Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 3

क्रतुं समापयामास सानन्दो भूरिदक्षिणम् । यज्ञान्ते क्रतुभुक्तत्र मूर्तिमान्समदृश्यत

kratuṃ samāpayāmāsa sānando bhūridakṣiṇam | yajñānte kratubhuktatra mūrtimānsamadṛśyata

Baginda menyempurnakan kratu itu dengan sukacita, sambil menganugerahkan dakṣiṇā yang melimpah. Pada akhir yajña, Dia yang menikmati persembahan di sana tampak hadir dalam wujud berjasad.

क्रतुम्sacrifice, rite
क्रतुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
समापयामासcaused to be completed; completed
समापयामास:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+आप् (धातु) causative (णिच्)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; णिच्-प्रयोग (कारयति)
स-आनन्दःjoyful, with delight
स-आनन्दः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootआनन्द (प्रातिपदिक) सह उपसर्ग-स (सह)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (कर्ता-विशेषण)
भूरि-दक्षिणम्having abundant fees/gifts (to priests)
भूरि-दक्षिणम्:
Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootभूरि (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक) + दक्षिणा (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्रतुं विशेषयति
यज्ञ-अन्तेat the end of the sacrifice
यज्ञ-अन्ते:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; अधिकरण (स्थान/काल)
क्रतु-भुक्the eater/partaker of the sacrifice (oblation)
क्रतु-भुक्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक) + भुज् (धातु) → भुक् (कृदन्त, कर्तरि)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि-प्रयोग (भुज्-धातोः क्तिन्/क्विप्-प्रत्ययसम्भवः)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरणार्थ)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (adverb of place)
मूर्तिमान्embodied, having a form
मूर्तिमान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमूर्ति (प्रातिपदिक) + मतुप् (प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (कर्ता-विशेषण)
सम्-अदृश्यतwas seen; appeared
सम्-अदृश्यत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+दृश् (धातु)
Formलङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive sense)

Agastya (continuing narration)

Tirtha: Kṣīrodaka

Type: kund

Scene: The sacrifice concludes; Daśaratha, joyful, has given abundant dakṣiṇā. A radiant embodied being—yajña-bhuk (the offering-partaker)—appears near the altar, drawing all eyes; firelight and divine glow mingle.

D
Daśaratha
K
Kratu-bhuk (yajña-recipient figure)

FAQs

When sacrifice is completed rightly and generously, divine response and revelation are portrayed as immediate and tangible.

The Kṣīrodaka/Ayodhyā sacred precinct associated with Daśaratha’s Putreṣṭi narrative.

Completing the yajña properly and offering bhūri-dakṣiṇā (abundant gifts) to officiants.