Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 52

पादप्रक्षालनं कर्तुं विप्राणामुद्यतस्त्वहम् । तस्मिन्काले चाश्रृणवमहमातिथ्यवाक्यताम्

pādaprakṣālanaṃ kartuṃ viprāṇāmudyatastvaham | tasminkāle cāśrṛṇavamahamātithyavākyatām

Aku bersiap untuk membasuh kaki para brāhmaṇa; dan pada saat itu juga aku mendengar kata-kata yang diucapkan menurut adab memuliakan tetamu.

पादप्रक्षालनम्washing of the feet
पादप्रक्षालनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक) + प्रक्षालन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (पादानां प्रक्षालनम्); नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचनम्
कर्तुम्to do
कर्तुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कर्तुम् (तुमुन्-प्रत्यय)
Formतुमुनन्त-क्रियाविशेषणम् (infinitive); ‘करने के लिए/to do’
विप्राणाम्of the Brahmins
विप्राणाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचनम्
उद्यतःready/intent
उद्यतः:
Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootउद् + यत् (धातु) → उद्यत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकालिक-कृदन्तः (क्त/PPP) ‘उद्यतः=तत्परः/तैयारः’; पुंलिङ्गम्, प्रथमा (1st), एकवचनम्; अहम् इति विशेषणम्
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-निपातः (but/indeed)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा (1st/Nominative), एकवचनम्
तस्मिन्at that
तस्मिन्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (7th/Locative), एकवचनम्
कालेtime
काले:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, सप्तमी (7th/Locative), एकवचनम्
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (and)
अश्रृणवम्I heard
अश्रृणवम्:
Karta (Predicate verb/कर्ता)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), उत्तमपुरुषः (1st person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st), एकवचनम्; क्रियायाः कर्ता (पुनरुक्त-प्रयोगः)
आतिथ्यवाक्यताम्the form/nature of words of hospitality
आतिथ्यवाक्यताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआतिथ्य (प्रातिपदिक) + वाक्य (प्रातिपदिक) + ता (तद्धित-प्रत्यय)
Formतत्पुरुष-समासः (आतिथ्यस्य वाक्यम्) + ता-प्रत्ययान्त-भाववाचकः; स्त्रीलिङ्गम्, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचनम्

Nārada (contextual: addressed by Kapila later; narrator voice shifts to first-person here)

Listener: Pārtha

Scene: A devotee rises with a water vessel and towel, preparing to wash the feet of arriving brāhmaṇas; the atmosphere is reverent, with soft festival sounds in the background.

V
Vipras (Brāhmaṇas)

FAQs

Service to the learned and hospitality to guests are central Purāṇic dharmas, equal to high ritual merit.

The ongoing tīrtha/saṅgama setting frames the act, implying that dharmic service there becomes especially meritorious.

Pāda-prakṣālana (washing the feet) of brāhmaṇas as part of guest-honor (ātithya).