Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 28

Devanagari script

ततो दीर्घं तपस्तप्त्वा मयानीतात्र तोषिता । अपरस्मिंस्ततो द्वारे स्था पिता परमेश्वरी

Transliteration

tato dīrghaṃ tapastaptvā mayānītātra toṣitā | aparasmiṃstato dvāre sthā pitā parameśvarī

Translation

Kemudian, setelah menjalani tapa yang panjang, Baginda dibawa ke sini olehku dan berkenan dengan sepenuhnya. Sesudah itu, pada sebuah pintu gerbang yang lain, Dewi Tertinggi telah ditegakkan.

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• ततः: Adverbial (क्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: क्रम/हेतुवाचक-अव्यय (then/from that)

• दीर्घम्: long, prolonged
• दीर्घम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दीर्घ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (तपः इति)

• तपः: austerity, penance
• तपः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• तप्त्वा: having performed (austerity)
• तप्त्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: तप् (धातु)
• Form: कृदन्तः—क्त्वा-प्रत्ययान्त (अव्ययभाव/gerund), पूर्वकालिक क्रिया

• मया: by me
• मया: Kartr (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (करण/कर्तृ), एकवचन

• आनीता: brought
• आनीता: Kriya (State/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + नी (धातु)
• Form: कृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्त (भूतकर्मणि/PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• तोषिता: pleased, satisfied
• तोषिता: Kriya (State/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तुष् (धातु)
• Form: कृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्त (भूतकर्मणि/PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘सा’ इत्यर्थे

• अपरस्मिन्: in the other
• अपरस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: अपर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; विशेषणम् (द्वारे इति)

• ततः: then
• ततः: Adverbial (क्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: क्रमवाचक-अव्यय (then)

• द्वारे: at the gate
• द्वारे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• स्था: Sthā (name/standing one)
• स्था: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्था (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (पाठभेद/अस्पष्टता) सम्भाव्यं ‘स्था’ = ‘स्थितिः/स्थानम्’ अथवा ‘स्था’ इति नाम; वाक्ये देवी-विशेषणरूपेण

• पिता: father
• पिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• परमेश्वरी: the Supreme Goddess
• परमेश्वरी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: परम + ईश्वरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारयः (परमा ईश्वरी)

Speaker

Nārada

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Brahmāṇḍa-dvāra and another dvāra within the kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pāṇḍava

Visual Art Cues

Scene: A divine figure (speaker implied by ‘brought here by me’) leads the pleased Goddess after long tapas; a ceremonial installation at a gateway follows, with priests, kalasha, and protective banners.

Characters & Entities

• Aparadvārakā Devī
• Parameśvarī (Supreme Goddess)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Austerity (tapas) and divine grace culminate in the Goddess taking a fixed abode for the welfare of devotees.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The dvāra (gateway) shrine where Parameśvarī/Aparadvārakā is स्थापित (installed) within this kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse alludes to establishment (sthāpanā/pratiṣṭhā) of the Goddess at a gateway; later verses give the worship details.