Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 58

Devanagari script

कः क्रमस्तीर्थयात्रायाः कानि तीर्थानि को विधिः । कि फलं स्नानतस्तत्र दानस्य च महामुने । एतत्सर्वं समाचक्ष्व विस्तराद्वदतां वर

Transliteration

kaḥ kramastīrthayātrāyāḥ kāni tīrthāni ko vidhiḥ | ki phalaṃ snānatastatra dānasya ca mahāmune | etatsarvaṃ samācakṣva vistarādvadatāṃ vara

Translation

Apakah tertib yang benar bagi ziarah tirtha? Tirtha manakah yang ada, dan apakah tatacaranya? Apakah buah pahala daripada mandi suci di sana dan daripada bersedekah, wahai maha resi? Jelaskanlah semuanya dengan lengkap, wahai sebaik-baik penutur, secara terperinci.

Word by Word

• कः: what? which?
• कः: Prashna-karta (Interrogative subject)
• Type: Noun
• Root: किम् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• क्रमः: procedure, sequence
• क्रमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तीर्थ-यात्रायाः: of the pilgrimage
• तीर्थ-यात्रायाः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक) + यात्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (तीर्थस्य यात्रा)

• कानि: which (ones)?
• कानि: Prashna (Interrogative)
• Type: Noun
• Root: किम् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (Plural)

• तीर्थानि: sacred places
• तीर्थानि: Karta/Karma (Subject/Object per ellipsis)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• कः: what? which?
• कः: Prashna-karta (Interrogative)
• Type: Noun
• Root: किम् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• विधिः: rule, method
• विधिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• किम्: what?
• किम्: Prashna (Interrogative)
• Type: Noun
• Root: किम् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• फलम्: fruit, result
• फलम्: Karta/Karma (Result asked)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• स्नानतः: from bathing/by bathing
• स्नानतः: Hetu (Cause)
• Type: Indeclinable
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb: from/through bathing)

• तत्र: there
• तत्र: Desha-adhikarana (Place)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• दानस्य: of giving/charity
• दानस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Avyaya (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• महा-मुने: O great sage
• महा-मुने: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महा (अव्यय/उपसर्गार्थ) + मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महान् मुनिः)

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

• समाचक्ष्व: explain/tell fully
• समाचक्ष्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: चक्ष् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; उपसर्गः सम् + आ

• विस्तरात्: in detail
• विस्तरात्: Avyaya (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: विस्तर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-प्रयोगः; पञ्चमी-एकवचनरूपेण क्रियाविशेषणम् (in detail)

• वदताम्: of speakers (those who speak)
• वदताम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (Present active participle), षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; (of those who speak)

• वर: O best/excellent one
• वर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Vyāsa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ayodhyā tīrtha-cakra (forthcoming)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and sages (implied)

Visual Art Cues

Scene: Vyāsa enumerates practical questions—sequence, list of tīrthas, procedures, and fruits—like a pilgrim’s handbook being commissioned from Agastya.

Characters & Entities

• Ayodhyā (contextual)
• Tīrtha
• Snāna
• Dāna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage becomes truly fruitful when done with right order (krama), right method (vidhi), and dharmic acts like bathing and charity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The tīrthas of Ayodhyā are being requested for description; the chapter centers on Ayodhyā’s sacred circuit.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (ritual bathing) and dāna (charitable giving) are explicitly mentioned, along with the need for a proper pilgrimage sequence and procedure.