Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 18

परस्परं परिष्वज्य गतास्तेपि त्रिविष्टपम् । केवलं लोकपालाश्च इंद्राद्यास्तस्थुरुत्सुकाः । बृहस्पतिं पृच्छमानाः कुतोस्माकं जयो भवेत्

parasparaṃ pariṣvajya gatāstepi triviṣṭapam | kevalaṃ lokapālāśca iṃdrādyāstasthurutsukāḥ | bṛhaspatiṃ pṛcchamānāḥ kutosmākaṃ jayo bhavet

Saling berpelukan, mereka pun pergi ke Triviṣṭapa (syurga). Hanya para Lokapāla—Indra dan yang lain—berdiri cemas, bertanya kepada Bṛhaspati: “Dari manakah kemenangan akan datang kepada kami?”

परस्परम्mutually/each other
परस्परम्:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपरस्पर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् अव्ययप्रयोगः; क्रियाविशेषणम् (adverb: mutually)
परिष्वज्यhaving embraced
परिष्वज्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootपरि + स्वज् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive); ‘having embraced’
गताःwent
गताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्तरि कृदन्तः (past active participle); पुंलिङ्गः, प्रथमा (1st), बहुवचनम्
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा (1st), बहुवचनम्; सर्वनाम
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-भावबोधक-अव्यय (also)
त्रिविष्टपम्to heaven (Triviṣṭapa)
त्रिविष्टपम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootत्रिविष्टप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया (2nd), एकवचनम्; गत्यर्थक-क्रियायाः कर्म (destination as object)
केवलम्only
केवलम्:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकेवल (प्रातिपदिक/अव्ययप्रयोग)
Formअव्ययम्; अवच्छेदक/निश्चयार्थक (adverb: only/merely)
लोकपालाःworld-guardians
लोकपालाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलोक + पाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा (1st), बहुवचनम्; ‘लोकस्य पालाः’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
इन्द्राद्याःIndra and others
इन्द्राद्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइन्द्र + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा (1st), बहुवचनम्; ‘इन्द्रः आदिः येषाम्’ इति बहुव्रीह्यर्थे समासप्रयोगः, परन्तु रूपतः ‘इन्द्र-आदि’ तत्पुरुष-समाहार; समूहवाचक (Indra and others)
तस्थुःstood/remained
तस्थुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd), बहुवचनम्; परस्मैपदम्
उत्सुकाःeager/anxious
उत्सुकाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्सुक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा (1st), बहुवचनम्; विशेषणम्
बृहस्पतिम्Bṛhaspati
बृहस्पतिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया (2nd), एकवचनम्
पृच्छमानाःasking
पृच्छमानाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (धातु) + शानच् (वर्तमानकाले)
Formवर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्तः (present active participle); पुंलिङ्गः, प्रथमा (1st), बहुवचनम्
कुतःhow/whence
कुतः:
Kriya-visheshaṇa (Interrogative/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकुतः (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb: whence/how)
अस्माकम्of us/our
अस्माकम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), बहुवचनम्; सर्वनाम; सम्बन्ध (genitive)
जयःvictory
जयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा (1st), एकवचनम्
भवेत्might be/should occur
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Tirtha: Kedāra (contextual frame)

Type: kshetra

Scene: After defeat, groups of devas embrace in farewell and ascend; Indra and other Lokapālas remain in Svarga, tense and questioning Bṛhaspati about the source of victory.

T
Triviṣṭapa
L
Lokapālas
I
Indra
B
Bṛhaspati

FAQs

Even the Devas require counsel; victory is framed as arising through right guidance (guru-buddhi) and alignment with dharma.

No earthly tīrtha is named; the verse mentions Triviṣṭapa (heaven) while remaining within Kedārakhaṇḍa’s larger Kedāra setting.

None; it depicts consultation with Bṛhaspati rather than a ritual rule.