Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 16

मुनेरपि तृतीयोऽयं मित्रं चार्थोयमुद्यतः । इंद्रद्युम्नपरिज्ञाने स्वयं जीवति नान्यथा

munerapi tṛtīyo'yaṃ mitraṃ cārthoyamudyataḥ | iṃdradyumnaparijñāne svayaṃ jīvati nānyathā

“Dia juga sahabat ketiga, bahkan sahabat kepada sang muni. Dan inilah tujuan yang kami junjung: dalam hal mengenali Indradyumna, hanya dengan itu dia dapat terus hidup; jika tidak, tiadalah hayat baginya.”

मुनेःof the sage
मुनेः:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षार्थक अव्यय (also/even)
तृतीयःthird
तृतीयः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
अयम्this (one)
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मित्रम्friend
मित्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
अर्थःpurpose; matter
अर्थः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अयम्this
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उद्यतःready; intent
उद्यतः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउद्-यत (धातु √यत्)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त/PPP used adjectivally), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'उद्यत' = prepared/raised
इन्द्रद्युम्नपरिज्ञानेin the recognition/identification of Indradyumna
इन्द्रद्युम्नपरिज्ञाने:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootइन्द्रद्युम्न-परिज्ञान (प्रातिपदिक; इन्द्रद्युम्न + परिज्ञान)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
स्वयम्by oneself
स्वयम्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formस्वार्थक अव्यय (adverb: oneself)
जीवतिlives; survives
जीवति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजीव् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
not
:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb: otherwise)

Ulūka (deduced from continuous dialogue context)

Listener: Ṛṣi-assembly (frame implied)

Scene: Ulūka explains the triad of friendship and the single urgent purpose: without recognizing Indradyumna, their companion cannot go on living; faces show anxiety and resolve.

I
Indradyumna
M
Mārkaṇḍeya
B
Baka

FAQs

Life is sustained by truth and right recognition; dharmic inquiry seeks clarity rather than confusion.

No specific tīrtha is named in this verse.

None; the verse frames a moral-quest condition tied to knowing the truth.