Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 11

कंठपाशेन निष्कास्य केन वै वार्यते भवान् । गोपालमन्यं कुरुते रक्षणाय च गोपतिः । सुतृणं चारयन्पूर्वो गोपः किं कुरुते तदा

kaṃṭhapāśena niṣkāsya kena vai vāryate bhavān | gopālamanyaṃ kurute rakṣaṇāya ca gopatiḥ | sutṛṇaṃ cārayanpūrvo gopaḥ kiṃ kurute tadā

“Jika Engkau menghalau (dia) dengan jerat di leher, siapakah yang dapat menahan-Mu? Apabila Penguasa ternakan melantik seorang gembala lain untuk perlindungan, apakah yang dilakukan gembala terdahulu ketika itu—tatkala dia sekadar menggembala pada rumput yang baik?”

कण्ठपाशेनwith a noose at the neck
कण्ठपाशेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकण्ठ (प्रातिपदिक) + पाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कण्ठस्य पाशः)
निष्कास्यhaving driven out, expelling
निष्कास्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootनिस् + कास् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund)
केनby whom? / by what?
केन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
वार्यतेis restrained, is prevented
वार्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृ (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive), आत्मनेपद
भवान्you (honorific)
भवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (आदरार्थ)
गोपालम्a cowherd
गोपालम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगोपाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
अन्यम्another
अन्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण (गोपालम्-विशेषण)
कुरुतेmakes, appoints
कुरुते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
रक्षणायfor protection
रक्षणाय:
Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootरक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी विभक्ति, एकवचन (सम्प्रदान/प्रयोजन)
and
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
गोपतिःthe lord/owner of the cows
गोपतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगोपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (गवां पतिः)
सु-तृणम्good grass
सु-तृणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + तृण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; ‘सु’ उपसर्गवत् गुणवाचक (good/fine grass)
चारयन्grazing (causing to graze)
चारयन्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय वर्तमानकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
पूर्वःthe former/earlier one
पूर्वः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषण (गोपः-विशेषण)
गोपःthe cowherd
गोपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगोप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
किम्what?
किम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (प्रश्नार्थ)
कुरुतेdoes
कुरुते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
तदाthen
तदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)

Bāṇa (using an analogy to argue his case)

Tirtha: Vastrāpatha

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (typical frame; not explicit in excerpt)

Scene: Bali’s son speaks sharply, using the cowherd metaphor: a former herdsman, replaced by the lord of cattle, can only graze grass—he cannot claim guardianship. The scene is a charged court-like exchange before Janārdana.

B
Bāṇa
B
Bali
T
The Lord (Viṣṇu/Vāmana) implied

FAQs

The verse argues about rightful authority through analogy: when a superior appoints protection, the prior agent yields—highlighting hierarchy, duty, and legitimacy.

This reasoning appears within the Vastrāpathakṣetra Māhātmya of Prabhāsa Khaṇḍa, where moral discourse accompanies pilgrimage glorification.

No ritual is prescribed; the passage is argumentative, using a pastoral analogy to discuss rightful action.