုမှုများ ဆက်လက်ပြုလုပ်ပြီး yogapīṭha မှ dikpāla၊ ṛṣi နှင့် pitṛ-gaṇa များအထိ ဖိတ်ခေါ်ခြင်း ပါဝင်သည်။ အဆုံးတွင် သတ္တဝါများကို မိမိနေရာသို့ ပြန်လွှတ်ကာ ပူဇော်ရေး “အင်္ဂါ” များကို ပြန်ရုပ်သိမ်းပြီး ပူဇော်ရာနေရာသို့ ဝင်ကာ မူလမန္တရားအခြေပြု အဆုံးသတ်စနာနဖြင့် အခြား pūjā များအတွက် ပြန်အသုံးချနိုင်သော ပုံစံတစ်ခုကို တည်ထောင်သည်။
Shlokas
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये वासुदेवादिपूजाकथनं नाम एकविंशतितमो ऽध्यायः अथ द्वाविंशो ऽध्यायः स्नानविधिकथनं नारद उवाच वक्ष्ये स्नानं क्रियाद्यर्थं नृसिंहेन तु मृत्तिकां गृहीत्वा तां द्विधा कृत्वा मनःस्नानमथैकया
ဤသို့ အဂ္နိပုရာဏ၌ «ဝါစူဒေဝ စသည်တို့ကို ပူဇော်ခြင်းကို ဖော်ပြသော» ဟူသော အခန်း ၂၁ သည် ပြီးဆုံး၏။ ယခု အခန်း ၂၂ «ရေချိုးနည်း (snāna-vidhi) ကို ဖော်ပြခြင်း» စတင်၏။ နာရဒက ပြောသည်— «ကိရိယာ (ရိတုဝတ္ထု) စသည်တို့အတွက် ရေချိုးခြင်းကို ငါရှင်းပြမည်။ နೃසිṃဟ မန်တရဖြင့် သန့်စင်မြေ (mṛttikā) ကိုယူ၍ နှစ်ပိုင်းခွဲကာ၊ တစ်ပိုင်းဖြင့် ‘စိတ်ရေချိုး’ (manas-snāna) ကို ပြုလုပ်ရမည်»။
Verse 2
निमज्याचम्य विन्यस्य सिंहेन कृतरक्षकः ह्रीं त्वरितायै, ह्रीं ऐं क्लीं सौ त्रिपुरा इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः कृतरक्षण इति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः विधिस्नानं ततः कुर्यात् प्राणायामपुरःसरं
ရေထဲသို့ နှစ်မြုပ်၍ အာစမန (ācamana) ပြုကာ၊ နျာသ (nyāsa) ကို နည်းလမ်းအတိုင်း ထားပြီးနောက်၊ «စိṃဟ» (ခြင်္သေ့) မန္တရဖြင့် ကာကွယ်မှုကို တည်စေရာ၏။ «ဟ္ရီṃ—တွဝရိတာယै» ဟု ရွတ်သော်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် စာတမ်းမှတ်သားထားသည့် အခြားဖတ်ပုံအရ «ဟ္ရီṃ အိုင်ṃ က္လီṃ ဆೌ—တရိပုရာ» ဟု ရွတ်၍ ကာကွယ်ရေးကိစ္စ ပြီးစီးလျှင်၊ ထို့နောက် ပရာဏာယာမ (prāṇāyāma) ကို အရင်ပြု၍ စည်းကမ်းတကျ ရေချိုးပွဲကို ဆောင်ရွက်ရမည်။
Verse 3
हृदि ध्यायन् हरिज्ञानं मन्त्रेणाष्टाक्षरेण हि त्रिधा पाणितले मृत्स्नां दिग्बन्धं सिंहजप्ततः
ဟရိ (ဗိဿနု) ၏ ကယ်တင်သော ဉာဏ်ကို နှလုံး၌ သတိထား၍၊ အက္ခရာရှစ်လုံး မန္တရကို အသုံးပြုကာ၊ လက်ဖဝါးပေါ်တွင် သန့်စင်မြေ (မတ်စနာ) ကို သုံးကြိမ်ယူရမည်။ «စိṃဟ» မန္တရဖြင့် ဂျပ်ပ လုပ်၍ အားသွင်းထားသော ထိုမြေဖြင့် ဒိဂ္ဗန္ဓ (digbandha) — အရပ်ရှစ်မျက်နှာကို ချည်နှောင်ကာ ကာကွယ်ကွင်းကို ဖန်တီးခြင်း—ကို ပြုလုပ်သည်။
Verse 4
वासदेवप्रजप्तेन तीर्थं सङ्कल्प्य चालभेत् गात्रं वेदादिना मन्त्रैः सम्मार्ज्याराध्य मूर्तिना
ဝါသုဒေဝ မန္တရားကို ဇပ်ပ၍ သန့်စင်ထားသော ရေကို တီရ္ထ (tīrtha) ဟု သင်္ကల్పပြုကာ ယူဆောင်သုံးစွဲရမည်။ ထို့နောက် ဝေဒမန္တရားနှင့် ဆက်စပ်မန္တရားများဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာကို သန့်စင်ကာ မူရ္တိ (ရုပ်တော်) အဖြစ် တည်ရှိသော ဘုရားကို ပူဇော်ရမည်။
Verse 5
कृत्वाघमर्षणं वस्त्रं परिधाय समाचरेत् विन्यस्य मन्त्रैर् द्विर्मार्ज्य पाणिस्थं जलमेव च
အဃမර්ෂဏ (Aghamarṣaṇa) အခမ်းအနားကို ပြုလုပ်ပြီးနောက် အဝတ်အစားဝတ်ဆင်ကာ ဆက်လက်ကျင့်သုံးရမည်။ ထို့နောက် မန္တရားများဖြင့် နျာသ (nyāsa) တင်ပြီး လက်ဖဝါးပေါ်ရှိ ရေကိုပါ နှစ်ကြိမ် သုတ်သင်သန့်စင်ရမည်။
Verse 6
नारायणेन संयम्य वायुमाघ्राय चोत्सृजेत् जलं ध्यायन् हरिं पश्चाद्दत्वार्घ्यं द्वादशाक्षरं
«နာရာယဏ» (Nārāyaṇa) မန္တရားဖြင့် အသက်ရှုကို ထိန်းချုပ်ကာ လေကို ရှူသွင်းပြီးနောက် ပြန်လွှတ်ရမည်။ ရေထဲ၌ ဟရီ (Hari) ကို ဓ్యာနပြု၍ ထို့နောက် အရ္ဃျ (arghya) ပူဇော်ပြီး တစ်ဆယ့်နှစ်အက္ခရာ မန္တရားကို ရွတ်ဆိုရမည်။
Verse 7
जप्त्वान्याञ्छतशस्तस्य योगपीठादितः क्रमात् मन्त्रान् दिक्पालपर्यन्तानृषीन् पितृगणानपि
ထို့နောက် ထိုပူဇော်ပွဲ၏ အခြားမန္တရားများကို ရာချီကြိမ် ရွတ်ဆို၍ ယောဂပီဋ္ဌ (yogapīṭha) မှ စ၍ အစဉ်လိုက် ဆောင်ရွက်ရမည်။ ထို့ပြင် ဒိက္ပာလ (dikpāla) များအထိ မန္တရားများကိုလည်းကောင်း၊ ရှိ (ṛṣi) များနှင့် ပိတೃဂဏ (pitṛgaṇa) အဖွဲ့များကိုလည်းကောင်း သင့်တော်သလို ဖိတ်ခေါ်/ရွတ်ဆိုရမည်။
Verse 8
मनुष्यान् सर्वभूतानि स्थावरान्तान्यथावसेत् न्यस्य चाङ्गानि संहृत्य मन्त्रान्यागगृहं व्रजेत् एवमन्यासु पूजासु मूलाद्यैः स्नानमाचरेत्
လူသားများနှင့် သတ္တဝါအားလုံးကို—မလှုပ်ရှားသော အရာများအထိ—တစ်ဦးချင်းစီ၏ သင့်လျော်ရာနေရာသို့ ပြန်လွှတ် (visarjana) ရမည်။ ထို့နောက် နျာသ (nyāsa) ပြု၍ အင်္ဂါများကို ပြန်လည်သိမ်းဆည်း (saṃhāra) ကာ မန္တရားများကို ရွတ်ဆိုလျက် ယာဂဂೃಹ (yāgagṛha) သို့ သွားရမည်။ ထိုနည်းတူ အခြားပူဇော်ပွဲများတွင်လည်း မူလမန္တရားနှင့် အဓိကမန္တရားများဖြင့် အဆုံးသတ်ရေချိုး (snāna) ကို ပြုလုပ်ရမည်။
Frequently Asked Questions
The chapter emphasizes a sequenced purification protocol—mṛttikā with Siṃha/Nṛsiṃha mantra, ācamana, nyāsa, rakṣā and digbandha, tīrtha-saṅkalpa via Vāsudeva-japa, aghamarṣaṇa, prāṇāyāma with Nārāyaṇa, and arghya with the dvādaśākṣara—showing how mantra and breath discipline structure ritual purity.
By making external bathing dependent on manaḥ-snāna and Hari-jñāna meditation, it frames ritual as inner transformation: protection (digbandha), mantra-japa, and prāṇāyāma stabilize attention and purity, preparing the practitioner for deity-worship that supports dharma, bhakti, and ultimately mokṣa.
The rite is organized around protective Siṃha/Nṛsiṃha formulas, the aṣṭākṣara (Hari-centered) mantra for inward focus, Vāsudeva-japa for consecrating tīrtha-water, Nārāyaṇa for breath restraint, and the dvādaśākṣara for arghya and continuation of the worship sequence.