Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 98

Devanagari script

मुक्तिं सायुज्यतां प्राप्तः शिवरात्रेरुपोषणात् । तेन लब्धं शिवाज्जन्म पुरा यत्कथितं मया

Transliteration

muktiṃ sāyujyatāṃ prāptaḥ śivarātrerupoṣaṇāt | tena labdhaṃ śivājjanma purā yatkathitaṃ mayā

Translation

Dengan menjalankan upavāsa pada Śivarātri, dia mencapai mukti berupa sāyujya—penyatuan dengan Śiva. Maka dia memperoleh kelahiran yang dianugerahkan oleh Śiva, sebagaimana telah aku kisahkan dahulu.

Word by Word

• मुक्तिम्: liberation
• मुक्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म

• सायुज्यताम्: (as) union/identity (with Śiva)
• सायुज्यताम्: Visheshana (Apposition/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: सायुज्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (मुक्तिम्) विशेषणार्थे—सायुज्यरूपाम्

• प्राप्तः: attained
• प्राप्तः: Kriya (Predicate participle/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि

• शिवरात्रेः: of Śivarātri
• शिवरात्रेः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शिवरात्रि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (of Śivarātri)

• उपोषणात्: from fasting
• उपोषणात्: Apadana (Cause/अपादान)
• Type: Noun
• Root: उपोषण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेतौ (because of)

• तेन: by that/thereby
• तेन: Karana (Means/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण/हेतु (thereby)

• लब्धम्: obtained
• लब्धम्: Kriya (Predicate participle/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (जन्म) विशेषणवत्

• शिवात्: from Śiva
• शिवात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; अपादान (from Śiva)

• जन्म: birth/origin
• जन्म: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता/विधेय

• पुरा: formerly
• पुरा: Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (formerly)

• यत्: which
• यत्: Karma (Relative object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम

• कथितम्: told/related
• कथितम्: Kriya (Predicate participle/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथ् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (यत्) विशेषणवत्

• मया: by me
• मया: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया, एकवचन; कर्तृकरण (by me)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), deduced from Māheśvarakhaṇḍa narrative style

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mahāśivarātri (as vrata within Kedāra-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Audience within Kedāra-khaṇḍa frame

Visual Art Cues

Scene: A luminous merging: the devotee-king’s subtle form dissolves into Śiva’s radiance above the liṅga, symbolizing sāyujya; attendants and sages witness with awe.

Characters & Entities

• Śiva
• Śivarātri

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śivarātri observance is portrayed as powerful enough to grant sāyujya-mukti—union with Śiva.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra-kṣetra context (Kedārakhaṇḍa), where Śivarātri’s salvific merit is emphasized.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śivarātri upoṣaṇa (fasting/observance on the night of Śiva).