Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 12

Devanagari script

देवा ब्रह्मादयः सर्वे गंगाद्याः सरितस्तथा । वस्त्रापथे महाक्षेत्रे भवभावेन संगताः

Transliteration

devā brahmādayaḥ sarve gaṃgādyāḥ saritastathā | vastrāpathe mahākṣetre bhavabhāvena saṃgatāḥ

Translation

Segala dewa bermula dengan Brahmā, dan segala sungai bermula dengan Gaṅgā, berhimpun di mahā-kṣetra suci Vastrāpatha, bersatu oleh bhakti kepada Bhava (Śiva).

Word by Word

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• ब्रह्म: Brahmā
• ब्रह्म: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन्/ब्रह्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासाङ्ग)

• आदयः: and others (beginning with Brahmā)
• आदयः: Apposition (Samānādhikaraṇa)
• Type: Noun
• Root: आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष (ब्रह्म-आदयः = ब्रह्मादयः)

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (देवाः)

• गङ्गा: Gaṅgā
• गङ्गा: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: गङ्गा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासाङ्ग)

• आद्याः: beginning with Gaṅgā
• आद्याः: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: आदि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष (गङ्गा-आद्याः = गङ्गाद्याः) विशेषणम् (सरितः)

• सरितः: rivers
• सरितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सरित् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• तथा: also/likewise
• तथा: Discourse connective
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/उपमानार्थ-क्रियाविशेषण (also/likewise)

• वस्त्रापथे: in Vastrāpatha
• वस्त्रापथे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वस्त्रापथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष-समास (वस्त्राणां पथः)

• महाक्षेत्रे: in the great sacred field
• महाक्षेत्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महा + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कर्मधारय (महद् क्षेत्रम्)

• भवभावेन: by devotion to Bhava (Śiva) / by Śiva-oriented feeling
• भवभावेन: Karana/Hetu (Instrument/Cause)
• Type: Noun
• Root: भव + भाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; तत्पुरुष (भवस्य भावः) करण/हेतु-भाव

• संगताः: assembled/met together
• संगताः: Predicate (state)
• Type: Adjective
• Root: सम्-गम् (धातु) → संगत (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विधेय-विशेषणम् (देवाः/सरितः)

Speaker

Sārasvata (contextual continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vastrāpatha

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A grand assembly at Vastrāpatha: Brahmā and other devas stand in reverence; personified rivers led by Gaṅgā arrive as goddesses with water-pots; all face a Śiva emblem, united in Bhava-bhāva.

Characters & Entities

• Brahmā
• Devas
• Gaṅgā
• Rivers
• Vastrāpatha
• Bhava (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A mahākṣetra is validated by divine congregation; devotion to Śiva draws even gods and holy rivers.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vastrāpatha Mahākṣetra is explicitly glorified as a gathering-place of gods and sacred rivers.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse emphasizes Bhava-bhāva (Śiva-devotion) as the qualifying attitude for worship at the kṣetra.