Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 138

Devanagari script

नरेंदुनामदेशे तु लक्षमेकं सपादकम् । अतिलांगलदेशे च लक्षः प्रोक्तः सपादकः

Transliteration

nareṃdunāmadeśe tu lakṣamekaṃ sapādakam | atilāṃgaladeśe ca lakṣaḥ proktaḥ sapādakaḥ

Translation

Di negeri bernama Narendu, dinyatakan satu lakh dan suku; dan di negeri Atilāṃgala juga dinyatakan satu lakh dan suku.

Word by Word

• नरेन्दुनामदेशे: in the region named Nareṃdu
• नरेन्दुनामदेशे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नरेन्दु (प्रातिपदिक) + नाम (प्रातिपदिक) + देश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (नरेन्दु-नाम-देश = 'Nareṃdu-nāma-deśa')

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha/Upapada (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle: contrast/emphasis)

• लक्षम्: a lakh
• लक्षम्: Karma/Pradhana-visheshya (Object/quantified total)
• Type: Noun
• Root: लक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• एकम्: one
• एकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (लक्षम् इति)

• सपादकम्: with an additional quarter (1.25)
• सपादकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स (उपसर्गसदृश) + पादक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (स-पादक = 'with a quarter')

• अतिलाङ्गलदेशे: in Atilāṅgala-deśa
• अतिलाङ्गलदेशे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अतिलाङ्गल (प्रातिपदिक) + देश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (स्थाननाम)

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• लक्षः: a lakh (count)
• लक्षः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• प्रोक्तः: is said
• प्रोक्तः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: कृदन्त, क्त-प्रत्यय; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सपादकः: with a quarter more
• सपादकः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स + पादक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (स-पादक)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Narendu-deśa; Atilāṃgala-deśa (regional listing)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Two labeled lands—Narendu and Atilāṃgala—depicted as twin regions with identical numeric emblems ‘1.25 lakh’, suggesting parity; roads and rivers connect clusters of villages and shrines.

Characters & Entities

• Narendu
• Atilāṃgala

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It continues the Purāṇic celebration of the land by naming regions and preserving their remembered magnitude.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse refers to regions (deśa), not a particular shrine or bathing-place.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.