Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kaumarika Khanda›Adhyaya 59›Shloka 73
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 73

Devanagari script

यथा देवव्रतस्त्वेको जह्रे काशिसुताः पुरा । तथैक एव हैडंबिर्मौर्वीं प्राप्नोतु मा चिरम्

Transliteration

yathā devavratastveko jahre kāśisutāḥ purā | tathaika eva haiḍaṃbirmaurvīṃ prāpnotu mā ciram

Translation

Sebagaimana Devavrata dahulu seorang diri membawa lari puteri-puteri raja Kāśī, demikianlah semoga Haiḍambi juga seorang diri memperoleh Maurvī, tanpa berlengah.

Word by Word
यथाas; just as
यथा:
Sambandha (Comparative marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्ययम्; उपमान/प्रकारवाचक-अव्ययम् (‘as’)
देवव्रतःDevavrata (Bhīṣma)
देवव्रतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + व्रत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (देवस्य व्रतम् यस्य = ‘Devavrata’, proper name)
तुindeed; but
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम्; विरोध/विशेषार्थक-निपातः (but/indeed)
एकःalone; one
एकः:
Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् देवव्रतम्
जहरेcarried off; took away
जहरे:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√हृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
काशिसुताःthe daughters of Kāśī
काशिसुताः:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाशि (प्रातिपदिक) + सुत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), बहुवचनम्; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (काशेः सुताः = ‘daughters of Kāśī’)
पुराformerly; long ago
पुरा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्ययम्; कालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb)
तथाso; likewise
तथा:
Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्ययम्; तदनुरूप/प्रकारवाचक-अव्ययम् (‘so, likewise’)
एकःalone; one
एकः:
Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (implicit subject ‘हैडंबिः’)
एवindeed; only
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधारणार्थक-निपातः (emphatic ‘only/indeed’)
हैडंबिःHaiḍaṃbi
हैडंबिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहैडंबि (प्रातिपदिक; proper name)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
मौर्वीम्Mauर्वī (a woman/maiden named Maurvī)
मौर्वीम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमौर्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
प्राप्नोतुmay he obtain; let him attain
प्राप्नोतु:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√प्राप् (धातु)
Formलोट् (Imperative/benedictive command), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
माnot
मा:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय)
Formअव्ययम्; निषेधार्थक-निपातः (prohibitive/negative particle; here with ‘चिरम्’ = ‘not long’)
चिरम्for long; long time
चिरम्:
Kriya-visheshana (Temporal adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootचिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative used adverbially), एकवचनम्; कालाधिकरणे अव्ययीभाववत् प्रयोगः
Speaker

Bhīma (implied, as Arjuna responds to Bhīma’s statement in the next verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (as referenced exemplar)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A vivid comparison: the speaker recalls Devavrata’s dramatic abduction at Kāśī and projects the same solitary heroism onto Haiḍambi’s quest for Maurvī; imagery of chariot, bow, and a swift departure.

Characters & Entities
D
Devavrata (Bhīṣma)
K
Kāśī
H
Haiḍambi (Ghaṭotkaca)
M
Maurvī
M
Mura

FAQs

Dharma is reinforced through remembered exemplars: decisive action aligned with one’s duty is praised when guided by righteous intent and lineage honor.

Kāśī is mentioned as a famed royal and sacred region, though this verse uses it mainly as an epic precedent rather than a tīrtha-glorification.

No vrata, dāna, snāna, or japa is prescribed here; the verse frames a dharmic-heroic resolve by analogy.

←Previous Verse
Next Verse→