HomeVamana PuranaAdh. 4Shloka 31
Previous Verse
Next Verse

Shloka 31

Sati's Death & VirabhadraSati’s Death and the Assault on Daksha’s Sacrifice: Virabhadra versus the Devas

ततो वरास्त्रैर्गणनायकेन जितः स धर्मः तरसा प्रसह्य पराङ्मुखो ऽभूद्विमना मुनीन्द्र स वीरभद्रः प्रविवेश यज्ञम् / 4.30 यज्ञावाटं प्रविष्टं तं वीरभद्रं गणेश्वरम् दृष्ट्वा तु सहसा देवा उत्तस्थुः सायुधा मुने

tato varāstrairgaṇanāyakena jitaḥ sa dharmaḥ tarasā prasahya parāṅmukho 'bhūdvimanā munīndra sa vīrabhadraḥ praviveśa yajñam / 4.30 yajñāvāṭaṃ praviṣṭaṃ taṃ vīrabhadraṃ gaṇeśvaram dṛṣṭvā tu sahasā devā uttasthuḥ sāyudhā mune

Kemudian Dharma ditewaskan oleh senjata-senjata unggul ketua para Gaṇa; dengan segera ia ditundukkan secara paksa, lalu berpaling dengan hati muram, wahai penghulu para resi. Vīrabhadra itu pun memasuki upacara yajña. Melihat Vīrabhadra, tuan para Gaṇa, yang telah memasuki gelanggang yajña, para dewa serta-merta bangkit dengan bersenjata, wahai muni.

ततःthen/thereupon
ततः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रयोग (adverb)
वरास्त्रैःwith excellent weapons
वरास्त्रैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवर + अस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; समासः वराणि अस्त्राणि (कर्मधारय)
गणनायकेनby the leader of the gaṇas
गणनायकेन:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगण + नायक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; समासः गणानां नायकः (षष्ठी-तत्पुरुष)
जितःdefeated
जितः:
Kriya (क्रिया/परिणाम)
TypeAdjective
Rootजि (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृत् (past participle, क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे (passive sense)
सःhe/that
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
धर्मःDharma
धर्मः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तरसाwith force
तरसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; भाववाचक—‘with force’
प्रसह्यforcibly
प्रसह्य:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्र-सह् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यबन्त अव्यय (gerund/absolutive); क्रियाविशेषण—‘having forced/forcibly’
पराङ्मुखःturned away
पराङ्मुखः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपराङ्मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः—पराङ् मुखं यस्य (one whose face is turned away)
अभूत्became
अभूत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलुङ् (Aorist), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
विमनाःdejected
विमनाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootविमनस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (to धर्मः)
मुनीन्द्रO lord of sages
मुनीन्द्र:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; समासः मुनीनां इन्द्रः (षष्ठी-तत्पुरुष)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
वीरभद्रःVīrabhadra
वीरभद्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवीरभद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम; (वीरः भद्रः) कर्मधारय
प्रविवेशentered
प्रविवेश:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-विश् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
यज्ञावाटम्sacrificial enclosure
यज्ञावाटम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयज्ञ + वाट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः यज्ञस्य वाटः (षष्ठी-तत्पुरुष)
प्रविष्टम्having entered
प्रविष्टम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootप्र-विश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृत् (past participle, क्त); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (to तम्)
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
वीरभद्रम्Vīrabhadra
वीरभद्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवीरभद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; नाम
गणेश्वरम्Gaṇeśvara
गणेश्वरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगणेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः गणानाम् ईश्वरः (षष्ठी-तत्पुरुष)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Hetu (हेतु/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (contrast/emphasis)
सहसाsuddenly
सहसा:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
देवाःthe gods
देवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
उत्तस्थुःrose up
उत्तस्थुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउत्-स्था (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
सायुधाःarmed
सायुधाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस + आयुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहिः—आयुधैः सह (armed)
मुनेO sage
मुने:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
Frame not explicit in input; likely Pulastya to Nārada (common Vāmana Purāṇa dialogue frame)
Shiva (via Vīrabhadra)Devas (collective)Dharma (personified)
ShaivismRitual authority and its disruptionDaitya-Deva/Deva conflict motif (armed Devas reacting)Yajna as cosmic orderDivine retribution

{ "primaryRasa": "raudra", "secondaryRasa": "bhayanaka", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

Ritual (yajña) is not merely external performance; it must be aligned with dharma in the deeper sense—humility, right intention, and reverence toward the divine. The personified ‘Dharma’ being subdued signals that when ritual becomes prideful or exclusionary, its claimed righteousness collapses and is corrected by higher divine agency.

Primarily within Vamśānucarita/Carita-style narrative (accounts of divine and cosmic events) rather than sarga/pratisarga. It is an episode of devas and Śiva’s manifestation affecting cosmic order, used to teach dharma through story.

Vīrabhadra entering the yajña symbolizes the intrusion of transcendent truth into a closed, self-justifying ritual system. The Devas rising ‘armed’ reflects how even divine powers can become defensive when confronted with a force that represents uncompromising justice (Śiva’s corrective fury).