Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 175

प्रमुञ्च उवाच । ऋतवागिति विख्यातस्तपस्वी रेवतीं प्रति । चकार कोपं क्रुद्धेन तेनर्क्षं तन्निपातितम्

pramuñca uvāca | ṛtavāgiti vikhyātastapasvī revatīṃ prati | cakāra kopaṃ kruddhena tenarkṣaṃ tannipātitam

Pramuñca berkata: “Seorang pertapa masyhur bernama Ṛtavāk, berkenaan dengan Revatī, telah bangkit amarahnya; dan dalam murka itu, beliau menjatuhkan gugusan bintang tersebut.”

प्रमुञ्चःPramuñca
प्रमुञ्चः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रमुञ्च (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
ऋतवाक्Ṛtavāk (truth-speaker)
ऋतवाक्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋत + वाच् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारय (ऋता वाक् यस्य/ऋता वाक् = truthful speech)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्ति-बोधक अव्यय (quotative)
विख्यातःrenowned
विख्यातः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + ख्या (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying ṛtavāk/tapasvī)
तपस्वीascetic
तपस्वी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतपस्विन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
रेवतीम्Revatī
रेवतीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरेवती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
प्रतिtowards/against
प्रति:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formअव्यय (preposition), प्रति-अर्थ (towards/against)
चकारmade/did
चकार:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
कोपम्anger
कोपम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकोप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
क्रुद्धेनby the enraged (one)
क्रुद्धेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootक्रुध् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; विशेषणम् (qualifying tena)
तेनby him
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
ऋक्षम्the star/constellation
ऋक्षम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootऋक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तत्that
तत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (referring to the event/result)
निपातितम्was made to fall/was cast down
निपातितम्:
Kriya (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + पत् (धातु) + णिच् + क्त (प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle, causative sense), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि (caused to fall)

Pramuñca

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra (Prabhāsa)

Type: kshetra

Scene: A fierce ascetic Ṛtavāk, eyes blazing with wrath, utters a potent curse; above him a star-cluster (nakṣatra) trembles and falls like a flaming fragment from the night sky, while onlookers recoil in fear.

P
Pramuñca
Ṛtavāk
R
Revatī
R
Revatī-nakṣatra (ṛkṣa)

FAQs

Tapas (austerity) is portrayed as potent, but anger (krodha) can redirect that power toward disruption, warning against uncontrolled emotion.

The legend is embedded in the Vastrāpathakṣetra Māhātmya within Prabhāsa, linking cosmic events to sacred-place narration.

None directly; the verse explains a mythic cause affecting nakṣatra availability for marriage timing.