Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 53

पश्चिमेन चकारोच्चैः प्रजापतिरुदारधीः । केदाराख्यं तदा लिंगं गिरौ रैवतके स्थितम् । प्रजापतिः स्वयं तस्थौ तत्र पर्वतसानुनि

paścimena cakāroccaiḥ prajāpatirudāradhīḥ | kedārākhyaṃ tadā liṃgaṃ girau raivatake sthitam | prajāpatiḥ svayaṃ tasthau tatra parvatasānuni

Di sebelah barat, Prajāpati yang berjiwa mulia ketika itu mendirikan sebuah liṅga yang masyhur bernama Kedāra, terletak di Gunung Raivataka. Prajāpati sendiri pun tinggal di sana, di lereng gunung itu.

पश्चिमेनto the west/by the western side
पश्चिमेन:
Adhikarana/Direction (Directional adjunct/दिक्-अधिकरण)
TypeAdjective
Rootपश्चिम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; दिशावाचक (by/in the west)
चकारmade
चकार:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
उच्चैःaloud/highly
उच्चैः:
Sambandha (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootउच्चैः (अव्यय)
Formरीतिवाचक-अव्यय (adverb: loudly/highly)
प्रजापतिःPrajāpati
प्रजापतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजापति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उदारधीःof noble intellect
उदारधीः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootउदार (प्रातिपदिक) + धी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—उदारा धीः यस्य (बहुव्रीहि-भावार्थः), रूपतः कर्मधारय-प्रयोगः
केदाराख्यम्named Kedāra
केदाराख्यम्:
Karma/Predicate qualifier (लिङ्ग-विशेषण)
TypeAdjective
Rootकेदार (प्रातिपदिक) + आख्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; लिङ्गम् इति विशेषणम्; समासः—केदार इति आख्या यस्य (तत्पुरुष)
तदाthen
तदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (then)
लिङ्गम्liṅga
लिङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
गिरौon the mountain
गिरौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
रैवतकेon Raivataka (mountain)
रैवतके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरैवतक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; पर्वतनाम
स्थितम्situated
स्थितम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Root√स्था (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; लिङ्गम् इति विशेषणम्
प्रजापतिःPrajāpati
प्रजापतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजापति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
स्वयम्himself
स्वयम्:
Sambandha (Emphasis/स्वार्थ)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formस्वार्थक-अव्यय (reflexive adverb: oneself)
तस्थौstood/remained
तस्थौ:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (there)
पर्वतसानुनिon the mountain-slope/ridge
पर्वतसानुनि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक) + सानु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; समासः—पर्वतस्य सानुः (षष्ठी-तत्पुरुष)

Rudra (Śiva)

Tirtha: Kedāra (Raivataka-sthita liṅga)

Type: peak

Listener: dvijoत्तम (addressed brāhmaṇa interlocutor)

Scene: On the western side, atop Raivataka’s slopes, Prajāpati installs the Kedāra liṅga; the mountain is rugged with sacred groves, and Prajāpati sits in austere contemplation near the shrine.

P
Prajāpati
K
Kedāra-liṅga
R
Raivataka (mountain)
Ś
Śiva (liṅga)

FAQs

Great cosmic beings sanctify geography through liṅga-pratiṣṭhā, turning mountains and directions into living pilgrimage maps.

The western side of Vastrāpathakṣetra, especially Mount Raivataka where the Kedāra-liṅga is said to stand.

Liṅga-sthāpanā (establishment) is indicated; the verse also implies ongoing residence and worship at the site.