Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 40

मायामयो वृषभस्तेन वेषात्कृतो हि नागोश्वतरस्तथैव । तथा चान्यान्याप्यनेनामरेन्द्र सर्वाण्येवोल्लिखितान्यत्र विद्धि

māyāmayo vṛṣabhastena veṣātkṛto hi nāgośvatarastathaiva | tathā cānyānyāpyanenāmarendra sarvāṇyevollikhitānyatra viddhi

Oleh dia, melalui penyamaran, seekor lembu jantan yang terbentuk daripada māyā telah dicipta; demikian juga seekor ular dan seekor baghal. Dan lagi, wahai raja para dewa, ketahuilah bahawa banyak hal lain di sini pun semuanya telah direka dan diatur olehnya.

मायामयःmade of illusion, illusory
मायामयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमायामय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; समासः—माया+मय (तत्पुरुषः, ‘मायया निर्मितः/मयः’)
वृषभःbull
वृषभः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
तेनby him/with that
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
वेषात्from (that) disguise/appearance
वेषात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootवेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन
कृतःmade, fashioned
कृतः:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अर्थः—‘कृतः/निर्मितः’
हिindeed, for
हि:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय; बलार्थ/हेतौ
नागःelephant
नागः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अश्वतरःmule (horse-like animal)
अश्वतरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअश्वतर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तथाthus, likewise
तथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)
एवjust, indeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण-निपात (emphatic particle)
तथाin the same way
तथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (conjunction)
अन्यानिother (things)
अन्यानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), बहुवचन; ‘अन्य’ विशेषण
अपिalso, even
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय/सम्भावना-निपात
अनेनby this (one)
अनेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
अमरेन्द्रO lord of the immortals (Indra)
अमरेन्द्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootअमर + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; समासः—अमराणाम् इन्द्रः (षष्ठी-तत्पुरुष)
सर्वाणिall (things)
सर्वाणि:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
एवindeed, entirely
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण-निपात
उल्लिखितानिinscribed, marked
उल्लिखितानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootउत्+लिख् (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; अर्थः—‘उल्लिखित/उत्कीर्ण/रेखित’
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
विद्धिknow, understand
विद्धि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

Nārada

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Scene: A hidden agent fashions illusory creatures—bull, serpent, and mule—appearing real in the Himalayan Kedāra setting, while devas perceive the contrivance with alarm and wonder.

I
Indra (Amarendra)
N
Nārada

FAQs

Illusion can fabricate convincing forms; dharma calls for vigilance and right perception.

None is specified; the verse functions as narrative explanation within Kedārakhaṇḍa.

None.