Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 91

Devanagari script

अग्नि तापांगसंतप्तस्तावत्पश्यति शंकरम् । सोमनाथं शिवं शांतं सर्वदेवनमस्कृतम् । अर्घ्येण पुष्पमिश्रेण जलमिश्रेण भामिनि

Transliteration

agni tāpāṃgasaṃtaptastāvatpaśyati śaṃkaram | somanāthaṃ śivaṃ śāṃtaṃ sarvadevanamaskṛtam | arghyeṇa puṣpamiśreṇa jalamiśreṇa bhāmini

Translation

Dengan anggota tubuh yang hangus oleh panas api, kemudian dia memandang Śaṅkara—Somanātha, Śiva yang tenteram, yang dihormati oleh semua dewa. Wahai wanita jelita, dengan air arghya bercampur bunga serta persembahan air yang dicampur air…

Word by Word

• अग्नि: by fire
• अग्नि: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (instrumental singular) [समासपूर्वपदत्वेन]

• तापाङ्गसंतप्तः: his body scorched by heat
• तापाङ्गसंतप्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: ताप (प्रातिपदिक) + अङ्ग (प्रातिपदिक) + संतप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक, √तप्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (तापेन अङ्गं संतप्तः / तापाङ्गैः संतप्तः—अर्थसामर्थ्यात्)

• तावत्: then; so long
• तावत्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तावत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधिवाचक

• पश्यति: sees
• पश्यति: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• शंकरम्: Śaṅkara
• शंकरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शंकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सोमनाथम्: Somanātha
• सोमनाथम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक) + नाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (सोमस्य नाथः)

• शिवम्: Śiva
• शिवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• शान्तम्: peaceful
• शान्तम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शान्त (कृदन्त-प्रातिपदिक, √शम्)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

• सर्वदेवनमस्कृतम्: revered by all gods
• सर्वदेवनमस्कृतम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक) + नमस्कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक, √कृ)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (सर्वैः देवैः नमस्कृतः)

• अर्घ्येण: with an offering (arghya)
• अर्घ्येण: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अर्घ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (instrumental singular)

• पुष्पमिश्रेण: mixed with flowers
• पुष्पमिश्रेण: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुष्प (प्रातिपदिक) + मिश्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; तत्पुरुषः (पुष्पैः मिश्रः)

• जलमिश्रेण: mixed with water
• जलमिश्रेण: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जल (प्रातिपदिक) + मिश्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; तत्पुरुषः (जलेन मिश्रः)

• भामिनि: O fair lady
• भामिनि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भामिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन (vocative singular)

Speaker

Narrator addressing a woman (bhāmini); explicit speaker not named in this verse

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Somanātha (Prabhāsa-kṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee scorched by fire-heat beholds tranquil Somanātha Śiva, worshipped by gods; the devotee offers arghya-water mixed with flowers before the liṅga near the sea-breeze of Prabhāsa.

Characters & Entities

• Śaṅkara
• Somanātha
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Austerity joined with devotion culminates in the vision of Śiva; reverent offerings (arghya with flowers) express surrender and honor.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Vastrāpatha kṣetra context in Prabhāsa, connected with the Somanātha/Someśvara manifestation.

What ritualistic prescription is mentioned?

Offering arghya—water respectfully presented, mixed with flowers (puṣpa-miśra jala)—to Somanātha/Śiva.