Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 49

तद्दृष्टं चरणारविंदमतुलं तेजोमयं सुंदरं संध्यारागसुमंगलं च परमं तापापनुत्तिंकरम् । तेजोराशिकरं परात्परमिदं लावण्यलीलस्पदं सर्वेषां सुखवृद्धिकारणपरं शंभोः पदं पावनम्

taddṛṣṭaṃ caraṇāraviṃdamatulaṃ tejomayaṃ suṃdaraṃ saṃdhyārāgasumaṃgalaṃ ca paramaṃ tāpāpanuttiṃkaram | tejorāśikaraṃ parātparamidaṃ lāvaṇyalīlaspadaṃ sarveṣāṃ sukhavṛddhikāraṇaparaṃ śaṃbhoḥ padaṃ pāvanam

Ketika itu terlihat teratai kaki yang tiada bandingan—bercahaya, indah, amat suci dan mujarab seperti merah senja, serta penghapus derita yang tertinggi. Ia menumpahkan arus cahaya, melampaui yang melampaui, medan permainan rahmat dan keindahan—kaki suci Śambhu, sebab tertinggi pertambahan kebahagiaan bagi semua, yang menyucikan.

tatthat
tat:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st)/द्वितीया (2nd), एकवचन; निर्देश (Neuter, Nom/Acc, Singular)
dṛṣṭamseen/beheld
dṛṣṭam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootdṛś (धातु) + kta (कृत्-प्रत्यय) → dṛṣṭa (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेय-विशेषण (Past passive participle, Neuter, Nominative, Singular)
caraṇa-aravindamlotus-like feet
caraṇa-aravindam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootcaraṇa (प्रातिपदिक) + aravinda (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st)/द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (caraṇānām aravindam) (Neuter, Nom/Acc, Singular)
atulamincomparable
atulam:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootatula (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st)/द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (Neuter, Nom/Acc, Singular)
tejo-mayammade of radiance
tejo-mayam:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottejas (प्रातिपदिक) + mayaṭ (तद्धित) → tejomaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st)/द्वितीया (2nd), एकवचन; तद्धितान्त; (tejasā mayaḥ) (Neuter, Nom/Acc, Singular)
sundarambeautiful
sundaram:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsundara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st)/द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (Neuter, Nom/Acc, Singular)
saṃdhyā-rāga-su-maṅgalamauspicious like twilight-redness
saṃdhyā-rāga-su-maṅgalam:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsaṃdhyā (प्रातिपदिक) + rāga (प्रातिपदिक) + su (उपसर्ग/अव्यय-पूर्वपद) + maṅgala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st)/द्वितीया (2nd), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (saṃdhyāyā rāgaḥ iva su-maṅgalam) (Neuter, Nom/Acc, Singular)
caand
ca:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
paramamsupreme
paramam:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootparama (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st)/द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (Neuter, Nom/Acc, Singular)
tāpa-apanuttiṃ-karamcausing removal of suffering
tāpa-apanuttiṃ-karam:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottāpa (प्रातिपदिक) + apanutti (प्रातिपदिक) + kara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st)/द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुष (tāpānām apanuttim karoti iti) (Neuter, Nom/Acc, Singular)
tejo-rāśi-karamforming a mass of radiance
tejo-rāśi-karam:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottejas (प्रातिपदिक) + rāśi (प्रातिपदिक) + kara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st)/द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुष (tejasāṃ rāśiṃ karoti/kurute) (Neuter, Nom/Acc, Singular)
parāt-paramamhigher than the highest
parāt-paramam:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootparāt (para, प्रातिपदिक; पञ्चमी-एकवचन) + parama (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st)/द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुष (parāt api paramam) (Neuter, Nom/Acc, Singular)
idamthis
idam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st)/द्वितीया (2nd), एकवचन; निर्देश (Neuter, Nom/Acc, Singular)
lāvaṇya-līlā-spadamabode of graceful beauty
lāvaṇya-līlā-spadam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootlāvaṇya (प्रातिपदिक) + līlā (प्रातिपदिक) + spada (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st)/द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुष (lāvaṇyasya līlāyāḥ spadam) (Neuter, Nom/Acc, Singular)
sarveṣāmof all
sarveṣām:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; सम्बन्ध (Masculine/Neuter, Genitive, Plural)
sukha-vṛddhi-kāraṇa-paramamsupremely the cause of happiness-increase
sukha-vṛddhi-kāraṇa-paramam:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsukha (प्रातिपदिक) + vṛddhi (प्रातिपदिक) + kāraṇa (प्रातिपदिक) + para (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st)/द्वितीया (2nd), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (sukhasya vṛddheḥ kāraṇe paramam) (Neuter, Nom/Acc, Singular)
śaṃbhoḥof Śambhu
śaṃbhoḥ:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootśaṃbhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध (Masculine, Genitive, Singular)
padamfoot/step
padam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpada (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st)/द्वितीया (2nd), एकवचन (Neuter, Nom/Acc, Singular)
pāvanampurifying
pāvanam:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpāvana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st)/द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (Neuter, Nom/Acc, Singular)

Lomaharṣaṇa (Sūta), by section-level deduction within Māheśvarakhaṇḍa

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Scene: A devotional close-up of Śambhu’s lotus-feet, emitting torrents of light; the ambience is like auspicious twilight—crimson sandhyā hues—suggesting both tenderness (lāvanya) and transcendent tejas.

Ś
Śambhu (Śiva)
Ś
Śiva’s feet (caraṇa)

FAQs

Refuge in Śiva’s feet is portrayed as the highest purifier—removing affliction and increasing auspicious joy for all beings.

Kedāra, where Śiva’s presence is celebrated through intense pāda-stuti, aligning pilgrimage with inner surrender.

No explicit rite is commanded; the implied practice is devotional contemplation and darśana of Śiva’s sacred feet.