Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 169

Devanagari script

तस्यापि भाषितं श्रुत्वा देवेंद्रो मम मंदिरे । समागता वालखिल्याः शप्तोहं वामनः कृतः

Transliteration

tasyāpi bhāṣitaṃ śrutvā deveṃdro mama maṃdire | samāgatā vālakhilyāḥ śaptohaṃ vāmanaḥ kṛtaḥ

Translation

Mendengar bahkan kata-katanya, Devendra datang ke kuilku. Para resi Vālakhilya pun berhimpun di sana; aku dikutuk dan dijadikan Vāmana.

Word by Word

• तस्य: of him; his
• तस्य: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपि-भाव (also/even)

• भाषितम्: speech; what was said
• भाषितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भाष् (धातु) → भाषित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP)

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव

• देवेन्द्रः: Indra, lord of the gods
• देवेन्द्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (देवानाम् इन्द्रः)

• मम: my
• मम: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; उत्तमपुरुष-सर्वनाम

• मन्दिरे: in (my) temple/abode
• मन्दिरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मन्दिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• समागताः: arrived
• समागताः: Kriya (Predicate/क्रिया-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: सम्-आ-गम् (धातु) → समागत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP)

• वालखिल्याः: the Vālakhilya sages
• वालखिल्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वालखिल्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन

• शप्तः: cursed
• शप्तः: Kriya (Predicate/क्रिया-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: शप् (धातु) → शप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; उत्तमपुरुष-सर्वनाम

• वामनः: Vāmana (the dwarf form)
• वामनः: Pratijna/Predicate Noun (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वामन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• कृतः: made; turned into
• कृतः: Kriya (Predicate/क्रिया-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) → कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP)

Speaker

First-person narrator within the māhātmya passage (identity not explicit in the snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vastrāpatha (temple node)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrim audience / sages in frame

Visual Art Cues

Scene: Indra arrives at a temple; Vālakhilya sages appear radiant and austere; a moment of pronouncement where Indra is ‘made Vāmana’—shown as a symbolic shrinking/humbling with divine light.

Characters & Entities

• Indra (Devendra)
• Vālakhilyas
• Vāmana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even divine authority (Indra) is subject to the moral order mediated through sages; curses and boons serve dharma’s larger design.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A “temple” within the Vastrāpatha-kṣetra-māhātmya context is referenced; the broader glorification pertains to Vastrāpatha kṣetra in Prabhāsa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None is specified; the verse narrates a visit to a temple and a curse-event.