Shloka 36

Rules of Purity (Shauca) — Rules of Purity (Śauca), Permissible Foods, and the Duties of the Householder and Forest-Dweller

Devanagari script

दूर्वादधिसर्पिरथोदकुम्भं धेनुं सवत्सां वृषभं सुवर्णम् मृद्गोमयं स्वस्तिकमक्षतानि लाजामधु ब्राह्मणकन्यकां च

Transliteration

dūrvādadhisarpirathodakumbhaṃ dhenuṃ savatsāṃ vṛṣabhaṃ suvarṇam mṛdgomayaṃ svastikamakṣatāni lājāmadhu brāhmaṇakanyakāṃ ca

Translation

Rumput Dūrvā, dadih, ghee, tempayan air; seekor lembu bersama anaknya, seekor lembu jantan, dan emas; tanah liat dan tahi lembu, tanda svastika, biji-bijian utuh (akṣata), biji-bijian sangai (lājā) dan madu—serta seorang gadis Brahmin (yang dihormati/diurus menurut upacara): semuanya disebut sebagai barang-barang ritual yang membawa tuah.

Word by Word

• दूर्वा: dūrvā grass
• दूर्वा: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दूर्वा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• दधि: curd/yogurt
• दधि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दधि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सर्पिः: ghee
• सर्पिः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्पिस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अथ: and then
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle): ‘and/then’

• उदकुम्भम्: a water-pot
• उदकुम्भम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: उदक + कुम्भ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: उदकस्य कुम्भः

• धेनुम्: a cow
• धेनुम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: धेनु (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सवत्साम्: with a calf
• सवत्साम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स + वत्स (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष: वत्सेन सह (with a calf)

• वृषभम्: a bull
• वृषभम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सुवर्णम्: gold
• सुवर्णम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुवर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• मृत्: clay/earth
• मृत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मृत् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• गोमयम्: cow-dung
• गोमयम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गो + मय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: गोः मयम्

• स्वस्तिकम्: svastika symbol
• स्वस्तिकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वस्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अक्षतानि: unbroken rice grains
• अक्षतानि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अक्षत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• लाजामधु: parched grain and honey
• लाजामधु: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: लाजा + मधु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (pair): लाजाः च मधु च

• ब्राह्मणकन्यकाम्: a Brahmin maiden
• ब्राह्मणकन्यकाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण + कन्यका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ब्राह्मणस्य कन्यका

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (conjunction)

Speakers

• Not specified in the provided excerpt.

Key Themes

• Vrata/Rituals
• Dāna (ritual gifting)
• Maṅgala-dravya (auspicious substances)
• Purification substances (gomaya, mṛt)

Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Ritual substances encode a value-system: purity (water, cow-products), prosperity and generosity (gold, cow), and auspicious intention (svastika, akṣata). The underlying ethic is that sacred life is maintained through mindful offering, cleanliness, and dāna.

How does this fit the Pancalakshana?

This is prescriptive ritual cataloging (ācāra/dharma; dāna-sāmagrī) rather than the core pancalakṣaṇa narrative markers. It functions as practical dharma guidance within the Purāṇic frame.

What is the symbolic significance?

Cow and cow-products symbolize sustenance and sattva; akṣata (unbroken grain) signifies wholeness and continuity; svastika denotes well-being; honey and ghee represent sweetness and sacrificial vitality. The list collectively maps an auspicious microcosm used to sacralize domestic and ritual space.