Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kedara Khanda›Adhyaya 21›Shloka 180
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 180

Devanagari script

शंभुं पुराणं पुरुषं ह्यधीशं वरेण्यरूपं च परं पराणाम् । तपो जुषाणं परमार्थरूपं परात्परं तं शरणं व्रजामि

Transliteration

śaṃbhuṃ purāṇaṃ puruṣaṃ hyadhīśaṃ vareṇyarūpaṃ ca paraṃ parāṇām | tapo juṣāṇaṃ paramārtharūpaṃ parātparaṃ taṃ śaraṇaṃ vrajāmi

Translation

Kepada Śambhu—Insan Purba, Tuhan Yang Maha Berdaulat, berwujud paling mulia, Yang Tertinggi melampaui segala yang tertinggi—aku berlindung. Dialah yang berkenan pada tapa dan hakikat-Nya sendiri ialah kebenaran tertinggi.

Word by Word
शंभुम्Śambhu (Śiva)
शंभुम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशंभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
पुराणम्ancient, primeval
पुराणम्:
Karman (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifier)
पुरुषम्the Person (Supreme Being)
पुरुषम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
अधीशम्the Lord, overlord
अधीशम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअधीश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
वरेण्यरूपम्of excellent/choice form
वरेण्यरूपम्:
Karman (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootवरेण्य (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः/कर्मधारय-प्रायः (वरेण्यं रूपं यस्य/वरेण्यं रूपम्); विशेषणम्
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
परम्supreme
परम्:
Karman (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
पराणाम्of the higher ones; of the supreme (entities)
पराणाम्:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (सन्दर्भे), षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन
तपःausterity, tapas
तपः:
Karman (Object of participle/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (तपस्-शब्दस्य द्वितीया एकवचनम् = तपः)
जुषाणम्enjoying/accepting (tapas)
जुषाणम्:
Karman (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootजुष् (धातु) → जुषाण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (present participle, Ātmanepada); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
परमार्थरूपम्whose form is the highest truth
परमार्थरूपम्:
Karman (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (परमार्थस्य रूपम्) / समासान्त-विशेषणम्
परात्परम्higher than the highest; beyond all
परात्परम्:
Karman (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक) + पर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; पञ्चमी-तत्पुरुषः (परात् परम् = beyond the beyond); विशेषणम्
तम्him
तम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
शरणम्refuge
शरणम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (शरणं व्रजामि इति कर्मपद)
व्रजामिI go; I take (refuge)
व्रजामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootव्रज् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमगण; उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
Speaker

Viṣṇu (deduced: a concluding devotional declaration following Viṣṇu’s reassurance)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra / Kedāranātha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis at Naimiṣāraṇya (standard Sūta frame)

Visual Art Cues

Scene: A solitary devotee in snowy Kedāra landscape offers folded hands to an unseen, all-pervading Śambhu; the verse’s emphasis is on transcendence—Śiva as the supreme beyond the supreme, delighting in tapas.

Characters & Entities
Ś
Śambhu (Śiva)
T
Tapas
P
Paramārtha

FAQs

Śaraṇāgati (taking refuge) in Śiva—seen as the supreme reality—grounds the seeker in fearlessness and truth.

The Kedāra sacred context frames the hymn-like verse, but the focus is on Śiva’s transcendence rather than a named locale.

No external rite; the inner act of refuge-taking and honoring tapas is the implied spiritual practice.

←Previous Verse
Next Verse→