Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 39

प्रतीहारेण राजेन्द्र वचसा वारितो जनः । गतः सेनापतिः सैन्यं गृहीत्वा स्वनिकेतनम्

pratīhāreṇa rājendra vacasā vārito janaḥ | gataḥ senāpatiḥ sainyaṃ gṛhītvā svaniketanam

Wahai raja yang utama, orang ramai ditahan oleh kata perintah pegawai pintu istana. Panglima pula, setelah menghimpunkan bala tentera, berangkat ke kediamannya sendiri.

प्रतीहारेणby the doorkeeper/chamberlain
प्रतीहारेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्रतीहार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
राजेन्द्रO king
राजेन्द्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; समासः—कर्मधारयः: ‘राजानां इन्द्रः’ (O king of kings)
वचसाby (his) word/order
वचसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
वारितःwas stopped
वारितः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeAdjective
Rootवारि (धातु √वृ/√वार् ‘to restrain’) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘निवारितः’ (restrained)
जनःthe crowd/people
जनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
गतःwent
गतः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘गच्छितः’ (went)
सेनापतिःthe commander
सेनापतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसेना (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः: ‘सेनायाः पतिः’ (commander)
सैन्यम्the army
सैन्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसैन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
गृहीत्वाhaving taken
गृहीत्वा:
Purvakala-kriya (Gerund/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootग्रह् (धातु) + त्वा (अव्ययकृदन्त)
Formक्त्वान्त (अव्ययकृदन्त) — पूर्वकालक्रिया (having taken)
स्वनिकेतनम्to his own residence/home
स्वनिकेतनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + निकेतन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः: ‘स्वस्य निकेतनम्’ (own residence)

Narrator (Purāṇic reciter, contextually Sūta-like narration)

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A chamberlain raises his hand to halt the crowd at the palace gate while the commander gathers soldiers and withdraws; the atmosphere calms as the scene turns inward.

R
rājendra (king)
P
pratīhāra (chamberlain)
S
senāpati (commander)
S
sainya (troops)

FAQs

Dharma includes order and restraint—proper conduct safeguards sacred happenings from disorder.

Prabhāsa Kṣetra, within the Vastrāpathakṣetra Māhātmya setting.

No explicit ritual is stated; the verse depicts courtly regulation supporting the unfolding sacred event.