Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

भगवानप्यसंपूर्णे तृतीये तु क्रमे विभुः । समभ्येत्य बलिं प्राह ईषत्प्रस्फुरिताधरः

bhagavānapyasaṃpūrṇe tṛtīye tu krame vibhuḥ | samabhyetya baliṃ prāha īṣatprasphuritādharaḥ

Walaupun langkah ketiga masih belum dipenuhi, Tuhan Yang Maha Berkuasa mendekati Bali lalu bersabda—bibir-Nya bergetar sedikit.

भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1), एकवचन
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय/अपेक्षार्थक निपात
असंपूर्णेin the incomplete (stage)
असंपूर्णे:
Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअसंपूर्ण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7), एकवचन; ‘क्रमे’ इति विशेषणम्
तृतीयेin the third
तृतीये:
Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7), एकवचन; ‘क्रमे’ इति विशेषणम्
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, विरोध/विशेषार्थक निपात
क्रमेin the sequence/step
क्रमे:
Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7), एकवचन
विभुःthe all-powerful one
विभुः:
Karta (Apposition/कर्ता-समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1), एकवचन; ‘भगवान्’ इति समानााधिकरण
समभ्येत्यhaving approached
समभ्येत्य:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootसम् + अभि + इ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund); ‘having approached’
बलिम्Bali
बलिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootबलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2), एकवचन
प्राहsaid
प्राह:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + अह्/ब्रू (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
ईषत्slightly
ईषत्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootईषत् (अव्यय)
Formअव्यय, परिमाण/अल्पत्ववाचक क्रियाविशेषण
प्रस्फुरिताधरःwhose lower lip was quivering
प्रस्फुरिताधरः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र + स्फुर् (धातु) → प्रस्फुरित (कृदन्त-प्रातिपदिक) + अधर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1), एकवचन; तत्पुरुषः (प्रस्फुरितः अधरः यस्य)

Sārasvata (narrating); the Lord (Vāmana/Viṣṇu) is about to speak

Tirtha: वस्त्रापथ-क्षेत्र

Type: kshetra

Listener: राजा

Scene: त्रिविक्रम का विराट रूप; फिर भी वह बलि के निकट आकर संवाद करता है; अधर में हल्का कम्पन—करुण-न्याय मिश्र भाव; दैत्य-सभा/यज्ञ-परिसर

B
Bhagavān (Viṣṇu/Vāmana)
B
Bali

FAQs

Dharma is tested at the final moment—when a promise must be completed, even if it becomes difficult.

The episode is told inside the Vastrāpathakṣetra Māhātmya, situating the moral drama within Prabhāsa’s sacred landscape.

No direct ritual is prescribed here; the focus is on the completion of the pledged ‘third step’ as a dharmic obligation.