HomeUpanishadsYogatattvaVerse 82
Previous Verse
Next Verse

Yogatattva Upanishad — Verse 82

ततः परिचयावस्था जायतेऽभ्यासयोगतः । वायुः परिचितो यत्नादग्निना सह कुण्डलीम् ॥ भावयित्वा सुषुम्नायां प्रविशेदनिरोधतः । वायुना सह चित्तं च प्रविशेच्च महापथम् ॥ यस्य चित्तं स्वपवनं सुषुम्नां प्रविशेदिह । भूमिरापोऽनलो वायुराकाशश्चेति पञ्चकः ॥ येषु पञ्चसु देवानां धारणा पञ्चधोद्यते । पादादिजानुपर्यन्तं पृथिवीस्थानमुच्यते ॥ पृथिवी चतुरस्रं च पीतवर्णं लवर्णकम् । पार्थिवे वायुमारोप्य लकारेण समन्वितम् ॥ ध्यायंश्चतुर्भुजाकारं चतुर्वक्त्रं हिरण्मयम् । धारयेत्पञ्चघटिकाः पृथिवीजयमाप्नुयात् ॥ पृथिवीयोगतो मृत्युर्न भवेदस्य योगिनः । आजानोः पायुपर्यन्तमपां स्थानं प्रकीर्तितम् ॥ आपोऽर्धचन्द्रं शुक्लं च वंबीजं परिकीर्तितम् । वारुणे वायुमारोप्य वकारेण समन्वितम् ॥ स्मरन्नारायणं देवं चतुर्बाहुं किरीटिनम् । शुद्धस्फटिकसङ्काशं पीतवाससमच्युतम् ॥ धारयेत्पञ्चघटिकाः सर्वपापैः प्रमुच्यते । ततो जलाद्भयं नास्ति जले मृत्युर्न विद्यते ॥

tataḥ | paricaya-avasthā | jāyate | abhyāsa-yogataḥ | vāyuḥ | paricitaḥ | yatnāt | agninā | saha | kuṇḍalīm | bhāvayitvā | suṣumnāyām | praviśet | anirodhataḥ | vāyunā | saha | cittam | ca | praviśet | ca | mahā-patham | yasya | cittam | sva-pavanam | suṣumnām | praviśet | iha | bhūmiḥ | āpaḥ | analaḥ | vāyuḥ | ākāśaḥ | ca | iti | pañcakaḥ | yeṣu | pañcasu | devānām | dhāraṇā | pañcadhā | udyate | pādāt | ādi | jānu-paryantam | pṛthivī-sthānam | ucyate | pṛthivī | caturasram | ca | pīta-varṇam | la-varṇakam | pārthive | vāyum | āropya | la-kāreṇa | samanvitam | dhyāyan | catur-bhuja-ākāram | catur-vaktram | hiraṇmayam | dhārayet | pañca-ghaṭikāḥ | pṛthivī-jayam | āpnuyāt | pṛthivī-yogataḥ | mṛtyuḥ | na | bhavet | asya | yoginaḥ | ā-jānoḥ | pāyu-paryantam | apām | sthānam | prakīrtitam | āpaḥ | ardha-candram | śuklam | ca | vaṃ-bījam | parikīrtitam | vāruṇe | vāyum | āropya | va-kāreṇa | samanvitam | smaran | nārāyaṇam | devam | catur-bāhum | kirīṭinam | śuddha-sphaṭika-saṅkāśam | pīta-vāsasam | acyutam | dhārayet | pañca-ghaṭikāḥ | sarva-pāpaiḥ | pramucyate | tataḥ | jalāt | bhayam | na | asti | jale | mṛtyuḥ | na | vidyate |

tataḥ paricayāvasthā jāyate’bhyāsayogataḥ | vāyuḥ paricito yatnād agninā saha kuṇḍalīm || bhāvayitvā suṣumnāyāṃ praviśed anirodhataḥ | vāyunā saha cittaṃ ca praviśec ca mahāpatham || yasya cittaṃ svapavanaṃ suṣumnāṃ praviśed iha | bhūmir āpo’nalo vāyur ākāśaś ceti pañcakaḥ || yeṣu pañcasu devānāṃ dhāraṇā pañcadhodyate | pādādijānūparyantaṃ pṛthivīsthānam ucyate || pṛthivī caturasraṃ ca pītavarṇaṃ lavarṇakam | pārthive vāyum āropya lakāreṇa samanvitam || dhyāyaṃś caturbhujākāraṃ caturvaktraṃ hiraṇmayam | dhārayet pañcaghaṭikāḥ pṛthivījayam āpnuyāt || pṛthivīyogato mṛtyur na bhaved asya yoginaḥ | ājānoḥ pāyuparyantam apāṃ sthānaṃ prakīrtitam || āpo’rdhacandraṃ śuklaṃ ca vaṃbījaṃ parikīrtitam | vāruṇe vāyum āropya vakāreṇa samanvitam || smaran nārāyaṇaṃ devaṃ caturbāhuṃ kirīṭinam | śuddhasphaṭikasaṅkāśaṃ pītavāsasam acyutam || dhārayet pañcaghaṭikāḥ sarvapāpaiḥ pramucyate | tato jalād bhayaṃ nāsti jale mṛtyur na vidyate ||

Kemudian, melalui yoga latihan yang berulang-ulang, lahirlah “keadaan keakraban” (paricaya-avasthā). Setelah dengan usaha menjadikan prāṇa-vāyu itu akrab dan terkawal, serta merenungkan Kuṇḍalī bersama api, hendaklah ia memasuki Suṣumnā tanpa halangan; dan bersama vāyu, minda juga memasuki Jalan Agung. Bagi dia yang mindanya bersama hembusan dirinya memasuki Suṣumnā di sini, lima unsur—bumi, air, api, angin dan ākāśa—menjadi medan tempat dhāraṇā lima-lapis para dewa dilaksanakan. Dari kaki hingga lutut disebut tempat bumi: bumi berbentuk segi empat, berwarna kuning, bertanda suku kata “la”; meletakkan vāyu pada prinsip bumi, disatukan dengan “la”, sambil bermeditasi pada rupa keemasan, empat wajah dan empat lengan, hendaklah ia menahannya selama lima ghaṭikā, lalu memperoleh penaklukan atas unsur bumi. Dengan yoga bumi, kematian tidak menimpa yogin ini. Dari lutut hingga dubur dinyatakan sebagai tempat air: air berupa bulan sabit putih, dan benih-mantra “vaṃ” diajarkan; meletakkan vāyu pada prinsip air, disatukan dengan “va”, sambil mengingati Nārāyaṇa—dewa empat lengan bermahkota, Acyuta, berpakaian kuning, laksana kristal murni—hendaklah ia menahannya selama lima ghaṭikā; maka terlepaslah ia daripada segala dosa. Sesudah itu tiada ketakutan daripada air; di dalam air tiada kematian.

Then, from the yoga of repeated practice, the ‘state of familiarity’ (paricaya-avasthā) arises. Having, with effort, made the vital wind (vāyu) familiar, and having contemplated Kuṇḍalī together with fire, one should enter the Suṣumnā without obstruction; and together with the wind the mind too should enter the great path. For the one whose mind, along with its own wind, enters the Suṣumnā here, there is the group of five—earth, water, fire, wind, and space—within which the fivefold dhāraṇā of the deities is undertaken. From the feet up to the knees is called the station of earth: earth is square, yellow in color, and marked by the syllable ‘la’; placing the wind upon the earth-principle, joined with the letter ‘la’, meditating on the golden, four-faced, four-armed form, one should hold it for five ghaṭikās and attain mastery over earth. Through the earth-yoga, death does not occur for this yogin. From the knees up to the anus is proclaimed the station of waters: waters are a white crescent, and the seed-syllable ‘vaṃ’ is declared; placing the wind upon the watery principle, joined with the letter ‘va’, remembering Nārāyaṇa—the four-armed, crowned deity, Acyuta, clad in yellow garments, resembling pure crystal—one should hold it for five ghaṭikās; one is freed from all sins. Then there is no fear from water; in water there is no death.

Prāṇa–citta-saṃyama (union of mind and vital force) leading to inner purification through bhūta-śuddhi and dhāraṇāMahavakya: Indirect: preparatory yogic discipline (sādhana) that supports aparokṣa-jñāna implied by ‘ayam ātmā brahma’/‘tat tvam asi’, but no explicit mahāvākya citationKrishna YajurvedaChandas: Prose/late Upaniṣadic mixed anuṣṭubh-like pādas (not strictly Vedic metrical recension)