Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 24

Devanagari script

पितरं मातरं भगिनीं तत्पतिं दुहितां पतिम् । भागिनेयमथ दौहित्रं मित्रसंबधिबांधवान् । संभोज्य पातकैः सर्वैर्मुच्यंते गृहमेधिनः

Transliteration

pitaraṃ mātaraṃ bhaginīṃ tatpatiṃ duhitāṃ patim | bhāgineyamatha dauhitraṃ mitrasaṃbadhibāṃdhavān | saṃbhojya pātakaiḥ sarvairmucyaṃte gṛhamedhinaḥ

Translation

Para penghuni rumah tangga dibebaskan daripada segala dosa dengan menjamu dan memberi makan: bapa dan ibu, saudari serta suaminya, anak perempuan dan menantu lelaki, anak saudara dan cucu, juga sahabat, kaum kerabat dan sanak saudara.

Word by Word

• पितरम्: father
• पितरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• मातरम्: mother
• मातरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• भगिनीम्: sister
• भगिनीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भगिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• तत्-पतिम्: her husband
• तत्-पतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (तस्य पतिः)

• दुहिताम्: daughter
• दुहिताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दुहितृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• पतिम्: husband
• पतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• भागिनेयम्: sister's son (nephew)
• भागिनेयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भागिनेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• अथ: then/and
• अथ: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/समुच्चयार्थक-निपात (then/and)

• दौहित्रम्: daughter's son (grandson)
• दौहित्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दौहित्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• मित्र-संबधि-बांधवान्: friends, relations, and kinsmen
• मित्र-संबधि-बांधवान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक) + संबधि (प्रातिपदिक) + बांधव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन; समाहार/समुच्चय-द्वन्द्व (मित्राश्च संबधयश्च बांधवाश्च)

• संभोज्य: having fed/entertained
• संभोज्य: Kriya (Gerundial action)
• Type: Verb
• Root: सम् + भुज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund); सम्-उपसर्गपूर्वक; ‘संभोज्य’ = भोजयित्वा/भोजयित्वा (having fed/entertained)

• पातकैः: by/through sins
• पातकैः: Hetu/Karana (Cause/Instrument)
• Type: Noun
• Root: पातक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/हेतु), बहुवचन

• सर्वैः: all
• सर्वैः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (पातकैः)

• मुच्यन्ते: are freed
• मुच्यन्ते: Kriya (Predicate)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन; कर्मणि-प्रयोग (are released)

• गृहमेधिनः: householders
• गृहमेधिनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गृहमेधिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), बहुवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) addressing the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A householder arranges a communal meal: parents seated with honor, sister and her husband, daughter and son-in-law, nephew and grandson, friends and relatives; servers offer water and food with reverence, suggesting a dharmic feast as expiation.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

For householders, compassionate hospitality and feeding one’s kin and community is a purifying dharma that destroys sin.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse functions as tīrtha-ācāra within Vastrāpathakṣetra Māhātmya (Prabhāsa Khaṇḍa).

What ritualistic prescription is mentioned?

Saṃbhojana—feeding/hosting parents, relatives, and associates as a meritorious act leading to pāpa-kṣaya.