Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 143

Devanagari script

अतीव रम्यः सर्वस्यां पृथिव्यां पृथिवीपते । कुमुदाद्रिश्च सौवर्णो रेवतीच्यवनात्पुनः

Transliteration

atīva ramyaḥ sarvasyāṃ pṛthivyāṃ pṛthivīpate | kumudādriśca sauvarṇo revatīcyavanātpunaḥ

Translation

Wahai tuan penguasa bumi, Gunung Kumuda amat indah dan menyenangkan di seluruh dunia; dan sekali lagi, kerana aliran turun Sungai Revatī, gunung itu menjadi bersinar dengan kemegahan keemasan.

Word by Word

• अतीव: exceedingly
• अतीव: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अतीव (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; तीव्रता/अतिशयार्थे (very, exceedingly)

• रम्यः: beautiful, delightful
• रम्यः: Karta (Predicate nominative/कर्तृसमाना)
• Type: Adjective
• Root: रम्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम्; विशेषणम् (कुमुदाद्रिः/सौवर्णः इत्यस्य)

• सर्वस्याम्: in all, in the entire
• सर्वस्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे सप्तमी-एकवचनम्; ‘पृथिव्याम्’ इत्यस्य विशेषणम् (in the whole)

• पृथिव्याम्: on the earth
• पृथिव्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे सप्तमी-एकवचनम् (अधिकरण)

• पृथिवीपते: O lord of the earth (king)
• पृथिवीपते: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी + पति (प्रातिपदिके)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (पृथिव्याः पतिः); पुंलिङ्गे सम्बोधन-एकवचनम्

• कुमुदाद्रिः: the Kumuda mountain
• कुमुदाद्रिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुमुद + अद्रि (प्रातिपदिके)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः; पुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम्

• सौवर्णः: golden
• सौवर्णः: Karta (Predicate nominative/कर्तृसमाना)
• Type: Adjective
• Root: सौवर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम्; विधेय-विशेषणम् (golden)

• रेवती: of Revatī
• रेवती: Sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: रेवती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे षष्ठी-एकवचनम्; ‘च्यवनात्’ इत्यस्य सम्बन्धः (of Revatī)

• च्यवनात्: from the falling/decline
• च्यवनात्: Apadana (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: च्यवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे पञ्चमी-एकवचनम् (अपादान); ‘च्यवन’ = falling/decline

• पुनः: again, further
• पुनः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; पुनरुक्ति/पुनरावृत्त्यर्थे (again, moreover)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Raivataka/Kumudādri with Revatī association

Type: peak

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and sages

Visual Art Cues

Scene: A panoramic hymn-like view: Raivataka/Kumudādri gleams with golden tones as Revatī descends/flows—either as a radiant goddess or as a shining stream cascading down the slopes.

Characters & Entities

• Kumudādri
• Revatī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Holiness is reflected in beauty and auspicious radiance; sacred places are portrayed as visibly transformed by divine contact.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Mount Kumuda/Raivataka in the Vastrāpathakṣetra Māhātmya (Prabhāsa Khaṇḍa).

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse is descriptive, praising the site’s beauty and sacred transformation.