Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 31

Devanagari script

त्रिगुणाष्टाक्रसंकाशं प्रविवेश शिवालयम् । यावत्कोपेन महता तावद्दृष्टः पिनाकिना । स्वभक्तं हंतुकामोसौ श्वेतराजानमुत्तमम्

Transliteration

triguṇāṣṭākrasaṃkāśaṃ praviveśa śivālayam | yāvatkopena mahatā tāvaddṛṣṭaḥ pinākinā | svabhaktaṃ haṃtukāmosau śvetarājānamuttamam

Translation

Kāla, menyala dengan sinar yang menggerunkan bagaikan pancaran triguna yang berlapis, memasuki kediaman Śiva. Namun ketika ia mara dengan amarah besar, ia segera terlihat oleh Pinākī, Śiva yang memegang busur, kerana Kāla berniat membunuh Śvetarāja, bhakta Śiva yang mulia.

Word by Word

• त्रिगुणाष्टाक्रसंकाशम्: resembling (like) three guṇas and eight spokes (i.e., having such an appearance)
• त्रिगुणाष्टाक्रसंकाशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या) + गुण (प्रातिपदिक) + अष्ट (संख्या) + अक्र (प्रातिपदिक) + संकाश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषणम् (कर्मविशेषण)

• प्रविवेश: entered
• प्रविवेश: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + प्र + विश् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• शिवालयम्: the abode/temple of Śiva
• शिवालयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + आलय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; कर्मपदम्

• यावत्: as long as / while
• यावत्: Sambandha (Linker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (प्रातिपदिक/अव्ययार्थ)
• Form: अव्यय; कालपरिमाणवाचक (temporal correlator: 'as long as/while')

• कोपेन: with anger
• कोपेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: कोप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; करणम्

• महता: great
• महता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; विशेषणम् (कोपस्य)

• तावत्: then / so long
• तावत्: Sambandha (Linker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तावत् (प्रातिपदिक/अव्ययार्थ)
• Form: अव्यय; तावत्-यावत् सहसंबन्धी (correlative: 'then/so long')

• दृष्टः: was seen
• दृष्टः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) → दृष्ट (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; कर्मणि प्रयोगभावः (passive sense: 'was seen')

• पिनाकिना: by the bearer of Pināka (Śiva)
• पिनाकिना: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पिनाकिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; कर्तृ-निर्देशक (agent in passive)

• स्वभक्तम्: his own devotee
• स्वभक्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + भक्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; कर्मपदम्

• हन्तुकामः: desiring to kill
• हन्तुकामः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: हन् (धातु) → हन्तु (तुमुन्/infinitive base) + काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; विशेषणम् (असौ)

• असौ: that one (he)
• असौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: असद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• श्वेतराजानम्: Śvetarāja (the white king)
• श्वेतराजानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्वेत (प्रातिपदिक) + राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; कर्मपदम्

• उत्तमम्: excellent, noble
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषणम् (श्वेतराजानम्)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to sages

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Kāla, blazing and fearsome, strides into a luminous Śiva-ālaya in the Himalayas; Śiva, bow-bearing (Pinākin), perceives him instantly as the threat turns toward the devotee Śvetarāja.

Characters & Entities

• Kāla
• Śiva (Pinākin)
• Śvetarāja

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Approaching the Lord’s abode with hostile intent toward a devotee invites immediate divine scrutiny and restraint.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra’s Śivālaya (Śiva’s sacred abode/temple) in the Kedārakhaṇḍa setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse underscores the sanctity of the Śiva-dhāma and the inviolability of the bhakta there.