Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

तथेत्युक्त्वा ऋषिगणानानीता तत्र पार्वती । स्वोत्संगे परिगृह्याशु गिरीन्द्रः पुत्रवत्सलः । हिमवान्गिरिराजोऽथ उवाच प्रहसन्निव

Transliteration

tathetyuktvā ṛṣigaṇānānītā tatra pārvatī | svotsaṃge parigṛhyāśu girīndraḥ putravatsalaḥ | himavāngirirājo'tha uvāca prahasanniva

Translation

Sambil berkata, “Demikianlah,” baginda membawa Pārvatī ke hadapan himpunan para resi. Penguasa gunung-ganang, penuh kasih sayang seperti ibu bapa, segera mendukungnya di pangkuan; lalu Himavān, raja segala gunung, bertitah seolah-olah tersenyum.

Word by Word

• तथा: thus
• तथा: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (thus)

• इति: saying/‘thus’
• इति: Quotation marker
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; वाक्यसमाप्ति/उद्धरण-निपात (quotative particle)

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) + त्वा (क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund)

• ऋषिगणान्: the groups of sages
• ऋषिगणान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘ऋषीणां गणाः’ (group of sages)

• आनीता: was brought
• आनीता: Kriya (Passive predicate)
• Type: Verb
• Root: आ-नी (धातु) + क्त
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘(सा) आनीता’

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; स्थानवाचक क्रियाविशेषण

• पार्वती: Pārvatī
• पार्वती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्वोत्सङ्गे: in (his) own lap
• स्वोत्सङ्गे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + उत्सङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘स्वस्य उत्सङ्गः’ (one's own lap)

• परिगृह्य: having taken/embraced
• परिगृह्य: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Verb
• Root: परि-ग्रह् (धातु) + ल्यप् (य)
• Form: ल्यबन्त/ल्यप् अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having taken/embraced’

• आशु: quickly
• आशु: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: आशु (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण

• गिरीन्द्रः: the lord of mountains
• गिरीन्द्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गिरीन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘गिरीणां इन्द्रः’ (lord of mountains)

• पुत्रवत्सलः: fond of his child
• पुत्रवत्सलः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक) + वत्सल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘पुत्रे वत्सलः’ (affectionate to his child)

• हिमवान्: Himavān
• हिमवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हिमवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• गिरिराजः: king of mountains
• गिरिराजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गिरिराज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘गिरीणां राजा’ (king of mountains)

• अथ: then
• अथ: Discourse connector
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• प्रहसन्: smiling
• प्रहसन्: Kriya-visheshana (Manner)
• Type: Adjective
• Root: प्र-हस् (धातु) + शतृ (प्रत्यय)
• Form: वर्तमानकाले कृदन्त (present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणभावे (while smiling)

• इव: as if
• इव: Upamana marker
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमा-निपात (comparative particle)

Speaker

Lomaśa (narration); Himavān begins speaking at end of verse

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Himālaya (Pārvatī-sannidhya) within Kedāra-kathā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Himavān brings Pārvatī before the sages, lifts her onto his lap with fatherly tenderness, and speaks with a gentle smile—an intimate, auspicious tableau in the Himalayan court.

Characters & Entities

• Pārvatī
• Himavān (Himālaya)
• Ṛṣi-gaṇa (sages)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is upheld through reverence for sages and affectionate guardianship within the household.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Himalayan sacred landscape is central, serving as the sanctified setting for Śaiva-Paurāṇic events.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implied social-sacramental protocol: presenting the daughter before elders/sages for deliberation.