Verse 7
Nirvana
अथ निर्वाणोपनिषदं व्याख्यास्यामः । परमहंसः सोऽहम् । परिव्राजकाः पश्चिमलिङ्गाः । मन्मथः क्षेत्रपालः । गगनसिद्धान्तः अमृतकल्लोलनदी । अक्षयं निरञ्जनम् । निःसंशय ऋषिः । निर्वाणो देवता । निष्कुलप्रवृत्तिः । निष्केवलज्ञानम् ॥१–११॥
अथ । निर्वाण-उपनिषदम् । व्याख्यास्यामः । परमहंसः । सः । अहम् । परिव्राजकाः । पश्चिम-लिङ्गाः । मन्मथः । क्षेत्र-पालः । गगन-सिद्धान्तः । अमृत-कल्लोल-नदी । अक्षयम् । निरञ्जनम् । निःसंशयः । ऋषिः । निर्वाणः । देवता । निष्कुल-प्रवृत्तिः । निष्केवल-ज्ञानम् ॥
atha nirvāṇopaniṣadaṃ vyākhyāsyāmaḥ | paramahaṃsaḥ so’ham | parivrājakāḥ paścimaliṅgāḥ | manmathaḥ kṣetrapālaḥ | gaganasiddhāntaḥ amṛtakallolanadī | akṣayaṃ nirañjanam | niḥsaṃśaya ṛṣiḥ | nirvāṇo devatā | niṣkulapravṛttiḥ | niṣkevalajñānam ||1–11||
Kini kami akan menghuraikan Nirvāṇa Upaniṣad. “Akulah Paramahaṃsa.” Para pengembara pertapa adalah “tanda‑tanda Barat”. Manmatha ialah penjaga kawasan suci. Ajarannya ialah “langit” (gagana‑siddhānta); sungainya ialah sungai amṛta dengan gelombang yang bergulung. Ia yang tidak binasa, yang suci tanpa noda. Niḥsaṃśaya ialah ṛṣi, sang pelihat. Nirvāṇa ialah dewa yang dipuja. Amal‑geraknya ialah “tanpa keturunan/klan” (niṣkula‑pravṛtti). Pengetahuannya ialah “tidak eksklusif, tidak‑dua” (niṣkevala‑jñāna).
Now we shall expound the Nirvāṇa Upaniṣad. “I am the Paramahaṃsa.” The wandering renunciants are the (so‑called) ‘western marks.’ Manmatha is the guardian of the sacred precinct. The doctrine is the ‘sky’ (gagana‑siddhānta); the river is the nectar‑river with surging waves. (It is) the imperishable, the stainless. Niḥsaṃśaya is the seer (ṛṣi). Nirvāṇa is the deity. The activity is ‘without lineage’ (niṣkula‑pravṛtti). The knowledge is ‘non‑exclusive’/‘non‑dual’ (niṣkevala‑jñāna).