Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 17

इत्युक्तो गुरुणा कौत्सो विचार्य समुपागमत् । काकुत्स्थं दिग्विजेतारं ययाचे गुरुदक्षिणाम्

ityukto guruṇā kautso vicārya samupāgamat | kākutsthaṃ digvijetāraṃ yayāce gurudakṣiṇām

Demikian diperintah oleh gurunya, Kautsa merenung lalu mendekati Kakutstha (Rāma), penakluk segala penjuru, dan memohon guru-dakṣiṇā.

itithus
iti:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; इति-शब्दः (quotative particle)
uktaḥhaving been told
uktaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootvac (धातु) → ukta (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि प्रयोगे कर्तरि विशेषणम्
guruṇāby the teacher
guruṇā:
Karana/Agent-in-passive (Instrumental/कर्ता-निर्देश)
TypeNoun
Rootguru (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
kautsaḥKautsa
kautsaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkautsa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
vicāryahaving reflected
vicārya:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootcar (धातु) + vi- + ā- → vicāraya (णिच्) → vicārya (कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund); पूर्वकाले कृत्य (having considered)
samupāgamatapproached
samupāgamat:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootgam (धातु) + sam-upa-ā → samupāgam (धातु-प्रयोग)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
kākutsthamKākutstha (Rāma)
kākutstham:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkākutstha (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
digvijetāramconqueror of the quarters
digvijetāram:
Karman (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootdik (प्रातिपदिक) + vijetṛ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष समास (दिग्-विजेता = दिशां विजेता); पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम्
yayācebegged/asked
yayāce:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootyāc (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
guru-dakṣiṇāmteacher’s fee
guru-dakṣiṇām:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootguru (प्रातिपदिक) + dakṣiṇā (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष समास (गुरोः दक्षिणा); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

Narrator (contextual; Vaiṣṇavakhaṇḍa dialogue frame)

Tirtha: Ayodhyā-kṣetra

Type: kshetra

Scene: Kautsa, after reflection, walks to the radiant court of Kākutstha. He bows and petitions for guru-dakṣiṇā; Rāma appears as a victorious, serene ruler, embodying generosity.

K
Kautsa
G
Guru
K
Kakutstha (Rāma)

FAQs

Dharma begins with gratitude and right conduct—honoring one’s teacher through guru-dakṣiṇā.

This verse is narrative setup within Ayodhyā Māhātmya; the specific tīrtha is detailed in the following verses.

The ethical-religious duty of offering guru-dakṣiṇā (teacher’s honorarium) is indicated.