Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 7

Devanagari script

तदिदं हृदि धार्यं ते किं वा त्वं तात मन्यसे । भ्राता युधिष्ठिरो यस्य सखा यस्य स केशवः

Transliteration

tadidaṃ hṛdi dhāryaṃ te kiṃ vā tvaṃ tāta manyase | bhrātā yudhiṣṭhiro yasya sakhā yasya sa keśavaḥ

Translation

Maka simpanlah ajaran ini di dalam hati. Wahai anakku, apakah fikiranmu—sedangkan saudaramu ialah Yudhiṣṭhira dan sahabatmu ialah Keśava?

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Karta (Subject/Topic)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• इदम्: this
• इदम्: Karta (Apposition)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• हृदि: in the heart
• हृदि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हृद् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्

• धार्यम्: to be held/kept
• धार्यम्: Kriya (Predicate necessity)
• Type: Adjective
• Root: धृ (धारणे) धातु + यत् (यत्-प्रत्यय; भाव्य/कर्तव्य)
• Form: यत्-प्रत्ययान्त (gerundive/कर्तव्यता); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विधेय-विशेषणम् (to be held)

• ते: for you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-विभक्तिः, एकवचनम्; अत्र चतुर्थी (Dative)

• किम्: what
• किम्: Karma (Interrogative object)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; प्रश्नार्थक

• वा: or
• वा: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्प-अव्यय (disjunctive particle)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; मध्यम-पुरुषार्थक सर्वनाम

• तात: dear one/father
• तात: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: तात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

• मन्यसे: think, consider
• मन्यसे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मन् (मन्यते) धातु
• Form: लट्-लकारः (Present), मध्यम-पुरुषः (2nd person), एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• भ्राता: brother
• भ्राता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भ्रातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• युधिष्ठिरः: Yudhiṣṭhira
• युधिष्ठिरः: Karta (Apposition)
• Type: Noun
• Root: युधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; व्यक्तिनाम

• यस्य: whose
• यस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• सखा: friend
• सखा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सखि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• यस्य: whose
• यस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• केशवः: Keśava (Kṛṣṇa)
• केशवः: Karta (Predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: केशव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; व्यक्तिनाम

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced)

Visual Art Cues

Scene: A counselor addresses a young prince: the words appear as a glowing script entering the listener’s heart-lotus; behind them, faint iconic presences of Yudhiṣṭhira (crowned, calm) and Keśava (four-armed or charioteer aspect) signify dharma and divine friendship.

Characters & Entities

• Yudhiṣṭhira
• Keśava
• Pāṇḍava

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Hold dharmic instruction inwardly; right counsel and noble associations strengthen one’s path.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None directly; it is a contextual exhortation within a tīrtha-discussion.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it emphasizes remembrance and reflection on dharmic teaching.