Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

यत्रातप्यत्तपो घोरं स्वयं देवी ह्यरुंधती । सौभाग्यं कांक्षमाणा सा गौरीपूजापरायणा

Transliteration

yatrātapyattapo ghoraṃ svayaṃ devī hyaruṃdhatī | saubhāgyaṃ kāṃkṣamāṇā sā gaurīpūjāparāyaṇā

Translation

Di sana, Dewi Arundhatī sendiri melakukan tapa yang dahsyat, mendambakan saubhāgya, dan sepenuhnya tekun dalam pemujaan kepada Gaurī.

Word by Word

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Relative location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; देशवाचक-सम्बन्धबोधक (relative adverb: where)

• अतप्यत्: performed austerity
• अतप्यत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तप् (धातु)
• Form: लङ्-लकारः (Imperfect/Past), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; धातुः—तप् (तपसि/दाहे)

• तपः: austerity
• तपः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्

• घोरम्: terrible, intense
• घोरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: घोर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; विशेषणम्

• स्वयम्: herself
• स्वयम्: Karta-viseshana (Agent qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; आत्मार्थक-निपातः (reflexive adverb: oneself)

• देवी: the goddess
• देवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्

• हि: indeed
• हि: Sambandha/Emphasis (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; हेत्वर्थक/निश्चयार्थक-निपातः (particle: indeed/for)

• अरुन्धती: Arundhatī
• अरुन्धती: Karta-samānādhikaraṇa (Apposition/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अरुन्धती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्

• सौभाग्यम्: good fortune
• सौभाग्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सौभाग्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्

• काङ्क्षमाणा: desiring
• काङ्क्षमाणा: Karta-dharma (Predicate adjective/कर्तृधर्म)
• Type: Adjective
• Root: काङ्क्ष् (धातु)
• Form: शतृ/शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकालिक कृदन्त (Present participle, Ātmanepada sense); स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; धातुः—काङ्क्ष् (इच्छायाम्)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; सर्वनाम

• गौरीपूजापरायणा: devoted to the worship of Gaurī
• गौरीपूजापरायणा: Karta-dharma (Predicate adjective/कर्तृधर्म)
• Type: Adjective
• Root: गौरी (प्रातिपदिक) + पूजा (प्रातिपदिक) + परायण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; तत्पुरुषः (गौरीपूजायां परायणा)

Speaker

Śiva (Īśvara) (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gaurī-sthāna sanctified by Arundhatī-tapas

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī

Visual Art Cues

Scene: Arundhatī performing severe austerities near a Gaurī shrine: matted hair, simple garment, seated in meditation with a small altar to Gaurī; the coastal wind and sparse landscape emphasize austerity; a faint Devī presence blesses her.

Characters & Entities

• Arundhatī
• Gaurī
• saubhāgya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Austerity and focused devotion to the Goddess are upheld as means to obtain desired dharmic blessings.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Gaurī-associated spot in Prabhāsa Kṣetra where Arundhatī performed tapas.

What ritualistic prescription is mentioned?

Tapas (austerity) and Gaurī-pūjā are highlighted as the practice leading to saubhāgya.