Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 180

कार्तिक्यां च विशेषेण स्नातव्यं विजितेन्द्रियैः । कार्तिके मासि विप्रर्षे सर्वे देवाः सवासवाः । स्नातुमायान्त्ययोध्यायां गोप्रतारे विशेषतः

kārtikyāṃ ca viśeṣeṇa snātavyaṃ vijitendriyaiḥ | kārtike māsi viprarṣe sarve devāḥ savāsavāḥ | snātumāyāntyayodhyāyāṃ gopratāre viśeṣataḥ

Terutama pada bulan Kārtikā, mereka yang telah menaklukkan indera hendaklah mandi suci. Wahai brāhmaṇa yang terbaik, pada bulan Kārtika semua dewa—bersama Indra—datang ke Ayodhyā untuk mandi, terutamanya di Gopratāra.

कार्तिक्याम्in (the month of) Kārtikā
कार्तिक्याम्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकार्तिकी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; कालवाचक-अधिकरणम्
and
:
Sambandha/Conjunction (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
विशेषेणespecially
विशेषेण:
Kriya-Visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; क्रियाविशेषणरूपेण (instrumental used adverbially)
स्नातव्यम्should be bathed (one should bathe)
स्नातव्यम्:
Kriya (Obligation/विधेयक्रिया)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु) + तव्यत् (कृत्-प्रत्यय)
Formकृत्य-प्रत्ययान्त (तव्यत्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-भावः ‘ought to be bathed’ (impersonal obligation)
विजितेन्द्रियैःby those who have conquered the senses
विजितेन्द्रियैः:
Karana/Agent-Qualifier (Instrumental/तृतीया)
TypeAdjective
Rootविजित-इन्द्रिय (प्रातिपदिक; विजित + इन्द्रिय)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; विशेषणम् (कर्तृ-समूहः)
कार्तिकेin Kārtika
कार्तिके:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकार्तिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; कालवाचक-अधिकरणम्
मासिin the month
मासि:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
विप्रर्षेO brahmin-sage
विप्रर्षे:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र-ऋषि (प्रातिपदिक; विप्र + ऋषि)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; संबोधनम्
सर्वेall
सर्वे:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; विशेषणम् (देवाः)
देवाःgods
देवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
सवासवाःtogether with Indra
सवासवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootस-वासव (प्रातिपदिक; स + वासव)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; बहुव्रीहिः ‘वासवेन सह’ (including Indra) विशेषणम् (देवाः)
स्नातुम्to bathe
स्नातुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय (infinitive)
आयान्तिcome
आयान्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-या (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
अयोध्यायाम्in Ayodhyā
अयोध्यायाम्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअयोध्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
गोप्रतारेat Gopratāra
गोप्रतारे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगो-प्रतार (प्रातिपदिक; गो + प्रतार)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः
विशेषतःparticularly
विशेषतः:
Kriya-Visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविशेषतः (अव्यय; विशेष + तस्)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

Brahmā (deduced: Vaiṣṇavakhaṇḍa tīrtha-māhātmya instruction to a brāhmaṇa interlocutor)

Tirtha: Gopratāra

Type: ghat

Listener: viprārṣa / best of brāhmaṇas (addressed)

Scene: Kārtika dawn at Gopratāra: a celestial procession of devas led by Indra descends to the Sarayū ghāṭ; disciplined pilgrims bathe alongside, lamps flicker, and the river shines with divine presence.

K
Kārtika
A
Ayodhyā
G
Gopratāra
I
Indra (Vāsava)
D
Devas

FAQs

Kārtika is a uniquely potent sacred period; sense-control plus tīrtha-snānā yields exceptional merit.

Gopratāra Tīrtha in Ayodhyā, highlighted as a favored bathing place even for the devas.

Bathing during Kārtika, ideally by those practicing indriya-jaya (sense-restraint), specifically at Gopratāra.