Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 48

Devanagari script

सौंदर्य्यदं शरीरस्य परं प्रत्ययकारकम् । यत्र स्नात्वा विधानेन दौर्गंध्यं त्यजति क्षणात् । तत्र स्नानं प्रयत्नेन कर्त्तव्यं पुण्यकांक्षिभिः

Transliteration

sauṃdaryyadaṃ śarīrasya paraṃ pratyayakārakam | yatra snātvā vidhānena daurgaṃdhyaṃ tyajati kṣaṇāt | tatra snānaṃ prayatnena karttavyaṃ puṇyakāṃkṣibhiḥ

Translation

Tīrtha itu menganugerahkan keindahan pada tubuh dan menjadi sandaran tertinggi bagi keyakinan batin. Dengan mandi di sana menurut tata cara, bau busuk lenyap seketika. Maka, mereka yang mendambakan pahala hendaklah bersungguh-sungguh mandi di sana dengan penuh perhatian.

Word by Word

• सौन्दर्यदम्: beauty-giving
• सौन्दर्यदम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सौन्दर्य (प्रातिपदिक) + द (दा-धातु, कृत् प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कृत्प्रत्ययान्त विशेषण (द-प्रत्यय), ‘सौन्दर्यं ददाति’ इति

• शरीरस्य: of the body
• शरीरस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शरीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• परम्: supreme; excellent
• परम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• प्रत्ययकारकम्: producing confidence/assurance
• प्रत्ययकारकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रत्यय (प्रातिपदिक) + कारक (कृ-धातु, ण्वुल्/कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासान्त विशेषण

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; सम्बन्धबोधक-स्थानवाचक (relative adverb: ‘where’)

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Kriya-viseshana (Adverbial to main verb/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (Gerund/absolutive); ‘स्नात्वा’ = having bathed

• विधानेन: by the prescribed method
• विधानेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विधान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• दौर्गन्ध्यम्: bad smell; foul odor
• दौर्गन्ध्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दुर्गन्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• त्यजति: abandons; gives up
• त्यजति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• क्षणात्: in an instant; immediately
• क्षणात्: Apadana (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: क्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादानार्थे (ablative of time)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; स्थानवाचक (adverb: ‘there’)

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• प्रयत्नेन: with effort
• प्रयत्नेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रयत्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• कर्तव्यं: to be done; should be performed
• कर्तव्यं: Kriya (Obligatory action/विधेयक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: कृत्य-प्रत्ययान्त (तव्यत्) भाव्य/विधेय; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘should be done’

• पुण्यकाङ्क्षिभिः: by those desiring merit
• पुण्यकाङ्क्षिभिः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक) + काङ्क्षिन् (काङ्क्ष्-धातु, शतृ/इन्-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; ‘पुण्यं काङ्क्षन्ति’ इति

Speaker

Brahmā (deduced for Vaiṣṇavakhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dhanayakṣa-tīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrimage-inquirer (implied)

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims at a ghat bathe reverently; the water is depicted as luminous. A figure emerges from the water radiant, symbolizing beauty and purification; subtle fragrance motifs replace prior foulness.

Characters & Entities

• Ayodhyā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ritual bathing at a praised tīrtha purifies quickly and strengthens faith/inner assurance, so seekers of puṇya should perform it carefully.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A sacred bathing spot within Ayodhyā’s holy landscape (Ayodhyāmāhātmya), presented as immediately purifying.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform snāna (bathing) there ‘vidhānena’—according to proper procedure—done with sincere effort by those desiring merit.