Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 25

पतंति पुरुषा भद्र पत्राणीव पुनःपुनः । कृतेन येन विप्रेंद्र स्वर्गं प्राप्नोति निर्मलम् । दानेन तपसा चैव तत्त्वमा चक्ष्व सुव्रत

pataṃti puruṣā bhadra patrāṇīva punaḥpunaḥ | kṛtena yena vipreṃdra svargaṃ prāpnoti nirmalam | dānena tapasā caiva tattvamā cakṣva suvrata

Manusia jatuh berulang-ulang, wahai Bhadra, bagaikan daun-daun. Wahai yang terbaik antara brāhmaṇa, dengan amalan apakah seseorang mencapai syurga yang suci tanpa noda? Nyatakan kepadaku kebenaran—melalui sedekah (dāna) dan tapa (tapas), wahai engkau yang berikrar mulia.

पतन्तिthey fall
पतन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√पत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद
पुरुषाःmen; persons
पुरुषाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
भद्रO Bhadra
भद्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
पत्राणिleaves
पत्राणि:
Upamāna (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootपत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
इवlike
इव:
Upamā-dyotaka (Comparative marker/उपमाद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय (particle of comparison)
पुनःपुनःagain and again
पुनःपुनः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनःपुनः (अव्यय; पुनः का आवृत्तिः)
Formआवृत्त्यर्थक-अव्यय (adverb: repeatedly)
कृतेनby what act; by merit
कृतेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकृत (प्रातिपदिक; √कृ (धातु) + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; साधन/हेतु-भाव (by means of a deed/merit)
येनby which
येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक-प्रश्न/यत्-सम्बन्ध
विप्रेन्द्रO chief of Brahmins
विप्रेन्द्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; ‘विप्रेन्द्र’ = विप्राणाम् इन्द्रः (chief of Brahmins)
स्वर्गम्heaven
स्वर्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्राप्नोतिattains
प्राप्नोति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√आप् (धातु) उपसर्ग: प्र + √आप्
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
निर्मलम्pure
निर्मलम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्मल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; स्वर्ग-विशेषणम्
दानेनby giving; by charity
दानेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
तपसाby austerity
तपसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
एवindeed; certainly
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (particle: emphasis)
तत्त्वम्the truth; principle
तत्त्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
मेto me / of me
मे:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; मम (of me)
आचक्ष्वtell; explain
आचक्ष्व:
Kriya (Command/आज्ञा-क्रिया)
TypeVerb
Root√चक्ष् (धातु) उपसर्ग: आ + √चक्ष्
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद
सुव्रतO good-vowed one
सुव्रत:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसु + व्रत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; ‘सुव्रत’ = शोभनं व्रतं यस्य (good-vowed)

King (questioning a brāhmaṇa/sage; direct address to Bhadra and ‘viprendra’)

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A seeker addresses a venerable brāhmaṇa/sage: men fall like leaves from a tree; the sage listens, poised to teach the deed leading to stainless heaven; a tree shedding leaves symbolizes anityatā.

B
Bhadra
V
viprendra (chief brāhmaṇa)
S
svarga
D
dāna
T
tapas

FAQs

Human life is unstable like falling leaves; therefore one should seek dharmic means—especially dāna and tapas—to gain higher destiny.

The verse occurs within Vastrāpatha-kṣetra Māhātmya; it prepares for explaining the merits connected to sacred place and righteous acts.

Dāna (charity) and tapas (austerity) are explicitly raised as key practices connected with attaining merit and heavenly reward.